Кіріспе

Вашингтондағы театр

Форд театры – 1863 жылы ашылған, Вашингтон қаласында орналасқан театр. Театр ең әйгілісі – Авраам Линкольннің қаза тауып, өлтірілген жері ретінде танымал. 1865 жылдың 14 сәуірінде Джон Уилкс Бут Линкольн Том Тейлордың «Біздің американдық туысымыз» пьесасын тамашалап отырған театр ложасына кірді, қалтасынан 5,87 дюймдік деррингерді алып, Линкольннің басына оқ атты. Оқ тигеннен кейін, жан сауғасы түгел болмаған Линкольн көше арқылы жақын маңдағы Петерсен үйіне көшірілді, ол ертесіне таңертең қайтыс болды. Кейін театр қойма және мемлекеттік кеңсе ғимараты ретінде пайдаланылды. 1893 жылы ғимараттың ішкі еденінің бір бөлігі құлап, 22 адам қаза тапты, содан кейін жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1932 жылы ғимарат мұражайға айналды, ал 1968 жылы қайта жаңартылып, театр ретінде қайта ашылды. 2012 жылы Петерсен үйінің жанында Білім және көшбасшылық орталығы ашылды. Петерсен үйі мен театр Ұлттық саябақтар қызметі басқаратын Фордтың ұлттық тарихи орны ретінде бірге сақталады; театр мен Білім беру орталығының бағдарламаларын Форд театры қоғамы жеке басқарады.

Тарих

Бұл жер бастапқыда 1833 жылы Вашингтонның Бірінші баптистік шіркеуінің екінші жиналыс үйі ретінде салынған құдайға арналған орын болды, оның пасторы Обадия Бруен Браун еді. 1861 жылы қауым жаңа ғимаратқа көшкеннен кейін, Джон Т. Форд бұрынғы шіркеуді сатып алып, оны театрға айналдырды. Ол оны алғаш Фордтың Афинаеумы деп атады. 1862 жылы өрт салдарынан қирап, қайтадан жаңартылды.

Президент Линкольннің өлтірілуі

1865 жылдың 14 сәуірінде – генерал Лидің Аппоматтокс сотында капитуляциялауынан кейін бес күн өткен соң – Линкольн әйелімен бірге Форд театрында «Біздің американдық туысымыз» қойылымын тамашалады. Атақты актер Джон Уилкс Бут, құлдырап бара жатқан Конфедерацияға көмектесуге бейілді болғандықтан, президенттік ложаға кіріп, Линкольнге оқ жатты. Бут содан кейін сахнаға секіріп түсіп, артқы есіктен қашып кетті. Бұл оқиғаға театрды толтырған көптеген адамдар куә болды, мүмкін, сол кездегі 5 жасар Сэмюэл Джей Сеймур да бар, ол 1956 жылы қайтыс болғанға дейін Линкольнге жасалған қастандықтың соңғы тірі куәгерімін деп мәлімдеді. Қастандықтан кейін АҚШ үкіметі театрды иелігіне алды. Конгресс Фордқа 88 000 доллар өтемақы төледі және оны мәңгілікке қоғамдық ойын-сауық орны ретінде пайдалануға тыйым салатын жарлық шығарылды. 1866 жылдан 1987 жылға дейін театр АҚШ әскерінің бақылауына өтті және бірінші қабатта сақталған құжаттармен Соғыс департаментінің мекемесі ретінде қызмет етті, екінші қабатта Бас хирург кеңсесінің кітапханасы, ал үшінші қабатта Армияның медициналық мұражайы орналасты. 1887 жылы, медициналық бөлімдер басқа жерге көшкеннен кейін, ғимарат Соғыс департаментінің Жазба және зейнетақы кеңсесінің кеңсесіне айналды.

