Кіріспе

Уэльстік невролог, психиатр және психоаналитик (1879–1958)

Альфред Эрнест Джонс (1 қаңтар 1879 – 11 ақпан 1958) – уэльстік невролог және психоаналитик. 1908 жылы алғашқы кездесуінен бастап Зигмунд Фрейдтің өмір бойына досы және әріптесі болған ол оның ресми өмірбаянының авторы атанды. Джонс психоанализді ағылшын тілінде қолдануды бастаған алғашқы маман болды және ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде оның басты жақтаушысы саналды. 1920-1930 жылдары Халықаралық психоаналитикалық қауымдастық пен Британдық психоаналитикалық қоғамның президенті ретінде Джонс олардың ұйымдарын, мекемелерін және басылымдарын құруға зор ықпал етті.

Ерте өмір және мансап

Эрнест Джонс Уэльстегі Говертон (бұрынғы Ффосфелин) қаласында, Суонсидің шетіндегі өнеркәсіптік ауылда, Томас пен Энн Джонстың тұңғыш баласы болып дүниеге келді. Оның әкесі өз білімімен кен инженері болған, кейіннен табысты кәсіпкер атанды, Говертондағы Эльба болат зауытында бухгалтер және компания хатшысы болып жұмыс істеді. Оның анасы Мэри Энн (құрметті есімі Льюис) – Уэльске көшіп келген Кармартенширлік отбасынан шыққан. Джонс Суонси грамматикалық мектебінде, Лландовири колледжінде және Уэльстегі Кардифф университетінде білім алды. Джонс Лондон университетінің колледжінде оқыды және 1900 жылы LRCP және MRCS бірлескен дипломдарын алды. Бір жылдан кейін, 1901 жылы, медицина және акушерлік бойынша магистр дәрежесін алды. Бес жыл ішінде ол медицина докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды және 1903 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінің (MRCP) мүшесі болды. Ол өзінің танымал валлийлік әріптесі сэр Джон Уильямстан университетінің акушерлік саласы бойынша алтын медаль алғанына ерекше қуанды. Медициналық білімін алғаннан кейін Джонс неврологияға маманданған және Лондон ауруханаларында бірнеше лауазымды атқарды. Джонс Фрейдтің еңбектерін алғаш рет хирург Уилфред Троттермен танысқанда естіді. Университет колледжінің ауруханасында хирург ретінде бірге жұмыс істегеннен кейін олар жақын дос болып, Троттер өзінің жас әріптесіне кеңесші және сенімді серік рөлін атқарды. Оларды философия мен әдебиетке деген ортақ қызығушылық біріктірді, сондай-ақ континенттік психиатриялық әдебиетке және оның зерттеуіндегі клиникалық терапияның жаңа түрлеріне қызығушылықтары артып келеді. 1905 жылы олар Харли-стриттегі консультациялық кабинеттердің үстінде Джонстың қарындасы Элизабетпен бірге тұрды, ол үй шаруасын жүргізуші ретінде жұмыс істеді. Кейін Троттер мен Элизабет Джонс үйленді. Джонс психикалық аурулармен азаматтарды емдеу мекемелеріндегі жағдайға наразы болып, клиникалық жұмысында гипноздық әдістерді сынап көре бастады. Джонс Фрейдтің жазбаларымен алғаш рет 1905 жылы, Фрейдтің әйгілі Дора жағдайы туралы жазған неміс психиатриялық журналында кездесті. Осылайша ол "Венада емделушілердің әр сөзіне мұқият құлақ қоятын адам бар деген терең әсерге ие болды – бұл бұрынғы дәрігерлердің көзқарасынан революциялық айырмашылық еді". Джонстың Фрейдтің идеяларын балалармен клиникалық жұмысымен байланыстыруға жасаған алғашқы әрекеттері оның мансабына кері әсер етті. 1906 жылы ол тұтқындалып, екі жасөспірім қызға ұятсыз шабуыл жасады деген айып тағылды. Ол "ақыл-ойы кемістігі бар" балалар үшін мектеп инспекторы ретінде сұхбат берді. Сот отырысында Джонс өзінің кінәсіздігін айтып, қыздардың оның кез келген орынсыз әрекеттері туралы қиялға батып жүргенін мәлімдеді. Сот мүшелерінің пікірінше, мұндай балалардың куәлігіне ешкім сенбес еді, сондықтан Джонс ақталды. 1908 жылы Лондон ауруханасының патологоанатомы ретінде жұмыс істейтін Джонс әріптесінен жас қыздың қолының салдарынан туған гистериялық параличтің себебін анықтауды сұрады. Джонс сұраққа жауап берді, бірақ сұхбатты жүргізу алдында қыздың кеңесшісіне хабарламады немесе онымен бірге жүруді ұйымдастырмады. Кейін ол қыздың ата-анасынан сұхбаттың сипатына байланысты шағымдар алды және ауруханадағы қызметінен кетуге мәжбүр болды.

