Отто Ранк: Фрейдтің жақын серігі және психоанализді дамытушысы

Кіріспе

Австрия психоаналитигі (1884–1939)

Отто Ранк (/r//ɑː//ŋ//k/; туған Розенфельд; 22 сәуір 1884 – 31 қазан 1939) – австриялық психоаналитик, жазушы және философ. Венада дүниеге келген ол 20 жыл бойы Зигмунд Фрейдтің ең жақын серіктестерінің бірі болды, психоанализ тақырыбында жемісті жазған автор, сол дәуірдегі екі маңызды аналитикалық журналдың редакторы, Фрейдтің баспа үйінің бас директоры және шығармашыл теоретик және терапевт. 1926 жылы Ранк Венадан Парижге көшіп, өмірінің соңына дейін Франция мен АҚШ-та лекция оқып, жазып, терапевт ретінде табысты мансапқа қол жеткізді.

Вена психоаналитика қоғамында

Ранк 1884 жылы Венада еврей шебердің ұлы Отто Розенфельд ретінде дүниеге келді. 1905 жылы 21 жасында ол Фрейдке өте әсерлі зерттеу жұмысын ұсынды, соның нәтижесінде Фрейд Ранкты жаңа құрылып келе жатқан Вена психоаналитикалық қоғамының хатшысы болуға шақырды. Осылайша Ранк психоаналитикалық қозғалыстың алғашқы жалақы алатын мүшесіне және шамамен 20 жыл бойы Фрейдтің "оң қолына" айналды. Фрейд өзінің ұлдарынан гөрі зиялы жағынан жақын тұрған Ранкты өзінің ең дарынды вендік шәкірті деп санады. Фрейдтің ынталандыруымен және қолдауымен Ранк "Гимназияны", яғни колледжге дайындық мектебін бітіріп, Вена университетіне түсті және 1912 жылы әдебиет бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оның Лохенгрин сагасы туралы диссертациясы 1911 жылы жарық көрді, бұл кітап түрінде жарық көрген алғашқы фрейдистік докторлық диссертация болды. Ранк Фрейдтің алты серіктесінің бірі болды, олар Альфред Адлер мен Карл Юнгпен туындаған даулар кезінде психоаналитикалық бағытты қорғау үшін құпия "комитетке" немесе "сақинаға" жиналды. Ранк "сақинадағы" Фрейдтен басқа ең көп жазған автор болды, психоаналитикалық теорияны аңыз, миф, өнер, шығармашылық және "Екілік" ("Доппельгенгер") салаларын зерттеуге дейін кеңейтті. Ол Фрейдпен тығыз жұмыс істеді, "Түстердің түсіндірілуі" кітабына миф және аңыз туралы екі тарау жазды. Ранктің аты 1914 жылдан 1930 жылға дейін Фрейдтің ең маңызды еңбегінің бетінде Фрейдтің атының астында пайда болды. 1915-1918 жылдар аралығында Ранк 1910 жылы Фрейд құрған Халықаралық психоаналитикалық қауымдастықтың хатшысы болды. Психоаналитикалық әлемдегі барлық адам Фрейдтің Ранкке деген құрметін және психоаналитикалық теорияны кеңейтудегі оның шығармашылық қабілетін жақсы білді. Фрейд өзінің қызғанышпен қарсыластарына толы ішкі шеңберіне Ранк өзінің "мұрагері" екенін жариялады (Либерман және Крамер, 2012, 225-бет). 1924 жылы Ранк "Das Trauma der Geburt" (1929 жылы ағылшын тілінен "Туу травмасы" деп аударылды) атты еңбегін жариялады, онда ол "Эдип кешенінің дамуына дейінгі кезеңде" өнер, миф, дін, философия және терапия қалай бөлінудің қасіретімен түсіндірілетінін зерттеді. Бірақ Фрейдтің теорияларында мұндай кезең болған жоқ (Крамер, 2019). Фрейдтің түсіндіруінше, Эдип кешені – невроздың ядросы және барлық өнердің, мифтің, діннің, философияның, терапияның, тіпті бүкіл адам мәдениеті мен өркениетінің бастау көзі. Бұл – ішкі шеңбердегі біреудің Эдип кешені психоанализдегі ең басты себептік фактор емес деп айтуға батылы жеткен алғашқы оқиға. Ранк 1925 жылы қоғамдық психоаналитикалық форумда "Эдипке дейінгі" терминін қолданды (Ранк, 1996, 43-бет). 1930 жылы өзінің жеке жазбаларын талдау кезінде Ранк "Эдипке дейінгі супер-эго Мелани Клейн тарапынан маған ешқандай сілтеме жасамай, тым баса көрсетілген" деп атап өтті (сол жерде, 149-бет). Біраз ойланысқаннан кейін Фрейд "Туу травмасы" кітабынан алшақтады, өзінің ішкі шеңберінің басқа мүшелеріне Ранк Эдипке қарсы ереске қауіпті жақын екенін білдірді. "Мен ашудан қайнап тұрмын", - деді Фрейд сол кездегі Ранктің ең жақын досы Сандор Ференциге (Крамер, 2015). Фрейдтің қатаң қарсылығына тап болған Ранк Вена психоаналитикалық қоғамының вице-президенті, Фрейдтің баспасының директоры және "Имаго" мен "Зайчрифт" журналдарының редакторы лауазымынан наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Ранкпен 1920-1924 жылдары терапияға жаңа тәжірибелік, объектілік және "мұнда және қазір" тәсілдер бойынша ынтымақтасқан Ференци Ранктің Эдипке дейінгі теориясының маңыздылығына күмән келтірді, бірақ классикалық аналитикалық техникаға Ранктің қарсылығына күмән келтірмеді. Фрейдтің техникалық мақалаларында талдаушылардың эмоциясыз болу туралы ұсынысы, Ференци мен Ранктің (1924) айтуынша, "талдаудағы барлық адамдық факторларды табиғи емес жоюға" әкелді (40-41-беттер), және "тәжірибе теориясына [Эрлебнис]" (41-бет): аналитикалық жағдайдағы екі бірінші тұлғалық тәжірибе, интерсубъективті қарым-қатынастың сезімдік тәжірибесі. Нью-Йорктегі психоаналитикалық орталықты құруға көмектескен ықпалды сарапшы Сандор Радоның айтуынша, "Осы уақыттың ерекшелігі – адамның эмоциялық өмірін елемеу. Көптеген адамдар ауыздық, прегениталдық және гениталдық компоненттерді мотивацияда іздеді. Бірақ кейбір адамдар бақытты, ал кейбіреулері бақытсыз, кейбіреулері қорқады немесе ашуға толы, ал кейбіреулері сүйіспеншілік пен мейірімділікке толы – жағдайлардың сипаттамаларын оқып, адамдар арасындағы мұндай айырмашылықтар сол кезде әдебиетте болмағанын көресіз" (Roazen & Swerdloff, 1995, 82-83-беттер). Адамның барлық эмоциялық тәжірибесі, қаншалықты жасырын болса да, либидоның туындысына талдау арқылы азайтылды. Фрейд үшін эмоция әрқашан сексуалды, қауіпті Ыдыстан шыққан және хирургиялық жолмен жойылған тиіс. "Қайда Ыд болса [Wo es war]", - деді Фрейд атақты сөзінде, "сонда Эго болады [soll ich werden]" (S. E., 22:80). "Либидо", Фрейдтің 1921 жылғы "Топтық психология және Эго талдауы" жұмысы бойынша (S. E., 18: 90), "эмоциялар теориясынан алынған термин". Эмоция – невроздық бұзылыстың себебі. Фрейдке сәйкес, эмоцияның күшеюі ұнамсыз. Фрейд үшін емдеу – пациенттің эмоцияларын талдау, "өңдеу" және ақырында жою, "Зюдер-Зеені кептіру сияқты" (Freud, S. E., 22:80). Аналитик пациентке когнитивтік түсінік беру арқылы бейсананы санаға жеткізеді, осылайша иррационалдыққа, эмоцияларға – Ыдқа ұмтылысты басады. 1927 жылғы лекциясында Ранк (1996) "хирургиялық терапия жеке адамды эмоциялық тұрғыдан жоққа шығарады және оқшастатады, өйткені ол эмоциялық өмірді жоққа шығаруға тырысады" (169-бет) деп атап өтті, бұл оның және Ференцинің бірлескен жұмысында психоаналитикалық практикаға тартқан шабуыл. Барлық эмоциялық тәжірибені – барлық сезімді, сүйіспеншілікті, ойлауды және қалауды – сексуалдыққа дейін төмендету Фрейдтің ең ірі қателіктерінің бірі болды, Ранк айтуынша, ол бұл шатасуды жиырмасыншы жылдардың ортасында бірінші болып көрсетті. Эмоциялар, деді Ранк, – қарым-қатынастар. Эмоциялық өмірді жоққа шығару ерікке, шығармашылық өмірге, сондай-ақ аналитикалық жағдайдағы жеке қарым-қатынасты жоққа шығаруға әкеледі (Ранк, 1929–31). Фрейд айтуынша, Ранк "Еркі терапиясында" (1929–31) "эмоциялық өмір сексуалдық сферадан дамиды, сондықтан оның шындығындағы сексуалдану – эмоцияландыру" (165-бет), психоаналитиктер Фрейдтің өлімінен кейін жарты ғасыр бойы шатастыра берген екі тәжірибе. Психоанализ эмоциялық тәжірибе теориясына және, демек, эмоциялық интеллект теориясына ие болған жоқ. Вайнштейн (2001) психоанализдің маңызды журналдарында психоанализдегі эмоциялар теориясының толық еместігі мен шатасуын сынаған екі дүрзіндік мақаладан асып кеткенін анықтады. "[Мұндай пікірлер 1990 жылдарға дейін жалғасты" (Weinstein, 2001, 40-бет). "Психоанализдің эмоциялық жеткіліксіздігі", - деп жазды Эрнест Беккер (1973) "Өлімнің жоққа шығарылуы" еңбегінде, Ранктің идеяларына күшті ықпал еткен, "көптеген аналитиктерге және олардың идеологиясына ұшыраған психиатрларға да таралуы керек. Бұл факті психиатриялық ортада сезілген эмоцияның қорқынышты өлімін, әлемге қарсы орнатылған мінездік қабаттың ауырлығын түсіндіруге көмектеседі" (195-бет). 1932 жылы жеке жазылған Ференцидің Клиникалық күнделігі "психоанализдің қате дамуының жеке себептерін" (Ferenczi, 1995, 184-бет) анықтады. Ференцинің сөзіне сәйкес, "Бір адам [Фрейдтен] және оның техникасынан өмір мен жұмыстың ыңғайлы болуын қамтамасыз ететін бірнеше нәрселерді үйренді: тыныш, эмоциясыз ұстаным; біз жақсы білеміз деген сенімділік; және пациенттегі сәтсіздіктердің себептерін іздеу және оларды өзімізде жартылай табу емес; сондай-ақ, тек бірнеше адаммен бөлісетін пессимистік көзқарас, невроздар бізді қаржылық тұрғыдан қолдау көрсетуге және олардың жағдайларынан үйренуге ғана жарайтын қарапайым халық [Gesindel] екенін түсіну: психоанализ терапия ретінде құнды болмауы мүмкін" (Ferenczi, 1995, 185–186-беттер). Фрейд Ранкке қарсы шыққаннан кейін...

