Кіріспе

Көпбұрыштың төбелерін кесіп, әрбір төбе орнына жаңа жақ жасайтын операция. Кесілген квадрат – бұл дұрыс сегізбұрыш: t{4} = {8} = Кесілген куб t{4,3} немесе Кесілген кубтық ұя t{4,3,4}. Геометрияда кесілу – кез келген өлшемдегі көпбұрыштың төбелерін кесіп, әр төбе орнына жаңа жақ жасайтын операция. Бұл термин Кеплердің Архимедтік денелерге берген аттарынан шыққан.

Біркелкі қысқарту

Жалпы, кез келген полиэдр (немесе политоп) қысқарту операциясымен өңделуі мүмкін, мұнда кесу тереңдігінің еркіндік дәрежесі болады, бұл Конвей полиэдрлік нотациясындағы қысқарту операциясында көрсетілген. Қысқартудың ерекше түрі, көбінесе түсінілетін түрі – біркелкі қысқарту, ол тұрақты полиэдрге (немесе тұрақты политопқа) қолданылатын операция, нәтижесінде барлық қабырғалары тең біркелкі полиэдр (немесе біркелкі политоп) пайда болады. Мұнда ешқандай еркіндік дәрежесі жоқ, ол тұрақты геометриялық нысанды білдіреді, дәл тұрақты полиэдрлер сияқты. Жалпы, барлық бір сақиналы біркелкі политоптар біркелкі қысқартуға ие. Мысалы, Шлефли белгілері r{5,3} немесе , ал Коксетер Динкин диаграммасы немесе түрінде бейнеленген икозидодекаэдрдің біркелкі қысқартылған түрі – tr{5,3} немесе , Коксетер Динкин диаграммасында қысқартудың әсері – сақиналанған түйінге жақын барлық түйіндерді сақиналау болып табылады. Үлгілі үшбұрышты мозаика {3,6} үшін жасалған біркелкі қысқарту нәтижесінде қалыпты алтыбұрышты мозаика {6,3} пайда болады.

Туралы көпбұрыштарда және жоғары және жоғары қабатта біркелкі кесу

"Трункация" платондық денелерге немесе реттелген мозаикаларға қатысты болғанда, әдетте "біркелкі кесу" деген түсініледі, яғни бастапқы жақтары бастапқы пішіннен екі есе көп қабырғалы тұрақты көпбұрыштарға айналғанға дейін кесу. Бұл тізбек толық текше мен түзетілген текшенің арасындағы үздіксіз кесу процесінің төрт қадамын көрсете отырып, текшені кесудің мысалын ұсынады. Соңғы көпбұрыш – кубооктаэдр. Ортаңғы сурет – біркелкі кесілген текше; ол Шлефли символы t{p,q,} арқылы белгіленеді. Битрункация – бұл бастапқы жиектердің барлығын алып тастап, бірақ бастапқы жақтардың ішкі бөлігін қалдыратын терең кесу. Мысал: кесілген октаэдр – битрункацияланған текше: t{3,4} = 2t{4,3}. Толық битрункация, яғни биректификация, бастапқы жақтарды нүктелерге дейін азайтады. Көпбұрыштар үшін бұл қос көпбұрышқа айналады. Мысал: октаэдр – кубтың биректификациясы: {3,4} = 2r{4,3}. Кесудің тағы бір түрі – кантелляция, ол жиектер мен төбелерді кесіп, бастапқы жиектерді алып тастап, оларды тіктөртбұрыштармен ауыстырады, бастапқы төбелерді алып тастап, оларды бастапқы реттелген көпбұрыш немесе мозаиканың қос жақтарымен ауыстырады. Жоғары өлшемді политоптардың кесу деңгейі жоғарылайды. Рунсинация жақтарды, жиектерді және төбелерді кесіп тастайды. 5 өлшемде стерикация жасушаларды, жақтарды және жиектерді кесіп тастайды.

Шегін кесу

Шеттік қиылыс – көпжақтар үшін жасалатын бейімдеу немесе қиық, контелляцияға ұқсас, бірақ бастапқы төбелері сақталады және жиектер гексагонмен алмастырылады. 4-өлшемді политоптарда жиектерді қиылысы жиектерді созылған бипирамида жасушаларымен алмастырады.

Бір-бірінен ауысып немесе ішінара қысқарту

Кезектестіру немесе ішінара қысқарту бастапқы төбелердің тек бір бөлігін ғана жояды. Ішінара қысқартуда немесе кезектестіруде төбелердің және оларды байланыстыратын қабырғалардың жартысы толығымен алынып тасталады. Бұл операция тек қана қабырғалары жұп санды политоптарға қолданылады. Қырлар қабырғалар саны жағынан екі есе азаяды, ал төртбұрышты қырлар қабырғаларға айналады. Мысалы, тетраэдр – бұл кезектестірілген куб, h{4,3}. Азайту – Джонсон денелеріне қатысты қолданылатын, политоптың бір немесе бірнеше төбелерін, қабырғаларын немесе қырларын, басқа төбелерін бұзбай жою үшін пайдаланылатын жалпы термин. Мысалы, үш төбесі азайтылған икосаэдр тұрақты икосаэдрден 3 төбесі алынып тасталғаннан басталады. Басқа ішінара қысқартулар симметрияға негізделген, мысалы, тетраэдрлік азайтылған додекаэдр.