Жеке өмір

Джонстың алғашқы маңызды қарым-қатынасы 1906 жылы оған ұсынылған бай голланд эмигранты Лое Каннмен болды. Ол бүйрек сырқатын емдеу барысында морфинге тәуелді болып қалған еді. Олардың қарым-қатынасы 1913 жылға дейін созылды. Ол Канн Фрейдтің талдауында болды, ал Джонс Фрейдтің бұйрығымен Сандор Ференциден талдаудан өтті. Фрейдтің қызы Аннамен шағын ғашықтық оқиғасы оның әкесінің қарсылығына тап болғандықтан аяқталды. 1914 жылдың күзінде Ұлыбританияға Канннің сапарына Джонс сүйемелдегені алдында Фрейд оған кеңес берді:

1917 жылы Джонс Уэльс музыканты Морфид Ллвин Оуэнге үйленді. Келесі жылы Оңтүстік Уэльсте демалыста болғанда Морфид жедел аппендицитке шалдықты. Джонс бұрынғы әріптесі және туысы, көрнекті хирург Уилфред Троттерді операция жасауға шақыруға ниеттенді, бірақ ол мүмкін болмағандықтан, шұғыл операция оның әкесінің Суонсидегі үйінде жергілікті хирургпен жасалды, анестезия ретінде хлороформ қолданылды. Джонстың айтуынша: "Бірнеше күннен кейін [ол] жоғары температурадан сарсаңдап, мазасыздана бастады. Троттерді Лондоннан алып келгенше біз қан улануы бар деп ойладық. Ол бірден хлороформмен кешіккен улануды анықтады. Біз күшпен күрестік, сәттілікке жеттік сияқты сәттер де болды, бірақ тым кеш қалдық." Джонс әйелінің Суонсидің шетіндегі Ойстермут зиратында жерленуін ұйымдастырды, оның қабір тасына Гётенің "Фауст" поэмасынан: "Das Unbeschreibliche, hier ist's getan" деген жазу жазылды. Веналық әріптестерінің ықпалымен 1919 жылы Джонс Моравиядан шыққан еврей экономисі Кэтрин Йокльмен танысып, үйленді. Ол Фрейдтің қыздарымен Венада бірге оқыған. Олардың некесі ұзақ және бақытты болды, төрт балалары дүниеге келді, бірақ екеуі де соғышаралық кезеңдегі тұмау эпидемиясы кезінде 7 жастағы үлкен баласы Гвениттің қазасына шыдауға тырысты. Олардың ұлы Мервин Джонс жазушы болды.