Rank was born in 1884 as Otto Rosenfeld, the son of a Jewish craftsman in Vienna. In 1905, at the age of 21, he presented Freud with a study that so impressed Freud he invited Rank to become Secretary of the emerging Vienna Psychoanalytic Society. Rank thus became the first paid member of the psychoanalytic movement, and Freud's "right hand man" for almost 20 years. Freud considered Rank, with whom he was more intimate intellectually than his own sons, to be the most brilliant of his Viennese disciples. Encouraged and supported by Freud, Rank completed the "Gymnasium" or college preparatory high school, attended the University of Vienna, and was awarded his PhD in literature in 1912. His thesis, on the Lohengrin saga, was published in 1911, the first Freudian doctoral dissertation to be published as a book. Rank was one of Freud's six collaborators brought together in a secret "committee" or "ring" to defend the psychoanalytic mainstream as disputes with Alfred Adler and Carl Jung developed. Rank was the most prolific author in the "ring" besides Freud himself, extending psychoanalytic theory to the study of legend, myth, art, creativity and The Double ("Doppelgänger"). He worked closely with Freud, contributing two chapters on myth and legend to The Interpretation of Dreams. Rank's name appeared underneath Freud's on the title page of Freud's greatest work from 1914 until 1930. Between 1915 and 1918, Rank served as Secretary of the International Psychoanalytical Association which Freud had founded in 1910. Everyone in the small psychoanalytic world understood how much Freud respected Rank and his prolific creativity in expanding psychoanalytic theory. Freud announced to the inner circle, full of jealous rivals, that Rank was "my heir" (Lieberman and Kramer, 2012, p. 225). In 1924, Rank published Das Trauma der Geburt (translated into English as The Trauma of Birth in 1929), exploring how art, myth, religion, philosophy and therapy were illuminated by separation anxiety in the "phase before the development of the Oedipus complex" (p. 216). But there was no such phase in Freud's theories (Kramer, 2019). The Oedipus complex, Freud explained, was the nucleus of the neurosis and the foundational source of all art, myth, religion, philosophy, therapy – indeed of all human culture and civilization. It was the first time that anyone in the inner circle had dared to suggest that the Oedipus complex might not be the supreme causal factor in psychoanalysis. Rank coined the term "pre Oedipal" in a public psychoanalytic forum in 1925 (Rank, 1996, p. 43). In a 1930 self analysis of his own writings, Rank observes that "the pre Oedipal super ego has since been overemphasized by Melanie Klein, without any reference to me" (ibid., p. 149n). After some hesitation, Freud distanced himself from The Trauma of Birth, signaling to other members of his inner circle that Rank was perilously close to anti Oedipal heresy. "I am boiling with rage," Freud told Sándor Ferenczi, then Rank's best friend (Kramer, 2015). Confronted with Freud's decisive opposition, Rank resigned in protest from his positions as Vice President of the Vienna Psychoanalytic Society, director of Freud's publishing house, and co editor of Imago and Zeitschrift. Ferenczi, with whom Rank had collaborated from 1920 through 1924 on new experiential, object relational and "here and now" approaches to therapy, vacillated on the significance of Rank's pre Oedipal theory but not on Rank's objections to classical analytic technique. The recommendation in Freud's technical papers for analysts to be emotionless, according to Ferenczi and Rank (1924), had led to "an unnatural elimination of all human factors in the analysis" (pp. 40–41), and to "a theorizing of experience [Erlebnis]" (p. 41): the feeling experience of the intersubjective relationship, two first person experiences, within the analytic situation. According to Sandor Rado, an influential analyst in New York who helped found the psychoanalytic center at Columbia University, "The characteristic of that time was a neglect of a human being's emotional life Everybody was looking for oral, pregenital, and genital components in motivation. But that some people are happy, others unhappy, some afraid, or full of anger, and some loving and affectionate – read the case histories to find how such differences between people were then absent from the literature." (Roazen & Swerdloff, 1995, pp. 82–83)

