Кіріспе

Bell ARH 70 Arapaho – Америка Құрама Штаттары Армиясының қарулы барлау тікұшақтары (ARH) бағдарламасы үшін жобаланған төрт қанатты, бір қозғалтқышты, жеңіл әскери тікұшақ. Екі адамдық экипажбен жабдықталған және қалалық жағдайлардағы ұрысқа бейімделген ARH 70, Армияның ескірген OH 58D Kiowa Warrior тікұшағын алмастыруға арналған еді. Бағдарламаны дамыту кешігіп, құнының артуына байланысты 2008 жылдың 16 қазанында Қорғаныс министрлігі бағдарламаны Конгресске ұсынғанда мақұлдау алмағандықтан, жоба тоқтатылды. ARH 70 тікұшағы қазіргі қолда бар технологиялармен жасалған, ал оның фюзеляжі Bell 407 моделінің (сонымен қатар OH 58 тікұшағымен байланысты) негізінде құрастырылған.

Арғы тегі және қарулы барлаушы тікұшақ жарысы

RAH 66 Comanche тікұшақ бағдарламасын АҚШ әскері 2004 жылғы 23 ақпанда тоқтатты. Бұл тоқтату алты айлық зерттеу нәтижесінде болды, онда Команч тікұшағы өндіріске түспей тұрып бағдарламаны тоқтату ұсынылды. 20 жылдық даму және 6,9 миллиард доллардан астам шығыннан кейін бұл шешім қабылданды. Зерттеу нәтижесінде әскерилер 14 миллиард доллар үнемдей алатыны және осы қаражатты әскери тікұшақ паркінің ескірген ұшақтарын жаңартуға жұмсай алатыны болжалды. Зерттеуде OH 58D Kiowa Warrior ұшағының жасы, соңғы кездердегі жоғалтулар және оны алмастыруға ұшақтың жетіспеуіне байланысты оны ауыстыру міндеті қойылды. Әскери шенеуніктер 2004 жылғы 9 желтоқсанда жаңа ұшақтарды іздеу бойынша (RFP) ұсыныс қабылдауды бастады, олар бұл ұшақты Қарулы барлау тікұшағы (ARH) деп атады. Әскерилердің жоспары бойынша, 2008 жылдың қыркүйегіне дейін 30 тікұшақтан тұратын және сегіз оқу тікұшағынан тұратын толыққанды бөлім құрылатын еді. Екі компания өтініш берді:

Boeing компаниясы MH 6 Little Bird тікұшағының жаңартылған нұсқасын, MH 6M Mission Enhanced Little Bird (MELB) ұсынды. Бұл тікұшақ бұдан бұрын 160-шы арнайы операциялар авиациялық полкінде қолданысқа енгендіктен, MD Helicopters Inc. (MDHI) компаниясының келісімшарт талаптарын орындай алатынына күмән болғанына қарамастан, жеңіске жететіні болжалды. Бұл алаңдаушылықты сейілту үшін Boeing компаниясы тікұшақтың жобалау құқығын сатып алып, бас мердігер ретінде тағайындалды. Bell Helicopter компаниясы Honeywell HTS900 турбошақты қозғалтқышы, Bell 430 роторының негізінде жасалған толық композиттік негізгі ротор және Bell 427 құйрық бөлігі бар Bell 407 тікұшағының әскерилендірілген нұсқасын ұсынды. 2005 жылғы 29 шілдеде армия 368 тікұшаққа келісімшартты жеңіп алған компания ретінде Bell Helicopter-ді жариялады. Келісімшарт құны туралы шатасу туды: Bell компаниясының мәліметі бойынша келісімшарт құны 2,2 миллиард АҚШ долларын құраса, әскерилердің бағалауынша ол 3 миллиард АҚШ долларынан асып түсті, бұл олардың бұрынғы 2,36 миллиард АҚШ долларына қарағанда жоғары көрсеткіш. Келісімшартқа сәйкес, прототиптерді әзірлеу және 2008 жылдың қыркүйегіне дейін бірінші бөлімді жабдықтау үшін шектеулі пайдаланушы сынағына (LUT) арналған сынаққа дейінгі тікұшақтарды әскерилерге жеткізіп беру қажет болды.

