Кіріспе

Таласемия HBA1 және HBA2 гемоглобин гендерін қамтиды! Көп кездесетін! Сирек кездесетін. Анемия: Альфа-талассемиямен ауыратын адамдарда қызыл қан клеткаларының (ҚҚК) өндірісі төмендеп, олардың бұзылуы күшеюі мүмкін, бұл шаршаңқылық және бас айналу сияқты басқа да белгілерге алып келуі мүмкін. Көкбауырдың үлкеюі. Өт тастары. Өсудің тежелуі. Сарғаю. Маңдайдың ісінуі: Бұл бас сүйегінің алдыңғы бөлігіндегі сүйек миының кеңеюінен туындайды. Альфа-талассемия өте сирек жағдайларда туындауы да мүмкін.

Патофизиология

Механизм α-талассемияның альфа-глобин өндірісінің азаюына себеп болатынын, демек, альфа-глобин тізбектерінің азайтылуына, нәтижесінде ересектерде β тізбектерінің, ал жаңа туған нәрестелерде γ тізбектерінің артық болуына әкелетінін көрсетеді. Артық β тізбектері төрт бета-тізбектен тұратын, гемоглобин H немесе HbH деп аталатын тұрақсыз тетрамерлерді құрайды. Артық γ тізбектері тетрамерлерді құрайды, олардың О2-ге деген туыстығы тым жоғары болғандықтан, О2-ні тиімді тасымалдамайды және периферияда диссоциацияланбайды. Гомозиготалық α0-талассемияларда, онда көптеген γ4, бірақ α-глобиндер мүлдем жоқ (Hb Барт деп аталады), көбінесе туылғаннан кейін көп ұзамай өлімге алып келеді.

Диагностика

Альфа-талассемия диагнозы көбінесе зертханалық тексерулер және молекулалық диагностика арқылы қойылады. Толық қан анализі немесе қан жағындысындағы темір тапшылығы анемиясымен шатастырылуы мүмкін, себебі екі жағдайда да микроциттік анемия кездеседі. Темір тапшылығы анемиясын жоққа шығару үшін сарысудағы темір мен ферритин деңгейін анықтауға болады.

Зертханалық диагностика

Бартс гемоглобинін өлшеу мүмкіндігі жаңа туған нәрестелерді тексеруде пайдалы. Егер жаңа туған нәрестеде гемоглобин Бартс анықталса, пациент әдетте қосымша тексеруге жіберіледі, себебі гемоглобин Бартс анықталуы бір альфа-глобин генінің жойылуын (бала альфа-талассемияның жасырын тасымалдаушысы), екі альфа-глобин генінің жойылуын (альфа-талассемия) немесе гемоглобин H ауруын (үш альфа-глобин генінің жойылуын) білдіруі мүмкін. Альфа-глобиннің төрт генінің жойылуы бұрын өмірмен үйлесімсіз деп есептелген, бірақ қазіргі уақытта нәрестелік шақтан өткен 69 науқас бар. Осындай барлық балаларда жаңа туған нәрестелерді тексеру кезінде гемоглобиннің жоғары деңгейі және басқа да түрлері анықталады. Жаңа туғаннан кейінгі жаста алғашқы зертханалық диагнозға толық қан анализі және қызыл қан клеткаларының көрсеткіштері кіруі керек. Альфа-талассемияны диагностикалау үшін гемоглобин талдауы маңызды, өйткені ол гемоглобиннің түрлерін және олардың пайыздық үлесін анықтайды. Гемоглобин талдауының бірнеше әдістері бар, оның ішінде гемоглобин электрофорезі, капиллярлық электрофорез және жоғары өнімді сұйық хроматографиясы. Анемияның күшеюіне немесе ұлғайған көкбауырға байланысты жалпы гемоглобин деңгейін арттыру үшін, қан құю мүмкін болмаған жағдайда спленэктомия (көкбауырды алып тастау) емдік опция болып табылады. Дегенмен, басқа мүмкіндіктер болғанда, ауыр инфекциялар мен тромбоз қаупі жоғары болғандықтан, көкбауырды алып тастаудан аулақ болу керек. Сонымен қатар, шешек клеткаларын трансплантациялау ем (және жазылу) ретінде қарастырылуы тиіс, және оны ерте жаста жасаған абзал. Гендік терапия сияқты басқа да әдістер әлі де дамытылуда. Крегер және авторлар жасаған зерттеуде альфа-талассемияның үш жағдайының ретроспективті шолуы және 17 жағдай бойынша әдебиеттерге шолу біріктіріліп, жатыр ішіндегі қан құюдың жақсы нәтижелерге әкелуі мүмкін екендігі анықталды. Соңында төрт науқасқа сәтті гемопоэздік клеткаларды трансплантация жасалды.

Эпидемиология

Әлемде тұқым қуалайтын альфа-таласемияның таралуы безгекке ұшырау аймақтарымен сәйкес келеді, бұл оның қорғаушы рөлін көрсетеді. Сондықтан, альфа-таласемия Сахара төменгі Африкасы, Жерорта теңізі бассейні және жалпы тропикалық (және субтропикалық) аймақтарда кең таралған. АҚШ-тағы альфа-таласемияның эпидемиологиясы осы әлемдік таралу үлгісін көрсетеді. Нақтырақ айтқанда, HbH ауруы Оңтүстік-Шығыс Азияда және Таяу Шығыста кездеседі, ал Hb Bart гидропс феталисы тек Оңтүстік-Шығыс Азияда ғана анықталған. Деректер грек және түрік кипрліктерінің 15%-ы бета-таласемия гендерін, ал халықтың 10%-ы альфа-таласемия гендерін тасымалдайтынын көрсетеді.