Кіріспе

Америкалық психоаналитик Адольф Гитлер (1899–1981) Уолтер Чарльз Лангер (5 ақпан 1899 – 4 шілде 1981) – 1943 жылы Адольф Гитлердің жан тебіренісін терең зерттеген американдық психоаналитик. Лангер Гарвард университетінде психоанализді оқып, білімін аяқтаған соң профессор болып жұмыс істеді. Кейін Лангер Стратегиялық барлау басқармасында (OSS) қызмет етіп, 1943 жылы Гитлердің психоанализдік портретін жасады. Осы талдауында Лангер Гитлердің өзін-өзі өлтіруінің "ең мүмкін болатын нәтиже" екенін және 1944 жылғы қастандыққа дейін Гитлерге қарсы әскери төңкеріс болуы мүмкін екенін дәл болжады. Лангердің талдауынан және Гитлердің одан кейін қайтыс болуынан кейін, ол есебін «Адольф Гитлердің санасы: соғыс жылдарындағы құпия есеп» атты кітапқа айналдырды. Бұл кітап Лангердің ең танымал туындысы болды, алайда ол «Психология және адам өмірі», «Адольф Гитлердің психологиялық талдауы: өмірі мен аңызы» және «Гитлердің санасын талдау» атты кітаптарды да жазды.

Ерте өмір және білім

Лангер 1899 жылдың 5 ақпанында Оңтүстік Бостонда, Германиядан жақында көшіп келген Чарльз Рудольф пен Йоханна Рокенбахтың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Германияның Силезия аймағынан шыққан Моравия бауырластығының мүшесі болған. Лангердің Вильям және Рудольф Лангер есімді екі ағасы болды. Кейіннен Чарльз гүл дүкенінің иесі болған соң отбасы көшіп кетті. 1899 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасы барлық жинаған ақшасын жоғалтты. Отбасын қаржылық жағынан қолдау үшін Уолтер мектепте оқып жүргенде азық-түлік дүкенінде жұмыс істеді. Жоғары мектепте екі жыл оқығаннан кейін Уолтер оқуын тастап, толық жұмыс күнімен электрик шәкірті болып жұмыс істеуге мәжбүр болды, ол негізінен екі жыл бойы үйлерге сым тартып жүрді.

Мансап

Лангер Гарвард университетінде психоаналитик болып жұмыс істеді. Бітіргеннен кейін Лангер Америка Психиатриялық Ассоциациясына (АПА) қабылданды. Бірақ, Лангер АПА-ға қалыпты тәжірибеден өзгеше жағдайда қабылданды, себебі ол медициналық білімі болмастан қабылданған алғашқы адам еді. Ол мектепті кеш бітіріп, MIT-ге түскен соң ғана психоанализге деген қызығушылығын танытып, электрик болу жолынан бас тартты. Оқу орнында оқып жүргенде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды және Лангер жиырма жеті ай әскери қызметке шақырылды.

Зейнеткерлік және өлім

Лэнгер Флоридада зейнеткерлікке шығып, 1981 жылы 82 жасында Флорида штатының Сарасота қаласында қайтыс болды.

Мұра

Лангердің ең танымал еңбегі "Адольф Гитлердің санасы" психологияны американдық көпшілік мәдениетінде мойындатуға көмектесті. Көптеген пікір қақтығыстарына қарамастан, бұл профиль саяси лидерлерді тану саласында зор ықпалға ие болды. Лангердің өзі психобиографияның саяси мақсаттар үшін қымбаттылығы туралы мәлімдеме жасады: "Дипломатиялық мәселелерде мен наив болсам да, егер Гитлерді зерттеу бірнеше жыл бұрын, жағдай керіспей тұрып, және бірінші қолынан ақпарат жинауға мүмкіндік болғанда, Мюнхен орын алмас еді; Сталинге қатысты ұқсас зерттеу басқа Ялтаға әкелген болар еді; Кастроға жасалған зерттеу Куба дағдарысын болдырмаған болар еді; ал президент Диемге жасалған зерттеу Вьетнамға араласуымызды болдырмаған болар еді. Мұндай зерттеулер халықаралық мәселелерімізді шеше алмайды. Бұл үлкен үміт болар еді. Дегенмен, психологиялық факторларды және келіссөздер жүргізетін лидерлердің табиғатын білмегендіктен жасаған қателіктеріміздің алдын алуға көмектесуі мүмкін."

Лангердің профилінен кейін АҚШ президенттері маңызды оқиғалар мен кездесулер алдында шетелдік дипломаттардың профильдерін сұрауды бастады. Джон Ф. Кеннеди 1961 жылғы Вена саммитіне дайындық ретінде Кеңес Премьер-Министрі Никита Хрущевтің профилін сұрады, ал президент Ричард Никсон Қытайға алғашқы сапарына аттанбас бұрын Орталық барлау агенттігінен (ЦРУ) Мао Цзэдун мен Чжоу Энлайдың профильдерін сұрады. 1965 жылдан 1986 жылға дейін ЦРУ-да Джеральд М. Пост басқарған, Лангердің ықпалы болған Жеке тұлға және саяси мінез-құлықты талдау орталығы жұмыс істеді. Орталық Суық соғыстың аяқталуымен жабылғанымен, саяси лидерлердің жеке тұлғасын зерттеу және психобиография мемлекеттік органдар мен жалпы қоғам үшін әлі де қызығушылық тудырады.

Танымал мәдениетте

Әскери арнаның "Адольф Гитлердің ой-санасында" бағдарламасы "Адольф Гитлердің ой-санасы" кітабына негізделген, сондай-ақ Лангердің тергеуімен байланысты сахналар көркемделіп бейнеленген.