Кіріспе
Лиам Диси (6 мамыр 1896 – 20 тамыз 1974) – Ирландияның тәуелсіздік соғысы мен Ирландияның азамат соғысында күрескен Ирландия Республикалық Армиясының офицері. Азамат соғысында ол 1922 жылдың соңы мен 1923 жылдың басында Келісімге қарсы күштердің бас қолбасшысының орынбасары болды. Келісімге қарсы және қолдайтын топтардың бөлінуінен бұрын, ол Майкл Коллинзбен жақын байланыста болған деп есептелді.
Liam Deasy (6 May 1896 – 20 August 1974) was an Irish Republican Army officer who fought in the Irish War of Independence and the Irish Civil War. In the latter conflict, he was second in command of the Anti Treaty forces for a period in late 1922 and early 1923. Before the anti treaty and pro treaty split, he was considered closely associated with Michael Collins
Ерте өмір
Диси 1896 жылдың 6 мамырында Корк графтығындағы Бандон қаласының Килмаксимон ауылында дүниеге келді және Баллинаддедегі жергілікті мектепте білім алды. Ол Уильям мен Мэри Дисидің үшінші ұлы болды. 1921 жылдың наурыз айында Том Барри басшылығымен өткен, олардың ең танымал әрекеттерінің бірі – Кросбарри шабуылында ол қызмет етті. Оның кіші інісі Пэт 1920 жылдың қараша айында Килмайл шабуылында қаза тапты, бірақ Лиам Диси бұл шабуылға қатыспады. Ол сондай-ақ Торин шабуылына да қатысты.
Азаматтық соғыс
Ол соғысты аяқтаған ағылшын-ирланд келісіміне қарсы болды. Келесі айларда ол Эмон де Валера және Лиам Линч сияқтылармен бірге Майкл Коллинсті келісімнің кейбір шарттарын қайта қарастыруға, әсіресе жаңа Ирландия еркін мемлекетінің конституциясынан британ патшасына берілетін серттен бас тартуға көндіруге тырысты. 1922 жылғы маусымда Дублинде келісімді жақтаған және қарсы болған күштер арасында қақтығыс басталғанда, Диси Ирландия азамат соғысында келісімге қарсы ИРА тарапына қосылды. Бірақ ол бұрынғы әріптестерімен соғысуға құлықсыз болды және соғыс Төрт сотты еркін мемлекеттің басып алуымен аяқталуы керек деген пікірін білдірді. Шілде айының соңында ол Лимерик қаласының оңтүстігіндегі Килмаллок маңында Эон О'Даффи басқаратын 2000-ге жуық еркін мемлекет әскеріне қарсы 1500 келісімге қарсы жауынгерге қолбасшылық етті. Дизидің жауынгерлері 1919-1921 жылдардағы соғыстың ең тәжірибелі ИРА саяқтары болды және 8 тамызға дейін өз позицияларын ұстады, содан кейін оңтүстік жағалауға теңізден шабуыл жасалып, олар жақтан оқшарланды. Содан кейін Дизидің жауынгерлері тарап кетті. Ол елдің оңтүстік-шығысында жасырынып жүрді. 1922 жылдың тамызында ол батыс Корктегі республикалық партизандық отрядқа басшылық етіп тұрғанда, еркін мемлекеттің жетекшісі Майкл Коллинстің сол аймақта екенін естіді. Дизи өз жауынгерлеріне Коллинстің кортежі Беал-на-Блатта бұрынғы маршрутымен қайтып келсе, оған қарсы тұзақ құруға дайындық жасауды бұйырды. Дизи және оның көптеген жауынгерлері тосқауылға қатыспады, себебі Коллинсті жіберіп алдық деп ойлап, жақын маңдағы пабқа кетіп қалды. Бірақ Коллинс Беал-на-Блаттағы жолда орнатылған мина мен кедергіні Дизидің соңғы жауынгерлері тазартып жатқанда келді. Нәтижесінде болған атыста Коллинс қаза тапты. Кейін Дизи өзінің естеліктерінде бұрынғы қолбасшысының өліміне өте қайғырғанын жазды. Ол тұтқындарды ұстауды тосқауылдың басты мақсаты ретінде қарастыруға басқаша бұйрық бергені белгісіз.
Ұстау
1923 жылдың қаңтарында, ол ИРА штабының бас штабының орынбасары болған кезде, Клонмельдің жанында еркін мемлекет әскерлерімен ұсталды және өлім жазасына кесілді. Одан кейін ол өзіне бағынышты әскерлерге және қару-жарақтарына үкіметке тапсыру туралы құжатқа қол қойды, осының арқасында өлім жазасынан құтылды. Республикашылдар оны сатқындықпен және батылсыздықпен айыптады, бірақ Диси өзінің "Аға бауырға қарсы" кітабында, ол бәрібір азамат соғысын тоқтатуға қарсы болғанын және ұсталғаннан бұрын немесе ұсталмағаннан кейін де республикашылдарды қарсылық тастауға шақыратынын мәлімдеді.
Кейінгі өмірі
Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Дизи саясатқа қатысуын тоқтатты. 1924 жылы ол ауа райына төзімді маталар өндіретін кәсіпорын ашты. 1927 жылғы 24 қарашада Дизи Маргарет Мэри О’Донахьюға үйленді, олардың үш қызы болды. «Төтенше жағдай» кезеңінде Дизи 1940 жылдан 1945 жылға дейін Ирландия армиясында қызмет етіп, коммандант шеніне жетті. Кейін Дизи революциялық кезеңдегі өмірі туралы екі мемуар жазды: «Азат Ирландияға қарай» және «Бауыр бауырға қарсы», екіншісі оның қайтысынан кейін жарияланды. Ол 1974 жылғы 20 тамызда Дублиндегі Сент-Анн ауруханасында дүние салды.