Кіріспе

Айова штатының Дубуке қаласында 8-ші және Айова көшелерінің бұрышында орналасқан Ұлы Опера үйі 1890 жылы салынған. 2002 жылы ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді және "ұлттық қазына" деп есептелді. Театр Дубуктегі ең үлкен сахнаға ие және қаладағы жалғыз сақталған опера үйі. Бұл ғимарат Дубуктегі ерте Ричардсондық роман стилінің архитектуралық ескерткіші және Чикаго сәулетшісі Уиллоуби Джеймс Эдбруктың маңызды туындысы. Эдбруктың сақталған жалғыз опера үйі болып табылатын бұл ғимараттың дизайны 1891 жылы АҚШ Қаржы министрлігінің Бас сәулетшісі лауазымын алуға көмектескен оның портфолиосына енген. Оның дизайны "Ричардсондық роман стиліндегі Эдбруктың тегіс сыртқы қабырғаларын бейнелейтін көрнекті үлгі" деп сипатталады. 1890-1928 жылдар аралығында Дубуктегі жоғары деңгейдегі театр өнерімен байланысы тұрғысынан да тарихи маңызы бар. Театр тарихи тұрғыдан толыққанды сақталған және 2002 жылы тікелей эфирде өнер көрсетулері үшін қайта жаңартылды. Оның тарихы толыққанды жазылған. 2015 жылы театр 125 жылдығын тойлады.

Алғашқы жылдар

Үлкен опера театры 1889 және 1890 жылдары салынған. Grand Opera House, Inc. компаниясын Уильям Лестер Брэдли аға және тағы бес адам 1890 жылы Дубук қаласындағы осы және басқа театрларды басқару үшін құрды. Опера театрын салуға 65 000 доллар жұмсалды. Салынған кезде Үлкен опера театры Дубук қаласындағы ең ірі театр болып есептелді. Онда 1100 адам отыра алатын, ал сахнасы алдыңғы жағынан артқы жағына дейін 13 метр (42 фут) болатын үлкен сахнасы бар еді. Бастапқыда опера театры көрші үйге тоннель арқылы жалғанған, онда актерлар костюм ауыстыратын. Алғашқыда ашылу кеші 1890 жылғы 15 тамызға белгіленген, бірақ 15 тамыз – қасиетті Марияның көтерілу күні екені анықталды. Сондықтан ашылу кеші 14 тамызға ауыстырылды. Шамамен 800 адам Жорж Бизенің «Кармен» француз операсын көрсеткен Гесс опера компаниясының қойылымын көру үшін бес доллар төледі. Келесі 40 жыл ішінде Гранд театрында 2600-ден астам тікелей қойылым көрсетілді. Генри Фонда, Этель Бэрримор, Джордж Кохан, Сара Бернхард және Лилиан Расселл Грандта өнер көрсеткен белгілі тұлғалардың қатарында болды. Бірнеше жыл өткен соң Фонда Грандта ойнаған кездерін жылы есінде сақтап, театрдың әлі де бар екеніне ризашылық білдірді. Ең әсем қойылымдардың бірі – аттар мен көліктермен толық сахнада қойылған «Бен-Хур» қойылымы болды. Театр алғашқы 28 жылдың 22-сінде пайда тапты, ал қалған алты жылғы зиян капиталды жақсарту нәтижесінде туды.

Фильмдер

1915 жылы Грандте алғаш рет кино көрсетілді. Сол жылы алынған 15 488 долларлық пайда, Грандтың дәстүрлі театрлық қойылымдарынан үш есе артық болды. 1928 жылы Грандте көп жылдар бойы соңғы рет тікелей қойылым өтті – Виндзордың шаттыққа толы әйелдері қойылымы сахналанды. 1930 жылы Гранд кинотеатрға қайта жаңартылды. Екінші балкон мен ложа орындары алынып тасталды, оркестр шұңқыры жабылды. Жартылай дөңгелек сахна түзуленді. Театрға үлкен экран мен жаңа проектор орнатылды. Гранд кинотеатрға айналған кезде, Дубук қаласының орталық бөлігінде көптеген кинотеатрлар болды. 1972 жылы ол Де-Мойндан Ричард Дэвисқа сатылғанда, қала орталығындағы жалғыз сақталған кинотеатр болып қалды. 1976 жылы Дэвис театрды Дубинский ағайындыларына сатты. Гранд тағы бірнеше жыл бойы кино көрсетуді жалғастырды.

Тірі театр қайтып оралды

ХХ ғасырдың соңғы жылдары Барн Қоғамдық Театры бос және қатты тозығы жеткен Үлкен Опера үйін сатып алды. Бұл "Грандтың" кинотеатр ретіндегі қызметінің аяқталуын білдірді. 1986 жылы театрда "Тинтайп" қойылымы көрсетілді. Бұл 57 жылдан астам уақыттан кейін Гранд сахнасында тікелей қойылым көрсетілген алғашқы жағдай болды. Соңғы жылдары Үлкен Опера үйі бірнеше рет жаңартылды. Бұл 1960 жылдары үстіне орнатылған маңдайша мен металл қаптамасын алып тастау арқылы бастапқы қасбетін қалпына келтіруді қамтыды. Театрдың ішкі жағы да жаңартылды.