Психоаналитикадағы мансап

В 1907 году, посещая конгресс неврологов в Амстердаме, Джонс встретил Карла Юнга, от которого получил информацию из первых рук о работе Фрейда и его круга в Вене. Убедившись в важности работ Фрейда, Джонс присоединился к Юнгу в Цюрихе для планирования первого Психоаналитического конгресса. Он состоялся в 1908 году в Зальцбурге, где Джонс впервые встретился с Фрейдом. Джонс отправился в Вену для дальнейших обсуждений с Фрейдом и знакомства с членами Венского психоаналитического общества. Так начались личные и профессиональные отношения, которые, к общей выгоде обеих сторон, пережили многочисленные разногласия и соперничество, ознаменовавшие первые десятилетия психоаналитического движения, и продлились до смерти Фрейда в 1939 году. Столкнувшись с серьезными трудностями в перспективах карьеры в Великобритании, Джонс в 1908 году нашел убежище в Канаде. Он занялся преподавательской деятельностью в Департаменте психиатрии Университета Торонто (с 1911 года – в качестве доцента психиатрии). Помимо создания частной психоаналитической практики, он работал патологом в Торонтской психиатрической больнице и директором ее психиатрической амбулаторной клиники. После дальнейших встреч с Фрейдом в 1909 году в Университете Кларка в Вустере, штат Массачусетс, где Фрейд прочитал серию лекций по психоанализу, и в Нидерландах в следующем году, Джонс приступил к установлению прочных рабочих отношений с зарождающимся американским психоаналитическим движением. Он представил около 20 докладов или выступлений на американских профессиональных собраниях на площадках от Бостона до Вашингтона и Чикаго. В 1910 году он был одним из основателей Американской психопатологической ассоциации, а в следующем году – Американской психоаналитической ассоциации, где до 1913 года занимал должность ее первого секретаря. Джонс приступил к интенсивной программе написания и исследований, результатом которой стали первые из многих значительных вкладов в психоаналитическую литературу, в частности, монографии о Гамлете и о кошмарах. Некоторые из них были опубликованы на немецком языке в основных психоаналитических периодических изданиях, издаваемых в Вене, что закрепило его статус в ближайшем окружении Фрейда в период растущего отчуждения последнего от Юнга. В связи с этим, в 1912 году Джонс, с согласия Фрейда, инициировал формирование Комитета лоялистов, которому было поручено охранять теоретическое и институциональное наследие психоаналитического движения. Это развитие также служило более непосредственной цели – изоляции Юнга и, при стратегическом контроле Джонса, в конечном итоге отстранения его от поста президента Международной психоаналитической ассоциации, который он занимал с момента ее основания. Когда в 1914 году Юнг ушел в отставку, только начало Первой мировой войны помешало Джонсу занять его место. Вернувшись в Лондон в 1913 году, Джонс начал практику в качестве психоаналитика, основал Лондонское психоаналитическое общество и продолжил писать и читать лекции по психоаналитической теории. Сборник его работ был опубликован под названием «Статьи по психоанализу» – первый отчет о психоаналитической теории и практике, написанный практикующим аналитиком на английском языке. К 1919 году, когда он основал Британское психоаналитическое общество, Джонс мог с гордостью сообщить Фрейду, что психоанализ в Великобритании «стоит на переднем крае медицинческого, литературного и психологического интереса» (письмо от 27 января 1919 года (Паскаускас 1993)). Будучи президентом Общества – пост, который он занимал до 1944 года, – Джонс обеспечил финансирование и контролировал создание в Лондоне Клиники, предлагающей субсидированные тарифы, и Института психоанализа, который предоставлял административные, издательские и учебные возможности для растущей сети профессиональных психоаналитиков. Джонс впоследствии дважды занимал пост президента Международной психоаналитической ассоциации с 1920 по 1924 год и с 1932 по 1949 год, где он оказывал значительное влияние. В 1920 году он основал Международный журнал психоанализа, оставаясь его редактором до 1939 года. В следующем году он основал Международную психоаналитическую библиотеку, которая опубликовала около 50 книг под его редакцией. Джонс вскоре получил от Фрейда права на английский перевод его работ. В 1924 году первые два тома Собрания сочинений Фрейда были опубликованы в переводах под редакцией Джонса и под контролем Джоан Ривьер, его бывшей анализантки и, на определенном этапе, пылкой поклонницы. После периода анализа у Фрейда Ривьер работала с Джонсом в качестве редактора переводов Международного журнала психоанализа. Затем она вошла в рабочую группу, созданную Джонсом для планирования и реализации переводов Джеймса Стречи для стандартного издания работ Фрейда. В значительной степени благодаря энергичной поддержке Джонса, Британская медицинская ассоциация официально признала психоанализ в 1929 году. Впоследствии BBC исключила его из списка докладчиков, признанных опасными для общественной морали. В 1930-х годах Джонс и его коллеги провели серию радиопередач по психоанализу. После прихода к власти Адольфа Гитлера в Германии Джонс помог многим перемещенным и находящимся под угрозой еврейским аналитикам переселиться в Англию и другие страны. После аншлюса в марте 1938 года Джонс на огромный личный риск вылетел в Вену, чтобы сыграть решающую роль в переговорах и организации эмиграции Фрейда и его круга в Лондон.

