Кіріспе
Латвиялық саясаткер және бизнесмен Андрис Шкеле (16 қаңтар 1958 жылы туған) – Латвияның бұрынғы саясаткері және бизнес олигархы. Ол 1995 жылдан 1997 жылға дейін және 1999 жылдан 2000 жылға дейін Латвия Премьер-министрі қызметін екі рет атқарды.
Andris Šķēle (born 16 January 1958) is a Latvian former politician and business oligarch. He served two terms as Prime Minister of Latvia from 1995 to 1997, and again from 1999 to 2000.
Ерте өмір
Шөле Латвия ауыл шаруашылығы академиясын бітірген. 1990 жылы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бірінші хатшысы болып тағайындалғаннан кейін Үкіметте жұмыс істей бастады. 1993 жылы Шөле қысқа мерзімге Ауыл шаруашылығы министрінің міндетін атқарушы болды. 1994 жылы сол кездегі Премьер-министр оған Латвияның жекешелендіру агенттігін құруды тапсырды, сонымен бірге ол агенттіктің бас директорының міндетін атқарушы болды. Осы кезеңде ол белсенді саясаттан шетте тұрып, бірнеше маңызды латвиялық компанияларды басқару мүмкіндігіне ие болды. Ол Латвия кеме компаниясының қадағалау кеңесінің төрағасы, сондай-ақ Unibanka қадағалау кеңесінің мүшесі болды. Бұған қоса, ол Латвиядағы ең ірі өндіріс және сауда компанияларының бірі болған Avelat Group қадағалау кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Келесі жылдары Шөле Avelat тобын басқару құқығын сатып алып, оның жалғыз иесіне айналды. Бірақ, белсенді саяси мансапқа қайтқанда мүдделер қақтығысын болдырмау үшін оны кейін сатуға мәжбүр болды.
Премьер-министр
1995 жылы 6-шы Сеймнің парламенттік сайлауынан кейін саяси партиялар біраз уақытқа коалициялық үкімет құра алмады, сол себепті Шкеле премьер-министр лауазымына тәуелсіз кандидат ретінде ұсынылды. Министрлер кабинеті 1995 жылдың 21 қыркүйегінде мақұлданды және 1997 жылдың 7 тамызына дейін жұмыс істеді. Шкеле басшылығымен үкімет кең ауқымды жекешелендіру бағдарламасына, жер меншігі заңдарын либерализациялауға және бюджеттің теңгерімділігін сақтауға баса назар аударды. Ол кезде Шкеле ең танымал саясаткерлердің бірі деп есептелді.
Халықтық партия
1998 жылы 7-ші Сеймге парламент сайлауы алдында Андрис Шкеле Халық партиясын құрды. Ол өзін консервативті партия ретінде таныстырып, сайлауда жеңіске жетіп, парламенттегі 100 орынның 24-ін иеленді. Бірақ басқа саяси партиялар үлкен коалиция құрып, Халық партиясын оппозицияға жіберді. Бір жыл өткен соң Вилис Криштопанс үкіметі құлап, Шкеле жаңа үкімет құруға мүмкіндік алды. Шкеле 1999 жылдың 16 шілдесінен 2000 жылдың 5 мамырына дейін қайтадан премьер-министр болды. Осы кезеңде үкімет Латвияның Еуроодаққа және НАТО-ға қосылуы туралы келіссөздер бастады, және бұл мақсат тек 4 жылдың ішінде орындалды. 2002 жылы 8-ші Парламент сайлауынан кейін Шкеле саясаттан шығып, барлық партиялық лауазымдарынан ресми түрде бас тартты. Дегенмен, елдің саяси және экономикалық жағдайына Шкеленің зор ықпалы болғаны анық болды, өйткені жылдар өте келе Халық партиясының беделі артты. Шкеле құрған Халық партиясының мүшелері болған Латвияның келесі премьер-министрлері – Айгарс Калвитис (2004-2007), Лаймдота Страужума (2014-2016) және Марис Кучинскис (2016-2019) болды.
Кәсіпкерлік жобалар
Шкеле отбасының компаниясы Латвиядағы инвестициялық портфелін үнемі кеңейтіп келеді. Олар жаңартылатын жел энергиясына, сондай-ақ ағаш өңдеу және ауыл шаруашылығына инвестиция жасады. Бұған қоса, олар Латвиядағы жетекші аймақтық жолаушылар тасымалы тобы болып табылатын Лиепая Автобус Паркін (LAP) басқарды және оған иелік етті. 2013 жылы Шкеле бұрынғы саясаткер Айнарс Шлесерспен бірлескен кәсіпорын құрды. Олар бірлесіп қазір жеке компанияны басқаратын және иеленетін Multi Capital Holding тобына ие. Рига порты – Латвиядағы порт активтері мен теміржол қызметтерін дамыту, басқару және инвестициялау бойынша жетекші оператор. Олар Балтық елдеріндегі ең ірі көмір және тыңайтқыш терминалдарын пайдаланады. Шкеле қазір голланд архитектор Рем Колхастың жобалаған Рига порты қаласын дамыту жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Жеке өмір
Андрис Шкеле екі рет үйленген. Оның әйелі Кристиана Либане Шкеле – танымал әлеуметтік жұмыскер, бұрынғы парламент депутаты және заңгер. Сонымен қатар, ол Латвиядағы Люксембургтің құрметті консулы. Шкеленің үш баласы бар, және оның отбасы жылдар бойы Латвияның ең бай отбасыларының бірі деп есептеледі.