All emotional experience by human beings was being reduced by analysis to a derivative, no matter how disguised, of libido. For Freud, emotion was always sexual, derived from a dangerous Id that must be surgically uprooted: "Where Id was [Wo es war]," Freud said famously, "there ego shall be [soll ich werden]" (S. E., 22:80). "Libido," according to Freud's 1921 work on Group Psychology and the Analysis of the Ego (S. E., 18: 90), "is an expression taken from the theory of the emotions." Emotion is the cause of neurotic disorder. Increases in emotion, according to Freud, are unpleasurable. Cure, for Freud, means analyzing, "working through" and eventually uprooting the emotions of the patient, "like the draining of the Zuyder Zee" (Freud, S. E., 22:80). The analyst makes the unconscious conscious by providing cognitive insight to the patient, thereby subduing the pressing drive for the irrational, for emotions – for the Id – to emerge from the patient's unconscious (Kramer, 2019, pp. 45–48). In a 1927 lecture, Rank (1996) observes that "surgical therapy is uprooting and isolates the individual emotionally, as it tries to deny the emotional life" (p. 169), the same attack he and Ferenczi had leveled against psychoanalytic practice in their joint work. Reducing all emotional experience—all feeling, loving, thinking, and willing—to sex was one of Freud's biggest mistakes, according to Rank, who first pointed out this confusion in the mid twenties. Emotions, said Rank, are relationships. Denial of the emotional life leads to denial of the will, the creative life, as well as denial of the interpersonal relationship in the analytic situation (Rank, 1929–31). For Freud, said Rank in Will Therapy (1929–31), "the emotional life develops from the sexual sphere, therefore his sexualization in reality means emotionalization" (p. 165), two experiences that psychoanalysts continued to conflate for half a century after Freud's death. Psychoanalysis had no theory of emotional experience and, by extension, no theory of emotional intelligence. Weinstein (2001) identified over two dozen articles in the major psychoanalytic journals criticizing the incomplete and confused theory of emotions in psychoanalysis. "[S]uch comments persisted through to the 1990s" (Weinstein, 2001, p. 40). "The emotional impoverishment of psychoanalysis," wrote Ernest Becker (1973) in The Denial of Death, which was strongly influenced by Rank's ideas, "must extend also to many analysts themselves and to psychiatrists who come under its ideology. This fact helps explain the terrible deadness of emotion that one experiences in psychiatric settings, the heavy weight of the character armor erected against the world" (p. 195n). Written privately in 1932, Ferenczi's Clinical Diary identified the "personal causes for the erroneous development of psychoanalysis" (Ferenczi, 1995, p. 184). According to Ferenczi, " One learned from [Freud] and from his kind of technique various things that made one's life and work more comfortable: the calm, unemotional reserve; the unruffled assurance that one knows better; and the theories, the seeking and finding of the causes of failure in the patient instead of partly in ourselves and finally the pessimistic view, shared only with a few, that neurotics are a rabble [Gesindel], good only to support us financially and to allow us to learn from their cases: psychoanalysis as a therapy may be worthless" (Ferenczi, 1995, pp. 185–186). After Freud turned against Rank, Ferenczi publicly rejected The Trauma of Birth, shunning Rank during a chance meeting in 1926 at Penn Station in New York. "He was my best friend and he refused to speak to me," Rank said (Taft, 1958, p. xvi). Ferenczi's rupture with Rank cut short radical innovations in practice, and left no one in the inner circle who would champion relational, pre Oedipal or "here and now" psychotherapy. Classical psychoanalysis, along the lines of Freud's 1911–15 technical writings, would now be entrenched in training institutes around the world. The attack leveled in 1924 by Ferenczi and Rank on the increasing "fanaticism for interpretation" and the "unnatural elimination of all human factors" from the practice of analysis would be forgotten (Kramer, 2019, p. 19). Relational, expressive and "here and now" therapy would not be acceptable to most members of the American Psychoanalytic Association or the International Psychoanalytic Association for half a century. "[T]hose who had the misfortune to be analyzed by [Rank] were required to undergo a second analysis in order to qualify" for membership in the American Psychoanalytic Association (Lieberman, 1985, p. 293).