Джонс-Фрейд дау-дамай

Джонстың психоанализ бойынша алғашқы жарияланған еңбектері Фрейд теориясының негіздерін түсіндіруге, оның символизм теориясын дамытуға, сондай-ақ дін, мифология, фольклор және әдеби, көркем туындыларды талдауға арналған еді. Мелани Клейннің ықпалымен Джонстың жұмысы жаңа бағытқа бұрылды. Клейн Берлинде балалар талдауының жаңа саласында үлкен әсер еткен болатын және 1925 жылы Лондондағы Британдық қоғамға арналған лекциялар сериясын тыңдағанда Джонсты қатты әсер еткен. Джонстың шақыруымен ол келесі жылы Лондонға көшіп келді және көп ұзамай көптеген адал және ықпалды ізбасарларды жинады. Оның жұмысы Британдық қоғамға күшті әсер етті, мүшелерін бәсекелес топтарға бөліп, оның балалар талдауына қатысты тәсілі Анна Фрейдтің 1927 жылғы «Балалар талдауының техникасына кіріспе» кітабында баяндалған тәсілмен қатысты келетіндігі анық болды. Келіспеушілік Эдип кезеңіне дейінгі балаға клиникалық тәсілде болды; Клейн балалар ойынын ересектердегі талдаулардағы еркін қауымдастырумен теңестірді. Анна Фрейд мұндай теңдестіруге қарсы шығып, балаға эго дамуының тиісті деңгейіне жеткенге дейін тәрбиелік араласуды ұсынды. Клейн мұны баламен талдау жұмысына кедергі келтіретін құпия келісім деп санады. Клейннің ықпалымен және Джонс-Фрейд даулары ретінде танылған жағдайды бастап, Джонс ерте психикалық даму теориясындағы өзара байланысты тақырыптарды зерттеуге кірісті. Оларға суперэгоның құрылымы мен пайда болуы және әйелдердегі кастрациялық кешеннің мәні кірді. Ол Фрейдтің жыныстық айырмашылықтар туралы түсіндіруіне сын баға берген «фаллоцентризм» терминін енгізді. Клейнмен және оның Берлиндегі әріптесі Карен Хорнимен бірге ол бастапқы әйелдікке қарсы пікір білдірді, сонымен қатар пениске қызғану биологиялық асимметрияның фактісі немесе «жарақатынан» тумай, қорғаныс механизмі ретінде пайда болады деді. Кастрациялық кешенді қайта қарастыруда Джонс «афанизис» тұжырымын енгізді, ол «жыныстық ләззат алу қабілетінің (мүмкіндіктерін қоса) толық жойылуынан» туындаған қорқынышты білдіреді. Бұл ортодоксальдықтан алшақтықтар Венада байқалды және Фрейд-Джонс арасындағы тұрақты хат алмасуда талқыланды, оның тоны уақыт өте келе шиеленісті бола түсті. Фрейдтен өзіне және қызына қарсы науқан ұйымдастырғаны туралы айыптауларға тап болған Джонс, өзінің жаңа сындық тұрғысынан бас тартпай, Фрейдтің алаңдаушылығын басуға тырысты. Ақырында, Джонс Анна Фрейдпен ұйымдастырған Вена мен Лондон қоғамдары арасындағы лекциялар алмасудан кейін Фрейд пен Джонс әдеттегі жылы қарым-қатынастарын қайта жаңғыртты. 1930 жылдары Германия мен Венадан келген, соның ішінде 1938 жылы Анна Фрейдтің де арасында болған, қашқын аналитиктердің Ұлыбританияға келуі Британдық қоғамдағы ортодоксалды фрейдистер мен клейниандар арасындағы жарыс күшейді. Джонс қақтығысты азайту мақсатымен бірқатар «ерекше мәжілістерге» төрағалық етті, және олар соғыс жылдарына дейін жалғасты. 1942 жылдан бастап «даулы талқылаулар» ретінде танылған кездесулер тұрақты негізде өткізіле бастады. Сол кезде Джонс денсаулығының нашарлауы және соғыс кезінде Элстед, Батыс Сассекстен сапар шегудің қиындығына байланысты тікелей қатысудан бас тартты. Ол 1944 жылы Британдық қоғамның президенті қызметінен кетті, сол жылы Сильвия Пэйннің төрағалығымен бәсекелес топтардың (Анна Фрейдтің ізбасарлары, Мелани Клейннің ізбасарлары және бейтарап «Орталық» немесе тәуелсіз топ сарапшылары) қатысуын қамтамасыз ететін келісімге қол жеткізілді. Бұдан бөлек, BPS-ның барлық негізгі саясатты қабылдау комитеттерінде үш топтың өкілдері болуы тиіс деп келісілді.

