Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
DISPLAYTITLE:Q10 (температура коэффициенті)
DISPLAYTITLE:Q10 (temperature coefficient)
Q10 температура коэффициенті – химиялық реакцияларға негізделген температураға сезімталдықтың өлшемі. Q10 былай есептеледі:
The Q10 temperature coefficient is a measure of temperature sensitivity based on the chemical reactions. The Q10 is calculated as:
мұндағы:
R – реакция жылдамдығы,
T – температура (Цельсий градустарында немесе Кельвинде). Бұл теңдеуді қайта жазғанда, Q10-ның негізгі қағидасы реакция жылдамдығы R температураға экспоненциалды түрде тәуелді деген болжамға негізделген:
where;
R is the rate
T is the temperature in Celsius degrees or kelvin. Rewriting this equation, the assumption behind Q10 is that the reaction rate R depends exponentially on temperature:
Q10 – өлшемсіз шама, себебі ол жылдамдық өзгеруінің факторын көрсетеді және процестің температураға тәуелділігін көрсетудің тиімді тәсілі болып табылады. Көптеген биологиялық жүйелер үшін Q10 мәні шамамен 2-ден 3-ке дейін құрайды.
Q10 is a unitless quantity, as it is the factor by which a rate changes, and is a useful way to express the temperature dependence of a process. For most biological systems, the Q10 value is ~ 2 to 3.
Бұлшықеттердегі жұмыс
Бұлшықет температурасы бұлшықет жиырылуының жылдамдығы мен күшіне маңызды әсер етеді, өнімділік әдетте температура төмендегенде төмендеп, температура көтерілгенде артады. Q10 коэффициенті бұлшықеттің температураға тәуелділігінің дәрежесін көрсетеді, ол жиырылу жылдамдығымен өлшенеді. Q10-ның 1.0 мәні бұлшықеттің температурадан тәуелсіз екенін көрсетеді, ал Q10 мәнінің артуы температураға тәуелділіктің жоғарылауын білдіреді. 1.0-дан төмен мәндер термиялық тәуелділіктің теріс немесе кері екенін көрсетеді, яғни температураның жоғарылауымен бұлшықеттің жұмысқа қабілеті төмендейді. Биологиялық процестердегі Q10 мәні температураға байланысты өзгереді. Бұлшықет температурасының төмендеуі бұлшықет жұмысының айтарлықтай төмендеуіне әкеледі, мысалы, температура 10 градус Цельсийге төмендесе, бұлшықет жұмысының кем дегенде 50%-ға төмендеуі мүмкін. Омыртқалы жануарлар арасында әртүрлі қаңқа бұлшықеттерінің әрекеттері сәйкесінше әртүрлі температуралық тәуелділікке ие. Бұлшықеттің шағын жиырылу және босаңсу жылдамдығы температураға тәуелді (Q10 2.0-2.5), ал максималды жиырылу, мысалы, тетанус жиырылуы температураға тәуелсіз. Кейбір эктотермиялық түрлердің бұлшықеттері, мысалы, акулалар, эндотермиялық түрлерге қарағанда төмен температурада жылуға тәуелділігі аз болады.
The temperature of a muscle has a significant effect on the velocity and power of the muscle contraction, with performance generally declining with decreasing temperatures and increasing with rising temperatures. The Q10 coefficient represents the degree of temperature dependence a muscle exhibits as measured by contraction rates. A Q10 of 1.0 indicates thermal independence of a muscle whereas an increasing Q10 value indicates increasing thermal dependence. Values less than 1.0 indicate a negative or inverse thermal dependence, i. e., a decrease in muscle performance as temperature increases. Q10 values for biological processes vary with temperature. Decreasing muscle temperature results in a substantial decline of muscle performance such that a 10 degree Celsius temperature decrease results in at least a 50% decline in muscle performance. Within vertebrates, different skeletal muscle activity has correspondingly different thermal dependencies. The rate of muscle twitch contractions and relaxations are thermally dependent (Q10 of 2.0 2.5), whereas maximum contraction, e. g., tetanic contraction, is thermally independent. Muscles of some ectothermic species. e. g., sharks, show less thermal dependence at lower temperatures than endothermic species