Венадан кейінгі өмірі мен жұмысы

1926 жылдың мамыр айында «мұнда және қазір» сезімдік қарым-қатынасты психотерапиялық практикасының орталық тұсы еткен Рэнк Парижге көшті, онда ол Генри Миллер және Анаис Нин сияқты суретшілерге психотерапевт болып қызмет етті және Сорбоннада лекция оқыды (Либерман, 1985). Нинд Рэнкпен өткен емделуінен өзгерді. Рэнкке екінші рет келгенде ол әйел және суретші ретінде «қайта туылғысы» келетінін айтады. Ол, Рэнк оған күнделіктерінде жазғандарын айта білуімен, айта алмайтын нәрселерін ажыратуға көмектескенін атап өтеді. Ол сезімдерінің сапасы мен тереңдігін сөзсіз ауысу арқылы сезінді. «Ол сөйлеген кезде мен жазудағы қиындықтарымды, сезімдерімді жеткізудегі күресімді ойладым. Менің интуиция, сезім, инстинкттер үшін тіл табуға тырысуымның өзі, олардың өзі жұмбақ, нәзік және сөзсіз екенін түсіндім» (Nin, 1966, 276 б.). Рэнкке сәйкес, барлық сезімдер қазіргі уақытта негізделген. 1929 жылы неміс тілінде жарық көрген «Еркі терапиясында» Рэнк психотерапиялық әдебиетте алғаш рет «мұнда және қазір» терминін қолданды: «Фрейд басып тастауды тарихи етіп көрсетті, яғни оны жеке тұлғаның бала кезіне жіберді, содан кейін оны сол жерден босатуға тырысты, ал шындығында дәл сол бейімділік мұнда және қазір жұмыс істейді» (Рэнк, 1929–31, 39 б.). Өткеннің бейсаналық жабасуына баса назар аударатын «Verdrängung» («басып тастау») сөзінің орнына Рэнк «Verleugnung» («жоққа шығару») сөзін қолдануды ұсынды, ол қазіргі уақытта ауру болып қалуға қатысты эмоционалдық ерікке назар аударды: «Невротик өткенде тым көп өмір сүреді [және] осы себепті ол шын мәнінде өмір сүрмейді. Ол [өткенге] жабысып, оны қорғау үшін, тәжірибеден [Erlebnis], қазіргіге эмоционалдық берілуден қорғану үшін зардап шегеді» (Рэнк, 1929–31, 27 б.). Францияда және кейін Америкада Рэнк 1926 жылдан 1939 жылға дейін терапевт және жазушы ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Франция мен Америка арасында жиі саяхаттап, Рэнк Гарвард, Йель, Стэнфорд және Пенсильвания университеттерінде қарым-қатынастық, тәжірибелік және «мұнда және қазір» психотерапиясы, өнер, шығармашылық ерік және «невроз – шығармашылықтағы сәтсіздік» (Рэнк, 1996) тақырыптарында лекция оқыды. Эрик Эриксон жеке тұлға мен ересек өмірге назар аударған алғашқы талшыны болғаны сияқты, Рэнк ескірген ойлар, сезімдер және мінез-құлықтан бөліну психологиялық өсу мен дамудың мәні екенін алғашқы болып ұсынды. 1920 жылдардың соңында Фрейдтің ішкі шеңберінен шыққаннан кейін Рэнк адамдар қарым-қатынастарда өз еріктерін қалай білдіруді үйренуге болатынын зерттеді және максималды байланыс дәрежесінде максималды жекелендіруді (немесе «әртүрлілікті») жақтады. Адамдар екі полюс арасында үздіксіз тербеліп отырмай, бірін-бірімен байланысып, бірін-бірінен бөлінуді сезінуі керек. Пиаже, Кольберг, МакКлелланд, Эриксон және Роберт Кеганның негізгі тақырыптарын болжап, Рэнк адам дамуы – өмір бойы жасалатын құрылым екенін алғашқы болып ұсынды, ол жекелендіру мен байланысқа, бөлінуге және бірігуге деген екі жақты құштарлықты үздіксіз келіссөздер мен қайта келіссөздерді қажет етеді. Рональд Фэрбернге ондаған жылдар бұрын, қазір көптеген адамдар 1940 жылдары заманауи объект қатынастары теориясын ойлап тапқан деп есептейді, Рэнктың 1926 жылғы «Объект қатынасының пайда болуы» атты лекциясы осы теорияның алғашқы толық тұжырымын ұсынады (Рэнк, 1996, 140–149 бб.). 1926 жылға қарай Рэнк ресми психоаналитикалық әлемде ұнамайтын тұлғаға айналды. Сондықтан, объект қатынастары теориясын ойлап табуға көмектескен басқа авторлардың (мысалы, Мелани Клейн немесе Дональд Винникотт) осы лекцияның неміс тіліндегі мәтінін оқығанына күмәндік тудырады. Рэнк 1927 жылғы «Генетикалық психологиясы» (110–122 бб.) еңбегінде жариялаған. Рэнк 1939 жылы Нью-Йоркте бүйрек инфекциясынан қайтыс болды, Фрейдтің дәрігері яһудилердің күнәларын өтеу күнінде өзін-өзі өлтіруіне көмектескеннен кейін бір ай өткен соң. «Комиш» (ғажап, қызық, күлкілі), – өлім төсегінде Рэнк айтқан сөз (Либерман, 1985, 389 б.).

