Парец: Пруссия королінің жазғы резиденциясы

Кіріспе

Парце – Германияның Бранденбург штатында, Берлиннің батысында орналасқан ауыл. Хавелланд ауданында жатыр. Жақында жүргізілген әкімшілік реформа нәтижесінде Парец Кетцин қаласының құрамына енді. Ауылдың халқы шамамен 400 адамды құрайды. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында бұл ауыл Пруссия королі Фридрих Вильгельм III және оның әйелі Луиза патшайымның жазғы резиденциясы болған.

Парец сарайы

Парецтің имениесі бастапқыда фон Бредоу отбасының меншігі болды, 1677 жылы оны Бранденбург дипломаты Кристоф Каспар фон Блюменталь сатып алды. 1689 жылы оның қызы Вильгельмина осы жерден үйленген Эрнст Кристиан фон Вайлермен қашып кетті. Иелік граф Ханс фон Блюментальға тиді, ол Гардс-дю-Корптың бұрынғы қолбасшысы болған және зейнеткерлікке шыққаннан кейін мұрагерлік принц Фредерик Вильгельмнің (кейін Пруссия королі Фредерик Вильгельм III) тәрбиешісі болды. Мұрагер ханзаданың балалық шағы қиын болды, бірақ ол әрқашан Парецтегі тәрбиешісімен бірге қуанышпен уақыт өткізді. Осы себепті 1795 жылы ол тәрбиешісінің ұлы, бұрынғы досы граф Генрих фон Блюментальдан Парец имениесін 80 000 талерге (2005 жылғы баға бойынша шамамен 120 000 евро) сатып алды. Берлиндегі сәулетші Дэвид Гилли ғимаратты салуға жауапты болды және оны ауылдық сарайға айналдыру жоспарланды. Мұрагер ханзада сәулетшіге: «Есіңде болсын, кедей шаруа үшін салып жатырсың» деген екен. Сарайдың екі жағына екі-екі шатыр салынды (әр жағында мал өсіруге арналған), осылайша жартылай дөңгелек аула құрылды. 1804 жылы патша жұбы бүкіл ауылды Дэвид Гиллидің жобаларына сәйкес қайта жаңартып, бірақ біркелкі стиль бүгінге дейін көріне бермейді. 1810 жылы патшайым Луиза қайтыс болғаннан кейін сарай 1840 жылға дейін өзгеріссіз қалды, содан кейін Фредерик Вильгельм IV бірнеше бөлмедегі қағаз жабын мен жиһаздарды ауыстырды. Алайда, Шлосс Стилль-им-Ландтың сүйкімділігі жоғалды және сарай 20-ғасырдың басына дейін қол сұғылмастан, бос тұрды. Хөгенцоллерндер сарайға 1945 жылға дейін ие болды: король Фредерик Вильгельм IV сарайды 1871 жылы Германия императоры болған король Вильгельмге тапсырды. 1888 жылы ханзада Генрих сарайды өз иелігіне алды, ал оның әйелі Гессен және Рейн ханшайымы Ирене оның қайтыс болғаннан кейін 1929 жылға дейін сарайды басқарды. 1945 жылдың сәуір айында Қызыл Армия имаратына иелік етті және әскерлер 1946 жылдың ортасына дейін кетіп қалмады. Бір жылдан кейін, босқындар ғимараттарға қоныстанды, ал 1948 жылы сарайдың меншік құқығы Zentrale Verwaltung der gegenseitigen Bauernhilfe (ZVdgB) ("Шаруаларға өзара көмек көрсетудің орталық басқармасы") иелігіне берілді. 1950 жылға дейінгі кешендегі өзгерістер сарай мен шаруашылықтың сыртқы келбетін толығымен өзгертті. Сарайдың ерекше тартымдылығы – экзотикалық өсімдіктердің, құстардың суреттерімен және Потсдам аймағындағы ландшафттардың бейнеленген гобелендері. Гобелендер Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды, өйткені олар алынып, қауіпсіздік үшін Потсдамдағы Жаңа сарайда сақталды.

