Кіріспе

Ағылшын суретшісі, австралиялық мүсінші Кеннет Лоренс Мартин (13 сәуір 1905, Шеффилд – 18 қараша 1984, Лондон) – ағылшын суретшісі және мүсіншісі. Ол әйелі Мэри Мартин мен Виктор Пасмормен бірге конструкциялизмнің қайта жандануының басты тұлғаларының бірі болды.

Өмір

Кеннет Мартиннің әкесі бұрынғы әскери адам болған, ол Шеффилдте көмір кеңсесінде жұмыс істеген және 1921-1923 жылдары Шеффилд өнер мектебінде ұлын қолдаған. Әкесінің қайтысынан кейін Мартин қалада графикалық дизайнер болып жұмыс істеді, кейде өнер мектебінде жартылай уақыт оқыды. Ол 1929-1932 жылдары Корольдік өнер колледжінде стипендияға ие болды және 1930 жылы үйленген Мэри Балмфордпен танысты. 1930 жылдары ол натуралистік стильде сурет салған және Виктор Пасмормен бірге Эустон Роуд мектебімен байланысты болды. 1940 жылдары Мартиннің жұмысы құрылым мен дизайн элементтерін күшейтуге баса назар аудара бастады, 1948-1949 жылдары Пасмордың үлгісімен толығымен абстрактілі болды. 1946-1951 жылдары Мартин Сент-Джонс Вуд өнер мектебінде сабақ берді, содан кейін 1968 жылға дейін Голдсмит өнер мектебінде қонақ лекторы болып жұмыс істеді. 1951 жылы ол әйелімен бірге «Абстрактілі өнерге арналған» атты үлкен парақша шығарды, онда олардың жұмыстарының көшірмелері және жаңа бағыттарын анықтайтын мақалалар жарияланды. Оның идеяларын түсіндіретін басқа мақалалар да жылдар бойы жарық көрді, әсіресе Architectural Design және Studio International журналдарында. Оның алғашқы мүсінмен жасалған тапсырысы 1961 жылы Лондонда өткен Халықаралық сәулетшілер одағының 6-шы конгресі үшін «Екі бұранда» болды, содан кейін басқа да қоғамдық өнер тапсырыстары жасалды. 4-ші Сан-Марино биенналесінде (1963) және 8-ші Токио биенналесінде (1965) ұлттық көрмелерде жұмыстары көрсетілгенімен қатар, ол «Бұл ертең» (Уайтчепел галереясы, 1956) сияқты қазіргі заманғы трендтерді зерттеулерде және «Британдық конструктивистік өнер» (1961), Konstructive Kunst (1969), «Британиядағы абстрактілі кескіндеменің аспектілері» (1974), «Жаңа британдық өнер» (Британ Кеңесі, 1977) және «Пьер + Океан: жетпісінші жылдардағы өнердегі құрылыс» (Өнер Кеңесі, 1980) халықаралық гастрольдік көрмелерінде де өнер туындылары көрсетілді. 1984 жылы қайтыс болғаннан кейін оның жұмыстары халықаралық және жеке ретроспективтерде көрсетіле берді. Ол алған наградалардың арасында 1965 жылы 20-шы Халықаралық суретшілер мен сыншылар конгресінде алтын медаль және 1971 жылы OBE ордені болды. 1976 жылы Корольдік өнер колледжінен құрметті докторлық дәрежесін алды.

Жұмыс

Британдық соғыстан кейінгі өнерде абстракцияға бейімділік болғанымен, ол көбінесе Линн Чадвиктің мүсіндерінде немесе бастапқыда Мартиннің 1949 жылғы «Чалк Фарм» картинасындай бейнелеуге негізделген. Бірақ Мартин бұған ерте көшті, таза сызықтар мен геометриялық пішіндерге ұмтылды. Осы ауысуды «Шаяқты парақ» эссесінде талқылаған Мартин: «Көбінесе «абстракт» деп аталатын нәрсе, табиғаттан абстракция жасаумен және оны кескіндік формаға дейін қысқарту мен бұрмалаумен шатастырылмайды. Абстракт сурет – абстракцияның емес, шығармашылық процестің тікелей нәтижесі» деді. Мұндай өнер ғылыми немесе математикалық үлгілерге сәйкес жасалғандықтан, Мартиндер рельефтер мен қозғалмалы мүсіндер жасауға көшті, оларды «конструкционистік» деп атады, бірақ олардың бұрынғы еуропалық конструктивизммен байланысын мойындады. Кеннет Мартиннің 1953 жылғы «Бұрандалы мотоциклы» спираль түрінде орнатылған мыс жолақтарымен осы тәсілдің ерекше мысалы саналады. Кейінірек, кинетикалық ырғақты білдіретін статикалық құрылымдар Уитворт өнер галереясындағы кішкентай «Дөңгелеу» және Кембридж университетінің Инженерлік факультеті үшін салынған монументалды «Алюминийдегі құрылыс» (екеуі де 1967 жылғы) кірді. Ол осы туындыларды жасағанда теориялық тұрғыда ойланып жүргендей, «құрылыс процесіне айналған оқиғалардың ұйымдастырылған тізбегі – туындының барлық сипатын анықтайды. Психикалық және физикалық оқиғалардың тізбегінде байланысты. Сондықтан, олардың мәнін түсіну арқылы практикалық нәрселер қиялға толы құрылысқа айналуы мүмкін» деді. Осындай жұмыстардан бастап, ол өзінің реттелетін «Айналма сақиналарын» (1968) және моторизацияланған «Кинетикалық монументінің» (1977) иілген, тар жапырақтарын жасады. 1969 жылдан кейін Мартин «Тағдыр мен тәртіп» сериясындағы суреттер мен гравюралардың аяқталмайтын процесіне кірісті, онда бағыт, сызықтың қалыңдығы және түс пайдаланылып, «тағдыр тек орнын ғана анықтамайды, сонымен қатар реттілікті де береді. Төртбұрыштар торындағы қиылысқан нүктелер нөмірленеді, сандар кішкентай карточкаларға жазылып, содан кейін кездейсоқ таңдалады. Таңдалған әрбір сан жұбы арасында сызық жүргізіледі. Кейіннен сызықтарды салудың уақыт реттілігін өзгерту немесе тордың сипатын өзгерту, бір жұптың шеңберінде әртүрлі өнертабыстарды көрсететін суреттердің тізбегін тудыруы мүмкін». Кеннет пен Мэри Мартиннің 2007 жылы Тейт Сент-Айвс галереясында өткізген бірлескен көрмесі 1971 жылдан бергі олардың алғашқы бірлескен көрмесі болды. Оның мобильдік құрылымдарына, сондай-ақ «Тағдыр мен тәртіп» сериясына назар аударған бұл көрме, 1955 жылғы Александр Кальдерге арналған құрметті – «Қозғалмалы рефлекторды» (1955) қалпына келтіруге мүмкіндік берді, ол жылдар бойы көрмелер арасында бүкіліп, тепе-теңдігін жоғалтқан.