In May 1926, having made the feeling relationship in the "here and now" central to his practice of psychotherapy, Rank moved to Paris where he became a psychotherapist for artists such as Henry Miller and Anaïs Nin and lectured at the Sorbonne (Lieberman, 1985). Nin was transformed by her therapy with Rank. On her second visit to Rank, she reflects on her desire to be "re born," feelingly, as a woman and artist. Rank, she observes, helped her move back and forth between what she could verbalize in her journals and what remained unarticulated. She discovered the quality and depth of her feelings in the wordless transitions between what she could say and what she could not say. "As he talked, I thought of my difficulties with writing, my struggles to articulate feelings not easily expressed. Of my struggles to find a language for intuition, feeling, instincts which are, in themselves, elusive, subtle, and wordless" (Nin, 1966, p. 276). According to Rank, all feelings are grounded in the present. In Will Therapy, published in German in 1929–31, Rank uses the term "here and now" for the first time in the psychotherapeutic literature: "Freud made the repression historical, that is, misplaced it into the childhood of the individual and then wanted to release it from there, while as a matter of fact the same tendency is working here and now" (Rank, 1929–31, p. 39). Instead of the word "Verdrängung" ("repression"), which laid stress on unconscious repression of the past, Rank preferred to use the word "Verleugnung" ("denial"), which focused instead on the emotional will to remain ill in the present: "The neurotic lives too much in the past [and] to that extent he actually does not live. He suffers because he clings to [the past], wants to cling to it, in order to protect himself from experience [Erlebnis], the emotional surrender to the present" (Rank, 1929–31, p. 27). In France and later in America, Rank enjoyed great success as a therapist and writer from 1926 to 1939. Traveling frequently between France and America, Rank lectured at universities such as Harvard, Yale, Stanford, and University of Pennsylvania on relational, experiential and "here and now" psychotherapy, art, the creative will, and "neurosis as a failure in creativity" (Rank, 1996). Just as Erik Erikson was the first analyst to focus on identity and adulthood, Rank was the first to propose that separation from outworn thoughts, feelings and behaviors is the quintessence of psychological growth and development. In the late 1920s, after he left Freud's inner circle, Rank explored how human beings can learn to assert their will within relationships, and advocated a maximum degree of individuation (or "difference") within a maximum degree of connectedness (or "likeness"). Human beings need to experience both separation and union, without endlessly vacillating between the two poles. Foreshadowing the central themes of Piaget, Kohlberg, McClelland, Erikson and Robert Kegan, Rank was the first to propose that human development is a lifelong construction, which requires continual negotiation and renegotiation of the dual yearnings for individuation and connection, the will to separate and the will to unite. Decades before Ronald Fairbairn, now credited by many as the inventor in the 1940s of modern object relations theory, Rank's 1926 lecture on "The Genesis of the Object Relation" marks the first complete statement of this theory (Rank, 1996, pp. 140–149). By 1926, Rank was persona non grata in the official psychoanalytic world. There is little reason to believe, therefore, that any of the other writers credited with helping to invent object relations theory (Melanie Klein or Donald Winnicott, for example) ever read the German text of this lecture, published as Zur Genese der Object beziehung in Vol. 1 of Rank's Genetische Psychologie (1927, pp. 110–122). Rank died in New York City in 1939 from a kidney infection, one month after Freud's physician assisted suicide on the Jewish Day of Atonement. "Komisch" (strange, odd, comical), Rank said on his deathbed (Lieberman, 1985, p. 389).

Ықпал

АҚШ-тағы экзистенциалдық психотерапияның негізін қалаушы Ролло Мэй Ранктің постфрейдтік лекциялары мен жазбаларына терең әсер етті және Ранкті экзистенциалдық терапияның ең маңызды алғышері ретінде қарастырды. Өмірінің соңына жақындап қалғанда Ролло Мэй Роберт Крамердің құрастырған Ранктің американдық лекциялары жинағына алғы сөз жазды. «Мен Ото Ранкті Фрейдтің шеңберінен танылмаған ұлы гений деп ұзақ уақыттан бері санаймын», - деді Мей (Ранк, 1996, 11 б.). 1924 жылы ерте феминист философ, әлеуметтік жұмыскер және Джордж Х. Мидтің шәкірті Джесси Тафт Отто Ранкпен кездесті. Оның пациенті болғаннан кейін, ол «қарым-қатынас терапиясын» дамытуға, содан кейін Пенсильвания әлеуметтік жұмыс мектебінде «әлеуметтік жұмыстың функционалдық моделін» құруға шабыттанды, екеуі де Ранктің идеяларына негізделген. Тафт (1958) Ранктің алғашқы өмірбаянын жазды және клиент пен әлеуметтік жұмыскер арасындағы эмпатиялық қарым-қатынастан шығармашылық ерік қалай пайда болатыны туралы оның ойларын терең түсінді. Сонымен қатар, Филадельфиядағы балаларға көмек көрсету клиникасында Джесси Тафт пен Фредерик Алленнің жұмысы Карл Роджерсті, сол кездегі Рочестердегі балаларға қатысты зорлық-зомбылықтан қорғау қоғамының балалар зерттеу бөлімінің психологын, Ранктің идеяларын практикалық қолдану ретінде «қарым-қатынас терапиясымен» таныстырды. 1936 жылы Карл Роджерс, Пенсильвания университетінің әлеуметтік жұмыс мектебінде оқыған әріптестерінің ықпалымен, Отто Ранкті Нью-Йоркте Ранктің тәжірибелік және қарым-қатынастық терапияның постфрейдтік модельдері туралы бірнеше лекция оқуға шақырды. Роджерс осы лекциялардың арқасында өзгерді және Ранк «клиентке бағытталған» терапияны және кеңес берудің бүкіл саласын терең қалыптастырғаны үшін ризашылық білдірді. Нью-Йорк жазушысы Пол Гудман, Фриц Перлспен бірге Гештальт психотерапиясының негізін қалаушы, Ранктің «мұнда және қазір» қағидасын өз тәсілінің орталық тұсы еткен, Ранктің өнер мен шығармашылық туралы постфрейдтік идеяларын Гештальт терапиясында «мақтаудан тыс» деп сипаттады (Перлс, Гудман және Хефферлайн, 1951, 395 б.). Тағы бір танымал Гештальт терапевті Эрвинг Полстерге Ранктің «мұнда және қазір» назар аудару практикасы зор әсер етті: «Ранк адамдар арасындағы қарым-қатынасты тікелей кеңсесіне әкелді. Ол аналитиктерге терапевт пен науқас арасындағы нақты қазіргі өзара әрекеттесуді қабылдауға ықпал етті, бұрынғы аналитиктерге терапевтік сезімдер мен тілектердің қарқындылығын зерттеу үшін эмоционалдық буфер берген тұрақты, алыстағы, «дейсің» қарым-қатынасты сақтаудың орнына. Ранктің үлесі кездесудің терең терапиялық құрал ретінде қабылдануына жол ашты» (Polster, 1968, 6 б.). Ранк драмалық рөлдік ойындар мен психодрама сияқты іс-әрекетке бағытталған және ойлы терапия практикасына да әсер етті. «Тікелей әсерінің дәлелі болмаса да, Ранктің идеялары екі еселеудің психодрамалық әдісін дамытқан Морено және Лэнди [Нью-Йорк университетінің драмалық терапия бағдарламасының директоры] сияқты іс-қимыл психотерапевтерінің жұмысында жаңа өмір тапты. Ол теңгерімді рөл мен қарсы рөлдің интеграциясы ретінде тұжырымдауға тырысты» (Лэнди, 2008, 29 б.).