Кейінгі өмір және өлім

Соғыс аяқталғаннан кейін Джонс көптеген ресми лауазымдарынан бірте-бірте бас тартып, психоаналитикалық практикасын, жазбаларын және дәрістерін жалғастырды. Соңғы жылдары оның ең маңызды жұмысы – Фрейдтің өмірі мен еңбектері туралы монументалды еңбек болды, ол 1953 және 1957 жылдар аралығында үш томдық түрінде жарық көрді және кеңінен мойын соқты. Бұл жұмыста оған неміс тілінде еркін сөйлейтін әйелі көмектесті, ол Анна Фрейд ұсынған Фрейдтің ерте хаттарын және басқа да архивтік құжаттарды аударды. Оның аяқталмаған автобиографиясы «Еркін қауымдастырулар» 1959 жылы, оның қайтысынан кейін жарияланды. Уэльс тегімен әрқашан мақтан тұтқан Джонс Уэльс Ұлттық партиясының, Plaid Cymru мүшесі болды. Ол жастық шағында кеңінен зерттеген Гоуэр түбегіне ерекше құштарлық танытты. Ланмадоктағы демалыс үйін сатып алғаннан кейін, бұл аймақ Джонс отбасы үшін үнемі демалыс орнына айналды. Ол 1956 жылы осы аймақтың Ұлыбританиядағы ерекше табиғи сұлулық аймағы болып тағайындалуына қолғабыс етті. Джонстың екі хоббисі де маңызды жариялымдарға әкелді. Оқушы кезінен мұзға сырғанауды ұнатқан Джонс осы тақырыпта ықпалды оқулық жазды. Шахматқа деген құштарлығы оны американдық шахмат генийі Пол Морфидің өмірін психоанализдік тұрғыдан зерттеуге жетеледі. Джонс 1942 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінің (FRCP) мүшесі, 1949 жылы Халықаралық психоаналитикалық қауымдастықтың құрметті президенті болып сайланды және 1954 жылы Суонси университетінен (Уэльс) құрметті ғылым докторы дәрежесін алды. Джонс 1958 жылдың 11 ақпанында Лондонда қайтыс болды және Голдерс Грин крематорийінде кремацияланды. Оның күлі Гоуэр түбегіндегі Сент-Кадоктың Шеритон шіркеуінің маңындағы, төрт баласының ең үлкенінің қабіріне жерленді.

Шығармалары

оның ішінде Джонстың жазбаларының толық библиографиясы бар. 1912 ж. Психоанализ туралы мақалалар. Лондон: Balliere Tindall & Cox. Қайта қарастырылған және кеңейтілген басылымдар, 1918, 1923, 1938, 1948 (5-ші басылым). 1920 ж. Невроздарды емдеу. Лондон: Balliere Tindall & Cox. 1921 ж. Психоанализ және соғыс невроздары. Карл Абрахам, Сандор Ференци және Эрнст Симмельмен бірге. Лондон: International Psycho-Analytical Press. 1923 ж. Қолданбалы психоанализдегі эсселер. Лондон: International Psycho-Analytical Press. Қайта қарастырылған және кеңейтілген басылым, 1951, Лондон: Hogarth Press. (1974) ж. «Психо миф, психо тарих» деп қайта басылды. 2 томдық. Нью-Йорк: Hillstone. 1924 (редактор). Психоанализдің әлеуметтік аспектілері: Социологиялық қоғамның демеушілігімен өткізілген лекциялар. Лондон: Williams and Norgate. 1928 ж. Психоанализ. Лондон: E. Benn. (1949) ж. «Психоанализ не?» деген қосымшамен қайта басылды. Лондон: Allen & Unwin. 1931a ж. «Түс көру туралы». Лондон: Hogarth Press and Institute of Psycho-Analysis. 1931b ж. Фигуралы сырғанаудың элементтері. Лондон: Methuen. Қайта қарастырылған және кеңейтілген басылым, 1952. Лондон: Allen and Unwin. 1949 ж. «Гамлет және Эдип». Лондон: V. Gollancz. 1953 ж. Зигмунд Фрейд: Өмір және еңбек. 1-том: Жасырақтағы Фрейд 1856–1900. Лондон: Hogarth Press. 1955 ж. Зигмунд Фрейд: Өмір және еңбек. 2-том: Жетілу кезеңі 1901–1919. Лондон: Hogarth Press. 1957 ж. Зигмунд Фрейд: Өмір және еңбек. 3-том: Соңғы кезең 1919–1939. Лондон: Hogarth Press. 1961 ж. Зигмунд Фрейд: Өмір және еңбек. Лионель Триллинг пен Стивен Маркус жасаған алдыңғы 3 томдық еңбектің қысқартылған нұсқасы, Лионель Триллингтің кіріспесімен. Нью-Йорк: Basic Books. 1956 ж. Зигмунд Фрейд: Төрт жүз жылдық құрметке арналған сөздер. Нью-Йорк: Basic Books. 1959 ж. Бос ассоциациялар: Психоаналитик естеліктері. Мервин Джонстың эпилогы. Лондон: Hogarth Press. Мервин Джонстың жаңа кіріспесімен қайта басылды (1990). Нью-Брансуик және Лондон: Transaction Publishers.

Хат-хабар

Паскаускас, Р. Эндрю (ред.), Зигмунд Фрейд пен Эрнест Джонстың толық хат алмасуы, 1908–1939 жж., Белкнап баспасы, Гарвард университетінің баспасы, 1995, Сандор Ференци – Эрнест Джонс: хаттар, 1911–1933 жж. Лондон: Karnac Books, 2013.