Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италияның византиялық катепаны
Byzantine catepan of Italy
Михаил Докейан (Μιχαήλ Δοκειανός), кейбір қазіргі жазушылар қате түрде Дукейан деп атаған, византиялық дворян және әскери жетекші, Комненос әулетіне үйленген. Ол 1040-41 жылдары Италия катепаны болып Оңтүстік Италияға барғанға дейін Георгий Маниакс тұсында Сицилияда белсенді болды. 1041 жылғы ломбард-нормандар көтерілісінде екі рет жеңілгеннен кейін ол қайта шақырылды, бұл Оңтүстік Италияны нормандардың жаулап алуындағы шешуші кезең болды. 1050 жылы ол Фракияда печенегтердің шабуылына қарсы күрескені туралы мәліметтер бар. Ол шайқаста тұтқынға алынды, бірақ печенег басшысын жарақаттады, содан кейін өлтіріліп, мүшелері кесілді.
Michael Dokeianos (Μιχαήλ Δοκειανός), erroneously called Doukeianos by some modern writers, was a Byzantine nobleman and military leader, who married into the Komnenos family. He was active in Sicily under George Maniakes before going to Southern Italy as Catepan of Italy in 1040–41. He was recalled after being twice defeated in battle during the Lombard Norman revolt of 1041, a decisive moment in the eventual Norman conquest of southern Italy. He is next recorded in 1050, fighting against a Pecheneg raid in Thrace. He was captured during battle but managed to maim the Pecheneg leader, after which he was put to death and mutilated.
Өмірбаян
Докейанос атының тегі Армян тақыбындағы Доке[е]ядан шыққан деп есептеледі. Бұл әулет 11 ғасырдың ортасында ғана көзге түсті, ал Михаил ең алғашқылардың бірі болып айтылды. Ол, әдетте, Мануил Эротикос Комненнің аты-жөні белгісіз қызымен және болашақ император Исаак I Комненнің (1057-59 жылдары билеген) қарындасымен үйленген Докейанос ретінде қарастырылады, шамамен 1030 жылы. Олардың Теодор Докейанос есімді ұлы болды. Дерлік бір замандас ресми тұлға және тарихшы Джон Скилицтің сөзіне сүйенсек, Михаил Докейанос қарапайым адам болған және басқаруға лайық емес еді. Ал қазіргі ғалым Константинос Варзос оның жоғары лауазымға көтерілуі Комнендермен туыстық байланысына байланысты болғанын айтады. Оның бай екені және Пафлагонияда, мүмкін, сол аймақтағы Комнендер әулетінің меншіктерімен шектес немесе бір бөлігі болған жерлерге ие екені белгілі.
The family name of Dokeianos is considered to derive from Dok[e]ia in the Armeniac Theme. The family only came into prominence in the mid 11th century, with Michael one of the first to be mentioned. He is generally considered as the Dokeianos who married an unnamed daughter of Manuel Erotikos Komnenos and sister of the future emperor Isaac I Komnenos (reigned 1057–59), probably ca. 1030. Together, they had a son, Theodore Dokeianos. According to the near contemporary official and historian John Skylitzes, Michael Dokeianos was a simple man and not suited for command, and according to the modern scholar Konstantinos Varzos he owed his rise to high office to his family ties with the Komnenoi. It is known that he was wealthy, and possessed estates in Paphlagonia, possibly adjacent or part of the Komnenos family estates in the same region.