Rollo May, a pioneer of existential psychotherapy in the United States, was deeply influenced by Rank's post Freudian lectures and writings and always considered Rank to be the most important precursor of existential therapy. Shortly before his death, Rollo May wrote the foreword to Robert Kramer's edited collection of Rank's American lectures. "I have long considered Otto Rank to be the great unacknowledged genius in Freud's circle," said May (Rank, 1996, p. xi). In 1924, Jessie Taft, an early feminist philosopher, social worker, and student of George H. Mead, met Otto Rank. After becoming his patient, she was inspired to develop "relationship therapy" and eventually, the "functional model of social work" at the Pennsylvania School of Social Work, both explicitly based on Rank's ideas. Taft (1958) wrote the first biography of Rank and had a profound understanding of his thinking on how the creative will emerges from the empathic relationship between client and social worker. In addition, it was Jessie Taft and Frederick Allen's work at the Philadelphia Child Guidance Clinic that introduced Carl Rogers, then a psychologist in the Child Study Department of the Rochester Society for the Prevention of Cruelty Children, to "relationship therapy" as the practical application of Rank's ideas. In 1936 Carl Rogers, influenced by social workers on his staff trained at the University of Pennsylvania School of Social Work, invited Otto Rank to give a series of lectures in New York on Rank's post Freudian models of experiential and relational therapy. Rogers was transformed by these lectures and always credited Rank with having profoundly shaped "client centered" therapy and the entire profession of counseling. The New York writer Paul Goodman, who was co founder with Fritz Perls of the Gestalt method of psychotherapy that makes Otto Rank's "here and now" central to its approach, described Rank's post Freudian ideas on art and creativity as "beyond praise" in Gestalt Therapy (Perls, Goodman and Hefferline, 1951, p. 395). Erving Polster, another well known Gestalt therapist, was also strongly influenced by Rank's practice of focusing on the "here and now": "Rank brought the human relationship directly into his office. He influenced analysts to take seriously the actual present interaction between therapist and patient, rather than maintain the fixed, distant, 'as though' relationship that had given previous analysts an emotional buffer for examining the intensities of therapeutic sensation and wish. Rank's contributions opened the way for encounter to become accepted as a deep therapeutic agent" (Polster, 1968, p. 6). Rank also affected the practice of action oriented and reflective therapies such as dramatic role playing and psychodrama. "Although there is no evidence of a direct influence, Rank's ideas found new life in the work of such action psychotherapists as Moreno, who developed a psychodrama technique of doubling and Landy [director of the drama therapy program at New York University], who attempted to conceptualize balance as an integration of role and counterrole" (Landy, 2008, p. 29).

