Кіріспе

Шеффилд, Аштон-андер-Лайн және Манчестер темір жолы – 1841 және 1845 жылдар аралығында Шеффилд пен Манчестер арасында Аштон-андер-Лайн арқылы кезең-кезеңмен ашылған ерте британдық темір жол компаниясы. Пик ауданы айқын кедергі болды, және желінің инженеры 5 километрден асатын ұзындықтағы Вудхед туннелін салды. Компания 1847 жылы Шеффилд және Линкольншир қосылыс темір жолы және Ұлы Гримсби және Шеффилд қосылыс темір жолы компанияларымен бірігіп, Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолын құрды. ХХ ғасырда бұл желі өте көп жүк тасымалын жүзеге асырды және 1954 жылы электрлендірілді; сол кезде жаңа Вудхед туннелі қазылды. 1974 жылы маршруттың басым бөлігі жолаушылар пойыздары үшін жабылды, нәтижесінде жолаушылар тасымалы тек Манчестер – Хэдфилд учаскесінде жалғасты, ал 1981 жылы Хэдфилдтен шығысқа қарайғы желі толығымен жабылды. Манчестер – Хэдфилд – Глоссоп учаскесі және Сталибриджке дейінгі тармақ пайдалануда.

Шығу тегі

XVIII ғасырдың соңында Манчестер мен Шеффилд арасындағы көлік байланысын жақсарту қажеттілігі арта түсті, екеуі де 56 шақырым қашықтықта болғанымен, биік жатқан Пик округімен бөлініп жатты. Канал арқылы жүру Пэннин тауларынан солтүстікке қарай ұзақ айналып өтуді қамтитын еді және сапар сегіз күнге созылар еді. 1826 жылы Шеффилдтегі жер өлшеуші Генри Сандерсон Манчестерге Эдаль арқылы бару жолын ұсынды, ал 1830 жылдың тамызында Джордж Стивенсон инженер болып тағайындалған "Шеффилд және Манчестер темір жолының" жобасы жарияланды. Бұл жолдың қиын тіктеп тұрған жерлеріне байланысты алаңдаушылықтар болды, ол арқанмен тартқылап көтерілетін еңістерді қамтитын еді. Ол Пенистон арқылы балама жолды ұсынды, ол аз туннельдерді қажет ететін және локомотивтермен жүре алатын көлбеу градиенттерге ие болар еді, бірақ бұл жоба да қолдау таппады. Парламенттік шығындар 18 000 фунт стерлинг (1837 жылғы 18 000 фунт стерлинг шамамен <есептелген сомаға> тең) болғаннан кейін, желі 1837 жылдың 5 мамырында Парламент актісін алды. Қарсылық тек Манчестер және Бирмингем темір жолынан келді, олармен Ардвиктен басталатын желі Манчестердегі Store Street ортақ станциясына кірген кезде ортақ пайдалануға келісілді.