Жөндеу және қалпына келтіру

1893 жылдың 9 маусымында жертөле қазған кезде тірек бағанасының қирауы салдарынан ішкі үш қабаттың алдыңғы бөлігі құлап, 22 кеңсе қызметкері қаза тауып, тағы 68 адам жарақат алды. Бұл оқиға кейбір адамдарды бұрынғы шіркеуді театрға және қоймаға айналдыруға қарғыс тасталды деген сенімге жеткізді. Ғимарат жөнделіп, 1894 жылдың 30 шілдесінде Мұрағат және зейнетақы кеңсесінің қызметкерлері қайта орналастырылды. 1928 жылы ғимарат Соғыс министрлігінен Ұлттық астананың қоғамдық ғимараттар мен саябақтар басқармасына берілді. 1932 жылдың 12 ақпанында, Линкольннің 123-ші туған күнінде театр ғимаратының бірінші қабатында Линкольн мұражайы ашылды. 1933 жылы ғимарат Ұлттық саябақтар қызметіне тапсырылды. Форд театрының қалпына келтірілуі Демократиялық Ұлттық комитетінің мүшесі Мелвин Д. Хилдрет пен Солтүстік Дакота штатының республикалық өкілі Милтон Янгтың екі онжылдыққа созылған күш-жігерінің нәтижесінде іске асырылды. Хилдрет алғаш рет 1945 жылы Янгқа оны қалпына келтіру қажеттігін ұсынды. Конгресске қарсайы үгіт-насихат жүргізу арқылы 1955 жылы ғимаратты қайта құру үшін инженерлік зерттеу жүргізу туралы заң қабылданды. 1964 жылы Конгресс оны қалпына келтіруге қаражат бөлді, жұмыс сол жылы басталды және 1968 жылы аяқталды. 1968 жылдың 21 қаңтарында вице-президент Хьюберт Хамфри және 500-ге жуық адам қалпына келтірілген театрды салтанатты түрде ашты. Театр 1968 жылдың 30 қаңтарында гала-концертпен қайта ашылды. Президенттік ложа ешқашан бос қалмайды. Театр 2000-шы жылдарда қайта жаңартылды. Қазіргі таңда 665 орынға ие. Қайта ашу рәсімі 2009 жылдың 11 ақпанында Линкольннің 200 жылдық мерейтойына арналды. Шараға президент Барак Обама сөз сөйледі, сондай-ақ Кэти Курик, Келси Граммер, Джеймс Эрл Джонс, Бен Верин, Джеффри Райт, Президенттің жеке теңіз жасағы, Джошуа Белл, Патрик Ланди және Музыка министрлері Одра Макдональд пен Джесси Норман қатысты. Жыл сайын наурыз айында Авраам Линкольн институты Форд театрында симпозиум өткізеді.

Форд театры ұлттық тарихи орны

1932 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тағайындалған бұл нысанға театр және Петерсен үйі кіретін екі маңызды ғимарат жатады. Театрдың ішінде орналасқан Форд театры мұражайында Линкольн туралы Олройд коллекциясының бір бөлігі сақталған. 2009 жылдың шілдесінде қайта ашылған мұражай, Ұлттық саябақтар қызметімен және жеке коммерциялық емес 501(c)(3) ұйымы – Форд театры қоғамымен бірлесіп жұмыс істейді. Коллекцияға қастандыққа қатысты көптеген заттар кіреді, оның ішінде оқ атарда қолданылған Деррингер тапаншасы, Буттың күнделігі және Линкольннің театр ложасының бастапқы есігі бар. Бұдан өзге, мұражайда Линкольн отбасының мүліктері, оның пальтосы (қанға боялған бөліктерізсіз), Линкольннің бірнеше мүсіндері мен президенттің ірі портреттері қойылған. Президенттің қайтыс болған төсегіндегі қанға боялған жастық Форд театры мұражайында сақталады. Жаңартылған мұражай қастандыққа қатысты құпияларды ашар тұса, Линкольннің Вашингтонға келгенін, президенттік кабинетін, Ақ үйіндегі отбасылық өмірін, сондай-ақ оның шешен және азат етуші рөлін көрсетеді. Мұражайда Азамат соғысының маңызды кезеңдері мен генералдары, сонымен қатар ғимараттың театр ретіндегі тарихы туралы экспонаттар да бар. Линкольн отырған шайбақ кресло қазір Мичиган штатының Дирборн қаласындағы Генри Форд мұражайында қойылған.

Петерсен үйі

Линкольн атылғаннан кейін дәрігерлер оны көшеге шығарып, оған қолайлы үй іздеді. Портной Уильям Петерсеннің үйінің баспалдағында тұрған бір адам оларды шақырды. Олар Линкольнді бірінші қабаттағы жатын бөлмесіне алып кірді және оның бойының ерекшелігіне байланысты төсекке диагональды жатқызды. Ол қайтыс болған ертеңгі сағат 7:22-ге дейін түн бойы көп адамдар оны аралап қайтты. 1896 жылы АҚШ үкіметі Петерсен үйін "Линкольн қайтыс болған үй" деп сатып алды. Бұл федералдық үкіметтің тарихи үйді сатып алуының алғашқы жағдайы болды. 1933 жылдан бері Ұлттық саябақтар қызметі оны тарихи үй-мұражай ретінде ұстап келеді, бөлмелер Линкольн қайтыс болған түні болғандай жабдықталған.