Негізгі идеялардың жиынтығы

Ранк терапияны алғаш рет сезімдерге бағытталған оқыту және үйренуден бас тарту тәжірибесі ретінде қарастырды. Терапиялық қарым-қатынас науқасқа: (1) ойлаудың, сезімделудің және осы сәтте болудың шығармашылық жолдарын оқып үйренуге; және (2) ойлаудың, сезімделудің және осы сәтте болудың өзін-өзі жою жолдарын үйренуден бас тартуға мүмкіндік береді. Өзін-өзі жою үлгілері ("невроз") – шығармашылықтың жетіспеушілігін көрсетеді, Фрейд болжағандай, жыныстық қатынастан бас тарту емес. Ранктің шығармашылыққа қатысты психоанализі жақында іс-әрекетке оқытуға қолданылды, бұл топтық проблемаларды шешудің, команда құрудың, көшбасшыларды дамытудың және ұйымдық оқытудың зерттеуге негізделген процесі (Крамер 2007; 2008). Роберт Крамердің Ранктің өнер мен руханилық туралы жазған еңбектерінен жинақтаған трансформациялық іс-әрекет оқытуы – нақты адамдардың нақты уақытта нақты проблемаларды шешуі. Оқушы жаттықтырушы қауіпсіз орта жасағанда, сұрақтар топ мүшелеріне Ранктің "Өнер және суретші" (1932/1989, 70 б.) кітабында жазғандай, "басқаша идеологияның шеңберінен шығуға", өз болжамдары мен сенімдері туралы ой жүгіртуге және өз таңдауларын қайта қарастыруға мүмкіндік береді. "Шеңберден шығу" процесі – белгілі бір білім формасынан, басым идеологиядан шығу – әлемді жаңаша көрудің жаңа тәсілдерін табуға тырысатын суретшілердің жұмысына ұқсас. Бұл оларға әлемнің ешқандай суретші, тіпті олардың өзі де көрмеген аспектілерін көруге мүмкіндік береді. Крамердің трансформациялық іс-әрекет оқытуының мәні – күшті сұрақтар қою арқылы үйренгенді жоюға, қалыптасқан болжамдар мен сенімдерден бас тартуға ықпал ету. Рембрандт, Микеланджело және Леонардо сияқты ең шығармашыл суретшілер өздерінің ең үлкен жетістіктерінен және өнердегі бұрынғы бейнелерінен де ажыратынуды біледі. Олардың "үлкендігі осыдан тұрады – өздерінен тысқары, өздері қалыптастырған идеологиядан тысқары қадам жасау", - делінген "Өнер және суретші" (Ранк, 1932/1989, 368 б.) кітабында. Отто Ранктің өнер мен суретшілерді түсіну жөніндегі еңбектері арқылы трансформациялық іс-әрекет оқытуды кез келген ойлаудан "қашықтап шығудың" ешқашан аяқталмайтын процесі ретінде қарастыруға болады, ол адамның өзінде немесе мәдениетте болсын – басқаша айтқанда, үйренуден бас тартуды қалай үйрену керектігін үйрену. (Крамер, 2012). Үйренуден бас тарту процесін туу процесімен салыстыра отырып, Ранк алғаш рет "ішкі ақыл-ой объектілерінен" – ішкі институттардан, сенімдер мен невроздардан; мәдениеттің шектеулерінен, әлеуметтік сәйкестік пен қабылданған даналықтан ажырату қабілетінің өмір бойы шығармашылық үшін қажетті екенін айтты. 1938 жылы Миннесота университетінде сөйлеген лекциясында Ранк былай деді: "Өмірдің өзі – ажырасулардың тізбегі. Туудан бастап, бірнеше емделу кезеңдерінен және жеке тұлғаның дамуынан өтіп, соңында өлімге дейін созылады – бұл соңғы ажырасуды білдіреді. Туған кезде адам өмір бойы жеңуге тырысатын ажырасудың алғашқы соққысын бастан кешіреді. Адамның бейімделу процесінде ол өзінің бұрынғы тұлғасынан немесе кем дегенде, оның бұрынғы тұлғасының қазір өткен бөліктерінен үнемі ажыратылады. Бала ойыншықтан асып кеткендей, ол енді қажеті жоқ өзінің ескі бөліктерін тастайды. Эго үнемі өзінің ескірген бөліктерінен ажыратылады, олар бұрын құнды болған, бірақ қазір құндылығы жоқ. Невротик [үйренуден бас тарта алмайтын, сондықтан шығармашылыққа ие емес] осы қалыпты ажырату процесін жүзеге асыра алмайды. Өзінің автономиясын нығайтуда туындайтын қорқыныш пен кінәліліктен ол өзін-өзі босата алмайды, керісінше, өзінің эволюциясының кейбір бастапқы деңгейінде тоқтап тұрады" (Ранк, 1996, 270 б.). "Қарсылықты" психоаналитик ұсынған түсіндірулерге қарсы емес, шығармашылық функция ретінде қарастыра отырып, Ранк терапиялық қарым-қатынаста қарсылықты өзіндік тұтастығын қорғайтын және жекелендіруге, үйренуден бас тартуға және ерік-жігерді табуға көмектесетін оң қасиет ретінде анықтады. Ранк (1932/1989) бойынша, ішкі қабырғадан үйренуден бас тарту немесе өз қабығымыздан шығу "мүмкіндігінше қиын, өйткені ол тек қана адам құрметтейтін адамдар мен идеяларды ғана қамтиды, бірақ жеңіс әрқашан, түбінде және қандай да бір түрде, адамның эгосының бір бөлігіне жеңіспен аяқталады" (375 б.). Ұйымдастыру контекстінде, үйренгенді қалай жою керектігін үйрену өте маңызды, өйткені біз шындық деп санайтын нәрсе біздің жеке басымызбен бірігіп кеткен. Біз жеке тұлғаның жеке басын "ойлау қалыптары" деп атаймыз. Ұйымдық топтың жеке басын "мәдениет" деп атаймыз. Іс-әрекетке оқытушылар екі түрлі жеке бастан – яғни, өздерінен және әлеуметтік жеке бастарынан сұрақ қоюды, зерттеуді және ажыратуды үйренеді. Сынап қарауға ашық болу арқылы олар "білетін" нәрседен өзін-өзі босатуды үйрене бастайды – үйренуден бас тартуды үйренеді. 1974 жылы мәдени антрополог Эрнест Беккер "Өлімнің жоққа шығарылуы" (1973) үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, бұл Ранктің Фрейдтен кейінгі жазбаларына, әсіресе "Еркі тілегі" (1929–31), "Психология және жан" (1930) және "Өнер және суретші" (1932/1989) негізделген. Эрнест Беккердің өлімінен кейін жарық көрген "Зұлымдықтан қашу" (1975) кітабы Ранктің тарихты өлімсіздік идеологияларының тізбегі ретінде қарастыратын психоанализін зерттеуге арналған. Эрнест Беккердің жазбаларының ықпалымен Ранктің "өмірлік қорқыныш пен өлім қорқынышы" арасындағы диалектикасы Шидмор колледжінің психология профессоры Шелдон Соломон, Аризона университетінің психология профессоры Джефф Гринберг және Колорадо Спрингс университетінің психология профессоры Том Пишчинскимен "Қорқыныштан басқару теориясы" арқылы тәжірибелік түрде тестіленді. Американдық дін қызметкері және теолог Мэтью Фокс, "Жаратылыс руханиатының" және "Даналық университетінің" негіз қалаушысы, Ранкті 20 ғасырдың ең маңызды психологтарының бірі деп санайды. Станислав Гроф, трансперсональды психологияның негіз қалаушысы, өз жұмысының көп бөлігін Ранктің "Туу травмасы" еңбегіне негіздеді (Крипал, 2007, 249–269 бб.). 2008 жылы философ Максин Шитс Джонстон "Моральдың тамырлары" (Пенсильвания штаты университетінің баспасы) кітабын жариялады. Ол Ранктің ойларын Рене Декарт, Мартин Хайдеггер және Жак Дерридамен салыстырады: "Өлімсіздік идеологиялары алғаш рет Ранкпен танылып, тіпті осылай аталып кеткендіктен, оның осы тақырыптағы жазбаларын жан-жақты қарастыру ғана орынды емес, сонымен қатар философиялық тұрғыдан да пайдалы. Ранк Фрейдтің жақтасы болды, ол өлімсіздік идеологияларының тұжырымдамасын енгізу арқылы "жан сенімі" (Seelenglaube) тарихи және психологиялық тамырларын анықтады. [Менің тарауым] Ранктің рационалды және иррационалды арасындағы айырмашылығының өлімсіздік идеологияларының қажеттілігіне қатысты айқындылығын көрсетеді" (Шитс Джонстон, 2008, 64 б.). Шитс Джонстон өз кітабын Ранктің өзара махаббаттың құндылығын, құрғақ зияли көзқарасқа қарағанда жоғары қоюына ұқсас нотамен аяқтайды: "Енді Homo sapiens sapiens бәріне үстемдік етуді тоқтатып, оның жүрегі – ең бағалы бұлшық етін күтуге, баптауға және нығайтуға бағытталған даналықты дамытуға уақыт келді" (сол жерде, 405–406 бб.).