1845: кеңейту

1844-45 жылдары ақша нарығының жағдайы едәуір жақсарды және теміржол құманы күшейді. SA&MR директорлары компанияның дамуы үшін кеңейтудің қажет екенін түсінді. 1845 жылғы 15 сәуірде акционерлер жиналысы Манчестер-Оңтүстік қосылысы және Альтринчем темір жолына қатысты есептерді мақұлдады, бұл желіні Ливерпуль-Манчестер темір жолымен, сондай-ақ Пенистондан Барнслиге дейін созылатын және Ройстонда Солтүстік Мидленд темір жолымен байланысатын Барнсли қосылысы темір жолымен байланыстыратын еді. Шеффилдтен Гейнсбороға дейінгі Шеффилд және Линкольншир қосылысы темір жолы бұрыннан бекітілген. Бұл тізімге Wortley-ден Thorncliffe арқылы Chapeltown-ға және Dukinfield-тен New Mills-ке, одан әрі Манчестер-Бирмингем темір жолының Бакстон желісімен қиылысатын желілер бойынша ұсыныстар қосылды. Барнсли қосылысы темір жолын Pontefract-ке дейін ұзарту мүмкін болды, сонымен қатар Бостон-Ньюарк-Шеффилд және Халл-Барнсли қосылысы темір жолдарының ұйымдастырушыларымен баламалы кездесулер өтті. Аталған желілердің бәрі кейіннен мақұлданбады. Ең маңыздысы – 1845 жылғы 5 қыркүйекте SA&MR, Шеффилд және Линкольншир қосылысы темір жолының, сондай-ақ Ұлы Гримсби және Шеффилд қосылысы темір жолының ұйымдастырушылары арасында өткен кездесу болды, онда Гримсби доктар компаниясы да қатысты. Кездесудің нәтижесінде үш компанияны біріктіру туралы келісімге қол жеткізілді, бұл Манчестерді Солтүстік теңіз жағалауындағы Гримсбиге жалғайтын бірыңғай темір жол желісін құруға мүмкіндік берді. Бұл идея 1846 жылғы 27 шілдеде Парламент тарапынан бекітіліп, 1847 жылғы 1 қаңтардан күшіне енді. Біріккен компания Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолы деп аталды. Қысқа, тік көлбеулі желінің барлық ұзындығында туннель салынды және жергілікті тұрғындар оны «Отты Джек» деп атады. Ол негізінен вагон тасымалы үшін пайдаланылды. Жаңа желіге жаңа Шеффилд стансасы қажет болды: станса салынды және 1851 жылғы 15 қыркүйекте ашылды, оған Виктория стансасы деген ат берілді. 1857 жылдан бастап Ұлы Солтүстік темір жолымен бірлесіп Манчестерден Лондонға экспресс жолаушылар пойызы іске қосылды. Сапар уақыты 5 сағат 20 минутты құрады, бұл бәсекелес Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолымен (Манчестер-Бирмингем темір жолының мұрагері) бірдей уақыт еді, бірақ бұл компания өзінің қызметтерін MS&LR және GNR қызметтерімен бәсекелесе алмайтын жылдамдыққа дейін жылдамдатты. Бір кезде LNWR тарапынан қарсылық болды, олар бәсекелес қызметті пайдаланудан жаңылдыру үшін жасырын тактика қолданды.

Вудхед туннелі

Бастапқы желіде бірнеше виадуктар болған, бірақ олардың көбі 20-ғасырға дейін бастапқы түрінде сақталмады. Басты инженерлік ерекшелігі – Вудхед туннелі. 5 километрлік ұзындығымен ол салынған кезде Ұлыбританиядағы ең ұзын туннель болды және 1947 жылға дейін LNER жүйесіндегі ең ұзыны болып қала берді. Алғашында екі рельсті туннель салу жоспарланған, бірақ шығындарды үнемдеу үшін бір рельсті туннель жасалды. Жол шығысқа қарай 1:201 қатынасында көтерілді. Жарылыс жұмыстары үшін 157 тонна ұнтақ қолданылды және сегіз миллион тонна су сығырылып шығарылды, ал қазба жұмысының жалпы көлемі шамамен 1,5 миллион тоннаны құрады, оның жартысы шахталар арқылы көтерілді. Салынысының құны шамамен 200 000 фунт стерлингті құрады. Вудхед туннелінің және Манчестер мен Шеффилд арасындағы толық желінің ресми ашылуы 1845 жылдың 22 желтоқсанында, алғашқы қазба жұмысы басталғанынан жеті жылдан астам уақыт өткен соң өтті. Туннель арқылы қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету үшін арнайы сақтық шаралары қабылданды. SA&MR пилоттық локомотиві туннельде орналастырылды және туннель арқылы өтетін барлық пойыздың алдына қосылды. Локомотивтің алдына арғандық шам орнатылды, оның үстінде жарықтың шағылысуы үшін үлкен жылтыратылған металл дискісі болды, бұл алдағы жолға күшті жарық сәулесін бағыттады. Сол кездегі газет есебінде сондай-ақ «Кук пен Уитстоунның патенттелген магниттік телеграфы станциялардың әр аяғындағы индекспен және т.б. бірге туннельге орнатылуда, оны станция кызметкерлері пайдалана алады» делінген. Вудхед туннелі арқылығы бір жолдық қозғалыс тез арада тарлыққа айналды және 1847 жылы (Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолы құрылғаннан кейін) екінші туннельді салу жұмыстары басталды. Бұл жаңа туннель, Манчестер бағытындағы пойыз жолына арналған, бастапқы туннельге параллель салынды және 1852 жылдың 2 ақпанында ашылды.