Италияда
Михаил Докейан алғаш рет 1040 жылы протоспатарий және дукс ретінде еске алынды, ол Италияның катепаны ретінде жергілікті Византия провинциясының басқаруын қабылдау үшін Италияның оңтүстігіне жіберілді. Осыған дейін ол 1038 жылы Сицилияны бағындыруға жіберілген Георгий Маниакидің экспедициялық әскерінің құрамында болған. Докейан 1040 жылдың қарашасында құрлыққа келді, ал ол тапқан жағдай қиын болды: оның ізашары Никефор Докейан, мүмкін туысы, қаңтарда Асколиде өзінің әскерлерінің бүлік көтерген кезде қаза тапты, одан кейін Тарантода көтеріліс болды және астана Бариді ломбард басшысының ұлы Аргир басып алды. Докейан түрлі көтерілістердің көшбасшыларын дарға асты немесе соқыр етті, бірақ түпкі себебін, яғни Маниакидің Сицилия экспедициясына дайындық аясында Империяның қатаң салық салуына байланысты кең таралған наразылықты шеше алмады. Докейан сондай-ақ стратегиялық Мелфи бекінісін миландық жалдамалы әскер Ардуинге, топотертес атағымен бірге ұсынды. Ардуин бұрынғы Византия қолбасшыларының құрамындағы нормандық контингенттің бөлігі ретінде қызмет еткен, бірақ Сицилиядағы мұсылмандардан алынған олжаны бөлу туралы дау кезінде қамшымен жазаланған (Апулиялық Вильгельм мұны Докейан жасағанын айтады, бірақ оны оның ізашарларының бірі, мүмкін Георгий Маниаки жасаған болуы мүмкін). Ардуиннің византиялықтарға деген ашуы енді жеміс берді. Ол 1030 жылдан бері жақын маңдағы Аверсада орналасқан нормандардан көмек сұрады және олармен өзінің табыстарын тең бөлісуге уәде беріп, 300 адамнан тұратын контингент алды. Осылайша, 1041 жылдың наурыз айында ол және оның әскері Мелфиді басып алды. Тұрғындар бастапқыда оған қарсылық көрсетті, бірақ ақырында Ардуин оларды өз жағына тартты. Көтерілісшілер тез арада көршілес Венеса, Асколи және Лавелло қалаларына бақылауын кеңейтті. Бари мен айналасындағы аймақта тәртіпті қалпына келтірген Докейан оларды қарсы алу үшін асығыс жиналған және толық емес күшпен жүрді: императорлық әскердің көп бөлігі әлі де Сицилияда болды, сондықтан Скилицес Докейан тек опсикий және фракийлік контингенттердің бір бөлігін өзімен алып кеткенін жазады, ал басқа да дереккөздер оның әскері варяг гвардиясының элементтерін де қамтығанын айтады. Екі әскер Оливенто өзенінде кездесті, онда 17 наурызда болған шайқаста Докейан жеңілді. Содан кейін көтерілісшілер оңтүстікке қарай жағалауға қарай жылжыды және 4 мамырда Канна маңындағы тағы бір шайқаста Докейанның басқа византиялық әскерін жеңді. Бұл алаң 216 жылғы атақты шайқас пен 1018 жылы Оңтүстік Италиядағы алғашқы нормандық шабуылдың орны болды. Баренс жылнамасы, анық асыра сипаттап, 2000 нормандық 18000 византиялықты жеңгенін айтады, бірақ нақты сандар қандай болса да, византиялықтар көтерілісшілерден әлдеқайда көп болғаны көрінеді. Докейан шайқас кезінде атынан құлап, қолбасшысы құтқарып алмағанда тұтқынға түсерге шамасы келмеді. Шайқастан кейін екі тарап та тынышталды. Ломбардтар мен нормандар шаршап, ауыр шығынға ұшыраған болуы мүмкін, ал византиялықтар қайта топтасты: Докейан шақырылып алынып, оның орнына Экзавгуст Бойонн тағайындалды, ал Сицилиядағы гарнизондар көтерілісшілердің қатеріне қарсы тұру үшін Италия құрлығына қайтарылды. Сицилиядан императорлық әскерлердің кетуі императорлық позицияның тез құлдырауына әкелді. Маниаки тұсында византиялықтар аралдың шығыс бөлігін бағындырған, бірақ 1042 жылға қарай византиялықтардың қолында тек Мессина қалды. Құрлықта Бойонн өзінің ізашарынан жақсы нәтиже шығармады, өйткені ол қыркүйекте Монтепелосо шайқасында жеңіліп, тұтқынға алынды. Бұл жеңілістердің қатары Оңтүстік Италиядағы Византия билігінің аяқталуының басталуын білдірді, бұл процесс үш он жылдан кейін Роберт Гискар басшылығымен нормандардың Бариді басып алуымен аяқталды.