Rank was the first to see therapy as a learning and unlearning experience focusing on feelings. The therapeutic relationship allows the patient to: (1) learn more creative ways of thinking, feeling and being in the here and now; and (2) unlearn self destructive ways of thinking, feeling and being in the here and now. Patterns of self destruction ("neurosis") represent a failure of creativity and not, as Freud assumed, a retreat from sexuality. Rank's psychoanalysis of creativity has recently been applied to action learning, an inquiry based process of group problem solving, team building, leader development and organizational learning (Kramer 2007; 2008). Transformative action learning, synthesized by Robert Kramer from Rank's writings on art and spirituality, involves real people, working on real problems in real time. Once a safe container is created by a learning coach, questions allow group members to "step out of the frame of the prevailing ideology," as Rank wrote in Art and Artist (1932/1989, p. 70), reflect on their assumptions and beliefs, and reframe their choices. The process of "stepping out" of a frame, out of a form of knowing – a prevailing ideology – is analogous to the work of artists as they struggle to give birth to fresh ways of seeing the world, perspectives that allow them to see aspects of the world that no artists, including themselves, have ever seen before. The heart of transformative action learning, as developed by Kramer, is asking powerful questions to promote the unlearning or letting go of taken for granted assumptions and beliefs. The most creative artists, such as Rembrandt, Michelangelo and Leonardo, know how to separate even from their own greatest public successes, from earlier artistic incarnations of themselves. Their "greatness consists precisely in this reaching out beyond themselves, beyond the ideology which they have themselves fostered," according to Art and Artist (Rank, 1932/1989, p. 368). Through the lens of Otto Rank's work on understanding art and artists, transformative action learning can be seen as the never completed process of learning how to "step out of the frame" of any mindset, whether one's own or the culture's – in other words, of learning how to unlearn. (Kramer, 2012). Comparing the process of unlearning to the "breaking out" process of birth, Rank was the first psychologist to suggest that a continual capacity to separate from "internal mental objects" – from internalized institutions, beliefs and neuroses; from the restrictions of culture, social conformity and received wisdom – is the sine qua non for lifelong creativity. In a 1938 lecture at the University of Minnesota, Rank said: "Life in itself is a mere succession of separations. Beginning with birth, going through several weaning periods and the development of the individual personality, and finally culminating in death – which represents the final separation. At birth, the individual experiences the first shock of separation, which throughout his life he strives to overcome. In the process of adaptation, man persistently separates from his old self, or at least from those segments off his old self that are now outlived. Like a child who has outgrown a toy, he discards the old parts of himself for which he has no further use The ego continually breaks away from its worn out parts, which were of value in the past but have no value in the present. The neurotic [who cannot unlearn, and, therefore, lacks creativity] is unable to accomplish this normal detachment process Owing to fear and guilt generated in the assertion of his own autonomy, he is unable to free himself, and instead remains suspended upon some primitive level of his evolution" (Rank, 1996, p. 270). Reframing "resistance" as a creative function, not as opposition to interpretations offered by the psychoanalyst, Rank defined counterwill in the therapeutic relationship as a positive trait that defends the integrity of the self and helps in individuation, unlearning and the discovery of willing. According to Rank (1932/1989), unlearning or breaking out of our shell from the inside is "a separation [that] is so hard, not only because it involves persons and ideas that one reveres, but because the victory is always, at bottom, and in some form, won over a part of one's ego" (p. 375). In the organizational context, learning how to unlearn is vital because what we assume to be true has merged into our identity. We refer to the identity of an individual as a "mindset." We refer to the identity of an organizational group as a "culture." Action learners learn how to question, probe and separate from, both kinds of identity—i. e., their "individual" selves and their "social" selves. By opening themselves to critical inquiry, they begin to learn how to emancipate themselves from what they "know" – they learn how to unlearn. In 1974, the cultural anthropologist Ernest Becker won the Pulitzer prize for The Denial of Death (1973), which was based on Rank's post Freudian writings, especially Will Therapy (1929–31), Psychology and the Soul (1930) and Art and Artist (1932/1989). Becker's posthumously published book, Escape from Evil (1975) was devoted in large measure to exploring Rank's psychoanalysis rooted in the idea of history as a succession of immortality ideologies. Through the influence of Ernest Becker's writings, Rank's dialectic between "life fear and death fear" has been tested experimentally in Terror Management Theory by Skidmore College psychology professor Sheldon Solomon, University of Arizona psychology professor Jeff Greenberg, and University of Colorado at Colorado Springs psychology professor Tom Pyszczynski. The American priest and theologian, Matthew Fox, founder of Creation Spirituality and Wisdom University, considers Rank to be one of the most important psychologists of the 20th century. Stanislav Grof, a founder of transpersonal psychology, based much of his work in prenatal and perinatal psychology on Rank's The Trauma of Birth (Kripal, 2007, pp. 249–269). In 2008, the philosopher Maxine Sheets Johnstone published The Roots of Morality (Pennsylvania State University Press). She compares Rank's thought favorably to that of René Descartes, Martin Heidegger and Jacques Derrida: "Because immortality ideologies were originally recognized and in fact so named by Rank, a close examination of his writings on the subject is not only apposite but is itself philosophically rewarding Rank was a Freudian dissident who, in introducing the concept of immortality ideologies, traced out historical and psychological roots of 'soul belief' (Seelenglaube) [My chapter] points up the extraordinary cogency of Rank's distinction between the rational and the irrational to the question of the human need for immortality ideologies" (Sheets Johnstone, 2008, p. 64). Sheets Johnstone concludes her book on a note reminiscent of Rank's plea for the human value of mutual love over arid intellectual insight: "Surely it is time for Homo sapiens sapiens to turn away from the pursuit of domination over all and to begin cultivating and developing its sapiential wisdom in the pursuit of caring, nurturing and strengthening that most precious muscle which is its heart" (ibid., pp. 405–06).