Ликиса: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Ликиса қаласы (Tetum: Likisá) – Шығыс Тимордың жағалау қаласы, ұлттық астана Дилиден батысқа қарай 32 шақырым қашықтықта орналасқан. Ликиса – Ликиса ауданының орталығы. Қаланың халқы 5 005 адамды құрайды.

Тарих

Шығыс Тимордың отарлық әкімшілігінің бір бөлігі 1942-1945 жылдар аралығында Жапонияның Шығыс Тиморды басып алу кезінде Маубара және Ликисада тұтқындалды. Осының салдарынан, аралдың қалған бөлігін қиратқан әуе шабуылдарынан осы екі қала құтылды. 1999 жылдың 6 сәуірінде Шығыс Тимордың тәуелсіздігі жөніндегі референдумға дейінгі қорқыту мен зорлық-зомбылық науқаны кезінде Ликиса шіркеуіндегі қырғында шамамен 200 адам қаза тапты. Индонезиялық әскер мен полициясының қолдауымен Бези Мерах Путих жасағының мүшелері Igreja de São João de Brito шіркеуіне шабуыл жасады. (Индонезия қаза болғандардың санына қатысты күмәнді). Тәуелсіздік туралы референдумға дайындық кезеңінде қаладағы ғимараттардың көп бөлігі қиратылды. Португал және Индонезия кезеңдерінен қалған небары бірнеше ғимарат сақталды. 1999 жылдан бастап, ол БҰҰ-ның UNTAET міндетімен тағайындалған Халықаралық полицияның аудандық штаб-пәтеріне айналды. Бұл жерде сондай-ақ UNTAET-тің қылмыс орынды зерттеу бөлімінің операциялық базасы да орналасты.

Тілдер

Тұрғындардың көп бөлігі Токодеде тілінде сөйлейді.

Көрікті жерлер мен сәулет

1938 жылы неоклассикалық стильде салынған Ликиша әкімшісінің бұрынғы штаб-пәтері, әрқайсысы 5 метр биіктіктегі он бағанасы бар үлкен жабық дәлізімен қаладағы ең әсерлі ғимараттардың бірі болып табылады. Қазіргі уақытта ғимарат муниципалитет әкімшілігінің ғимараты ретінде пайдаланылады. Штаб-пәтердің қарсысындағы бастауыш мектеп 1940 жылдары төрт сынып бөлмесі және бір әкімшілік ғимаратымен салынған. Ликиша әкімшісінің бұрынғы резиденциясы, 1910 жылға дейін неоклассикалық стильде салынған, алдында әсем баспалдақпен және артқы жағында бассейні бар үлкен бақшасы бар. Индонезиялық оккупация кезінде ол Индонезия әкімшісінің резиденциясы ретінде пайдаланылды. Ғимараттың қарсы бетінде бірнеше павильондары бар шағын саябақ салынған. Әкімшінің орынбасарының кеңсесі 1936 жылы колониялық стильде, оюлы тастан салынған. Ғимарат 2016 жылы жөндеуден өтті. Қазіргі уақытта ол Мемлекеттік жұмыстар министрлігінің қарауында. Жақын жерде орналасқан бұрынғы муниципалдық базар 1930 жылдары төртбұрышты жоспармен салынған. Онда кішкентай сауда орындарымен қоршалған дәліз болған. 1910 жылға дейін салынған, екі бөлімнен тұратын тас қабырғалы бұрынғы муниципалдық мектеп аудандағы алғашқы мектеп болды. Индонезиялық оккупация кезінде ол әскери дәріхана ретінде пайдаланылды. Токодеде қонақ үйі, шамамен 1930-1950 жылдар аралығында қаланың ерекше аймағында, колониялық шенеуніктер түндемелі жері ретінде салынған болуы мүмкін. Оның террасасынан Ликишаның кокос пальмаларымен көмкерілген құмды жағажайының әдемі көрінісі ашылады. Ғимарат әлі де қоғамдық шаралар үшін қолданылады. Ликиша шіркеуі, 1946 жылы салынған және Ликиша шіркеуіндегі қырғыннан танымал болған Сан-Жоао де Брито шіркеуі. 2016 жылы шіркеу жөнделген кезде сағат мұнарасы қосылды. Кеден үйі португалдық стильде салынған тіктөртбұрышты ғимарат, оның нақты құрылыс мерзімі белгісіз. Ол 20 ғасырдың ортасында салынған болуы мүмкін. Жағажайға жақын орналасқан, екі залдан тұратын ғимарат 1999 жылы қирады.

The former Headquarters of the Administrator de Liquiçá, built in 1938 in a neoclassical style with a large porch with ten columns measuring 5 metres in height each, are one of the most impressive buildings in town. Nowadays, the building is used as an administration building of the municipality. The Primary School opposite the headquarters was built in the 1940s with four classrooms and one administration building. The former Residence of the Administrator of Liquiçá was probably built before 1910 in a neoclassical style with an impressive staircase in front and a large garden with a pool behind. During the Indonesian occupation, it served as a residence of the Indonesian administrator. Opposite the building a small park was laid out with several pavilions. The Office of the Deputy Secretary of the Administrator was built in a colonial style in carved stone in 1936. The building was renovated in 2016. It is currently used by the Ministry of Public Works. The former Municipal Market which is close by was built in the 1930s featuring a square plan. It had a corridor surrounded by small distribution outlets. The former Municipal School, built before 1910 with stone masonry walls featuring two volumes, was the first school to be built in the district. It served as a military pharmacy during the Indonesian occupation. Hotel Tokodede was probably built between 1930 and 1950 in a privileged area of the town where colonial officers overnighted. Its terrace still offers a beautiful view of the coconut tree lined sandy beach of Liquiçá. The building is still used for social events. The Parish Church of Liquiçá Igreja de São João de Brito which became famous because of the Liquiçá Church Massacre was built in 1946. The clock tower was added when the church was renovated in 2016. The Customs House is a rectangular building of Portuguese origin whose exact date of construction remains unknown. It might have been built around the middle of the 20th century. The building consisting of two halls which is close to the beach was destroyed in 1999.