The manorial estate of Paretz was originally property of the von Bredow family from whom, in 1677, the Brandenburg diplomat Christoph Caspar von Blumenthal bought it. It was from here that his daughter Wilhelmina eloped with Ernst Christian von Weiler, a married man, in 1689. The estate was inherited by Count Hans von Blumenthal, former commander of the Gardes du Corps, who in retirement was tutor to the Crown Prince Frederick William (later King Frederick William III of Prussia). The Crown Prince had a sad childhood, but he was always happy staying with his tutor at Paretz. For this reason, in 1795 he bought the estate of Paretz from his tutor's son, his former playmate Count Heinrich von Blumenthal, for 80,000 Thalers (approximately €120,000 as of 2005). The Berlin architect David Gilly was put in charge of the construction of the building and it was planned to become a country palace. "Just remember always that you are building for a poor farmer", the crown prince is said to have told the architect. Flanking the palace were placed two barn buildings each, on the left and right, (one on each side to house animals) thus forming a semi circular yard. In 1804 the royal couple had the entire village rebuilt to conform to David Gilly's designs but the uniform style is hardly recognizable anymore today. After the death of Queen Louise in 1810 the palace was left unchanged until 1840 when Frederick William IV had the wallpaper and furniture replaced in several rooms. The appeal of the Schloss Still im Land was lost however and the palace remained untouched and empty until early in the 20th century. The palace continued to be owned by the Hohenzollern until 1945: King Frederick William IV had passed the palace on to King Wilhelm I who became Emperor of Germany in 1871. In 1888 Prince Heinrich took over the palace and his wife Princess Irene of Hesse and by Rhine continued after his death in 1929. In April 1945 the Red Army took possession of the grounds and the troops didn't leave until halfway through 1946. A year later, refugees moved into the buildings and in 1948 ownership of the palace was transferred to the Zentrale Verwaltung der gegenseitigen Bauernhilfe (ZVdgB) ("Central Administration of Mutual Aid to Farmers"). Modifications to the complex through 1950 completely changed the look of the palace and farm. Special attractions of the palace are the tapestries that are adorned with exotic plant motives, bird renditions and depictions of landscapes in the Potsdam area. The tapestries survived World War II as they had been removed and kept in the New Palace in Potsdam for safe keeping.

Готикалық үй

Готика үйі – бұрынғы патшалық ұстахана. Ол өзге қарапайым ғимараттардың арасындағы жалғыз неоготикалық құрылыс болып ерекшеленеді. Қазіргі таңда ғимаратта мейрамхана қызмет етеді.

Парецер Ердлохер

19 ғасырда кірпіш өндіру аймақ үшін маңызды өнеркәсіп саласы болды, себебі оларды қарқынды өсіп келе жатқан Берлин қаласына сатуға болады еді. Сондықтан көптеген ауылдарда бірнеше плитка және кірпіш өндіретін компаниялар болды. Кірпіш жасау үшін қыш қажет болды және ол аймаққа тән қыш топырақтарынан өндірілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін кәсіп аяқталғанда, қыш карьерлері жер асты суларымен толып, шағын көлдерге айналды – "Erdlöcher", яғни "жердегі шұңқырлар". Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кейбір шұңқырлар бомбаланған Берлиннің қирандыларымен толтырылды (ерекше материал айналымының бір түрі), бірақ бүгінде олардың көпшілігі көптеген су құстарына пана болып, экологиялық қорғауға алынған.

Теодор Фонтан

Неміс ақыны және жазушысы Теодор Фонтан бұл ауылды өте жақсы көріп, Парецке үш рет келді: 1861 жылдың көктемінде, 1869 және 1870 жылдың мамырында. Ол өзінің «Марк Бранденбург арқылы саяхаттар» еңбегінде Парец шаруашылығын керемет суреттеп береді:

«Уетц пен Парец арасында жарты мильден де аз қашықтық бар. Жазғы күні бұл – шабыттандыратын серуен. Жол шабындықтар арқылы өтеді және айналамыздағы егістіктерден шабанның иісі сезіледі. Күннің сәулесімен жарқыраған жұқа тұман кең Хавельдің көптеген шығанақтары мен көлдері жатқан жерді көрсетеді. Парецтің өзі бізге соңғы сәттерге дейін көрінбейді». «Соңында жол жағалауға айналады және осы уақытқа дейін бізбен бірге болған жеміс ағаштарының орнына, Infantenbrücke деп аталатын жеңіл әрі әсем көпірге дейін барлық жерде биік қарағайлар мен патшалық ғимараттар көрінеді, содан кейін біз ауылдық жолға жетеміз. Жол бізді саябақ арқылы алып өтеді, содан кейін қисықтан өткеннен кейін кеңейеді және біз сол жерге жетеміз».

Су жолдары

Парец Хавел өзенінің бойында, Потсдам мен Бранденбург қалалары арасында орналасқан. Бұл өзенге баламалы маршруттарды ұсыну үшін екі канал салынған, бірақ мақсаттары әртүрлі болған. 1870 жылдары Сакроу-Парец каналы Парецті Потсдамға жақын орналасқан Юнгфернзее көлімен байланыстырып, Хавел өзенімен жүретін кемелерге Берлинге және өзеннің жоғары ағысына дейін қысқа навигациялық жол ұсынды. 1950 жылдары Хавел каналы Парецті Хеннигсдорфпен байланыстырды, бұл Потсдамнан әлдеқайда жоғары орналасқан және Батыс Берлиннің саяси бақылауындағы Хавел өзені арқылы өтуден сақтады. Екі канал да қазірге дейін қолданылып келеді, батыстан Берлинге, Одер-Хавел каналына және Польшаға жүк тасымалдау үшін ыңғайлы қысқа жолдар ұсынады.