Michael Dokeianos is first mentioned in 1040, as protospatharios and doux, when he was sent to southern Italy to assume command of the local Byzantine province as Catepan of Italy. Prior to that, he was apparently a member of George Maniakes' expeditionary force sent to conquer Sicily in 1038. Dokeianos arrived in the mainland in November 1040, and the situation he found was critical: his predecessor Nikephoros Dokeianos, probably a relative, had been killed in January at Ascoli in a mutiny of his troops, which was followed by a revolt in Taranto and the capture of the capital, Bari, by Argyrus, son of the Lombard leader Melus. Dokeianos hanged or blinded the ringleaders of the various revolts, but he failed to address the underlying cause, the widespread resentment at the oppressive taxation imposed by the Empire as part of the preparations for the Sicilian expedition under Maniakes. Dokeianos also offered the rule of strategic fortress of Melfi to the Milanese mercenary Arduin, with the title of topoteretes. Arduin had served under previous Byzantine commanders as part of a Norman contingent, but had been flogged in a dispute about the distribution of booty taken from the Muslims in Sicily (William of Apulia claims this was done by Dokeianos, but it is possible that it was done by one of his predecessors, perhaps George Maniakes). Arduin's grudge against the Byzantines now bore fruit. He sought the aid of the Normans who had been established at nearby Aversa since 1030, and received a contingent of 300 men, upon a promise to share his gains equally with them. Thus in March 1041 he and his men seized Melfi. The inhabitants initially opposed him, but eventually were won over by Arduin. The rebels quickly extended their control over the neighbouring towns of Venosa, Ascoli, and Lavello. Dokeianos, who had just reimposed order in Bari and the surrounding region, marched to meet them with a hastily assembled and incomplete force: most of the imperial army was still in Sicily, so that Skylitzes writes that Dokeianos only took the Opsician and part of the Thracesian contingents with him, while other sources also add that his army comprised elements of the Varangian Guard. The two armies met at the Olivento river, where Dokeianos was defeated in a battle fought on 17 March. The rebels then moved south towards the coast, and on 4 May defeated another Byzantine force under Dokeianos in another battle near Cannae, a field that had served as the site for the famous battle of 216 BC and the first Norman engagement in southern Italy in 1018. The Annales Barenses claims, with obvious exaggeration, that 2,000 Normans defeated 18,000 Byzantines, but whatever the true numbers it does appear that the Byzantines considerably outnumbered the rebel forces. Dokeianos himself fell from his horse during the battle and was almost captured, until rescued by a squire. In the aftermath of the battle, both sides remained quiescent. The Lombards and Normans were probably exhausted and may have suffered heavy casualties, while the Byzantines regrouped: Dokeianos was recalled and replaced by Exaugustus Boioannes, while the garrisons in Sicily were withdrawn to the Italian mainland to face the rebel threat. The withdrawal of the imperial forces from Sicily resulted in the rapid collapse of the imperial position there. Under Maniakes, the Byzantines had conquered the eastern portion of the island, but by 1042, only Messina remained in Byzantine hands. On the mainland, Boioannes did not fare better than his predecessor, as he was defeated and taken prisoner at the Battle of Montepeloso in September. This succession of defeats signalled the beginning of the end for Byzantine rule in southern Italy, a process which was completed three decades later with the fall of Bari to the Normans under Robert Guiscard.
Тракияда
Докейан 1050 жылы патрикий және вестарх атақтарымен, Тракияға шабуыл жасаған печенегтерге қарсы императорлық жорыстың бір бөлігі ретінде қайта пайда болады. Императордың бас қолбасшысы, евнух праипоситос Константин, император Константин IX-тың (1042-55 жж.) әскери тәжірибесіз сарай сүйіктісі, әскер лагерін нығайту туралы оның кеңесін тыңдады. Бірақ печенегтер Адрианопольге жеткенде, ол магистр Константин Арианиттің печенегтердің кері қайтуын күтіп, содан соң шабуылдау керек деген пікірін қабылдаудан бас тартты. Оның орнына, ол олармен Либас Басиликасының ашық даласында кездесу үшін аттанды, нәтижесінде қорқынышты жеңіліс болды: Арианит қаза тапты, ал Докейан тұтқынға алынды. Бірақ оны печенег басшысының алдына әкелгенде, Докейан күзетшілерінің бірінен қылыш тартып алып, басшыға шапты, оның бір қолын кесіп тастады. Содан кейін ашуланған печенегтер оны өлтірді және, Михаил Атталейаттың сөзіне сүйенсек, оның қарынын жарып, қолы мен аяқтарын кесіп, ішіне салды.
Dokeianos re appears in 1050, when he held the titles of patrikios and vestarches, as part of an imperial expedition against the Pechenegs who raided Thrace. The imperial commander in chief, the eunuch praipositos Constantine, a militarily inexperienced court favourite of Emperor Constantine IX (r. 1042–55), listened to his advice on fortifying the army's encampment, but when the Pechenegs appeared before Adrianople, he refused to heed the opinion of the magistros Constantine Arianites to wait and attack the Pechenegs on their return journey, and instead marched to meet them in the open field of Basilike Libas, resulting in a devastating defeat: Arianites fell, while Dokeianos was taken prisoner. As he was brought before the Pecheneg leader, however, Dokeianos seized a sword from one of his guards and slashed at the leader, cutting off one of his arms, whereupon the enraged Pechenegs killed him and, according to Michael Attaleiates, opened his belly, cut off his arms and legs and placed them in it.