Ұшу сынақтары

Bell ARH демонстраторы, өзгертілген Bell 407 (s/n 53343/N91796) алғаш рет 2005 жылдың 3 маусымында ұшты. 2006 жылдың ақпан айында ARH демонстраторы шектеулі авиациялық жабдық және Миссиялық жабдықтар жиынтығымен (MEP) ұшты, ал сәуір айында Bell демонстратордың фюзеляжіне Honeywell HTS900 2 қозғалтқышын орнатып сынады, содан кейін бірнеше жерде сынақ жүргізілді. Бірінші ұшу наурыз айында, кейін мамыр айында, Bell прототиптерді өндіріске дейінгі үлгілер ретінде дайындау үшін кешіктірілді. Bell және Армия екеуі де бұл кешіктіру дамудың қысқа мерзімді жоспарын сақтау үшін қажет екеніне келісті.

Бағдарламаның құнын арттыру және оны тоқтату

Бір айдан кейін, 2007 жылдың 22 наурызында Армия «Жұмысты тоқтату» туралы бұйрық берді, ол Bell компаниясына ARH бағдарламасын жаңартпау жоспарын 30 күн ішінде ұсынуға талап қойды. Бағдарламаның жүйелік әзірлемесі мен демонстрациялау кезеңіне бұрынғы есептер 210 миллион доллардан 300 миллион долларға дейін өсті. Bell компаниясының бас компаниясы Textron инвесторларға келісімшарт бойынша әрбір ұшақтан 2-4 миллион долларға дейін шығынға ұшырауы мүмкін екенін хабарлады. Bell наразылық білдірді және бұйрық шешілгенге дейін компания қаражаты есебінен әзірлеме жұмыстарын жалғастыруға рұқсат алды. 2007 жылдың 18 мамырында Армия ARH бағдарламасын жалғастыруға келісім берді. Өкілдер палатасының Қорғаныс комитетінің қорғаныс тобы 2008 жылғы қорғаныс бюджетіне қатысты заң жобасын дайындады, ол ARH 70 өндірісіне арналған қаражатты толығымен жойды, себебі Bell өндіріске кіре алмады, бірақ ғылыми-зерттеу және әзірлеме жұмыстарын қаржыландыруды жалғастырды. Алайда, үкіметтік шенеуніктер ARH 70-тің халықаралық саудасын жүзеге асыру үшін экспорттық саясатты әзірлеу жұмыстарын бастады. АҚШ Армиясының күтілетін 512 тікұшағын қоса алғанда, жалпы тапсырыс 1000-нан аспауы тиіс еді. 2008 жылдың 9 шілдесінде Армия Нанн-МакКарди ережесін бұзу туралы мәлімдеме жасады, себебі жаңа есептер бойынша бағдарламаның құны бастапқы есептерден 40%-ға артқан. 2008 жылдың тамызында Армия Bell компаниясынан ARH 70 бағдарламасы бойынша жаңа қызметкерлерді қабылдауды тоқтатуды сұрады. 2008 жылдың 16 қазанында Әуе күштерінің Бас басқармасы ARH келісімшартын үкімет тарапынан тоқтату туралы шешім қабылдады. Бұл шешім АҚШ Қорғаныс министрлігінің 6,2 миллиард долларлық ARH 70 бағдарламасын Конгресске бекітпеуіне байланысты болды. Қорғаныс министрінің орынбасары Джон Янг бағдарламаның құны 70%-дан астамға өскенін, ал бірлік құны 8,5 миллион доллардан 14,5 миллион долларға дейін көтерілгенін атап өтті. ARH 70 АҚШ-та сатып алынбаса да, Ирак Әуе күштері 2009 жылдан бастап ARH-қа ұқсас конфигурациядағы Bell 407 қарулы барлаушы тікұшақтарын сатып алды. Қазіргі кезде 30 тікұшақ қолданыста, оның ішінде 24 қарулы барлаушы, 3 шабуылдық тікұшақ және 3 оқу-жаттығу тікұшағы бар.