Манчестер, Шеффилд және Линкольнширден кейін

Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолы 1897 жылғы 1 тамызда Ұлы Орталық темір жолы деп қайта аталды. 1923 жылы Ұлыбританияның көптеген негізгі темір жолдары төрт жаңа ірі компанияның біріне біріктірілді. Ұлы Орталық темір жолы жаңа Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының құрамына кірді. 1936 жылы LNER Манчестерден Шеффилд арқылы, сондай-ақ одан бастап және одан ары, барлық желілерді электрлендіру жобасын мақұлдады – барлығы 74 миль (119 км). Таңдалған жүйе 1500 В тұрақты токпен және жоғары сымдармен жабдықталды. Жүк және жолаушылар тасымалының барлығы электр локомотивтерімен жүргізілуі тиіс болды. Көп жылдар бойы күн сайын туннель арқылы әр бағытта шамамен 80 пойыз өтті, олардың 90% көмір тасымалдаумен немесе бос вагондармен жүктелген, ал желдету мәселесі өте маңызды болды. Электрлендіру туралы шешім желінің өткізу қабілетін арттыру үшін де, басқа да факторларды ескере отырып қабылданды. Электрлендіру жұмыстары 1939 жылы соғыс басталғанға дейін жақсы жолға қойылған болатын. 1946-1947 жылдары Вудхед туннелінің әрбір бөлігі күрделі жөндеу жұмыстары үшін 9 айға жабылды. Алайда, 1948 жылы темір жолдарды мемлекеттік меншікке алғаннан кейін, оларды жабу туралы шешім қабылданды және олардың орнына жоғары сымдарға арналған кеңістігі бар жаңа екі жолды туннель салынды. Жаңа туннельдің ұзындығы 5 шақырымды құрады. Оны 1954 жылғы 3 маусымда Көлік министрі ашты. Екі ескі туннель кейіннен жабылып, оларды Орталық электр станциялары кеңесі (Central Electricity Generating Board) электр кабельдерін өткізу үшін сатып алды. 1970 жылғы 5 қаңтарда Вудхед бағыты бойынша жолаушылар тасымалы тоқтатылды, бірақ Манчестерден Глоссоп пен Хэдфилдке дейінгі электрлі қалалық пойыздар жұмысын жалғастырды. 1981 жылғы 18 шілдеде Вудхед бағытында жүк пойыздары тоқтатылды, ал Хэдфилд пен Пенистон арасындағы желі толығымен жабылды. Пенистон мен Шеффилд арасындағы желі дизельді Шеффилд-Хаддерсфилд пойыздары үшін қолданыла берді, бірақ барлық аралық станциялар, соның ішінде Шеффилд Виктория жабылғандықтан, пойыздар Шеффилд Мидленд станциясына кіру үшін Нуннери тоғысында кері жүруге мәжбүр болды. 1983 жылғы 13 мамырда бұл пойыздар Мидленд бағыты және бұрынғы бағыт арқылы ауыстырылды; Пенистон мен арасындағы жол алынып тасталды, бірақ Дипкардан Нуннери тоғысына дейінгі желі Фокс болат зауытына қызмет көрсету үшін бір жолды болып қалды. 1984 жылғы 10 желтоқсанда Манчестерден Глоссопқа және Хэдфилдке дейінгі электр пойыздары ескі 1500 В тұрақты ток жүйесінен ауысқаннан кейін 25 кВ айнымалы токқа (Батыс жағалау негізгі желісінде қолданылатын жүйемен бірдей) көшіп, жұмысын бастады. Бұл жүйе қазіргі күнге дейін қолданылуда. Сталибридж тармағы Манчестер Пикадиллиден және Манчестер Пикадиллиге жергілікті және экспресс пойыздармен пайдаланылуда.