Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көліберлер түрлері
Species of hummingbird
Қызғылт мойынды тау құсы (Lampornis calolaemus) – трохилиналар бағанасының Lampornithini тайпасына жататын көліберлер түрі. Ол Коста-Рика, Никарагуа және Панамада таралған.
The purple throated mountaingem (Lampornis calolaemus) is a species of hummingbird in tribe Lampornithini of subfamily Trochilinae. It is found in Costa Rica, Nicaragua, and Panama.
Таксономия және жүйелеу
Қызғылт мойынды тау құсының таксономиясы біршама белгісіз. 1999 жылға дейін әртүрлі авторлар оны, ақ кеуделі таулық (L. castaneoventris) және сұр құйрықты таулық (L. cinereicauda) түрлерін бір түр ретінде қарастырған. Ал басқалары қызғылт мойындыны бөлек сақтап, қалған екеуін бір түрге біріктірген. Бұл үш түр шамамен 3,5 миллион жыл бұрын пайда болған және содан бері дамып келген жақын туыс топты құрайды. Қазіргі уақытта (2022) қызғылт мойынды тау құсы жеке түр ретінде саналады, оның үш түршесі бар: номинативтік L. c. calolaemus, L. c. pectoralis және L. c. homogenes. Барлық түршелерінің екі жынысы да орташа ұзындықтағы түзу қара мүңкісіне, көздерінің артында ақ немесе ақшыл жолаққа және жақсы дамыған ұзын құйрыққа ие. Ол Psychotria elata және Palicourea lasiorrachis (Rubiaceae) өсімдіктерінің маңызды тозаңдаушысы болып табылады. Әйелдердің мүңкілері еркектерге қарағанда сәл ұзын. Жыныстар арасында белгілі бір экологиялық ерекшеліктер бар. Екеуі де гүлдің диаметрі ұзын және ені кең гүлдерді ұнатады, бірақ әйелдер еркектерге қарағанда ұзын және жіңішке гүлдері бар өсімдіктерді жиірек пайдаланады. Көптеген колибрилер сияқты, қызғылт мойынды тау құсы да жәндіктермен қоректенеді. Аталықтары оларды ауада ұшып жүріп аулайды, ал аналықтары қанат қағып, жапырақтарға соғып, олжаны қоздырып, ұшып кетеді.
The purple throated mountaingem's taxonomy is somewhat unsettled. As late as 1999 various authors have treated it, the white throated mountaingem (L. castaneoventris) and gray tailed mountaingem (L. cinereicauda) as a single species. Others have kept the purple throated separate but lumped the other two as a single species. These three species form a closely related group that evolved some 3.5 million years ago and has diversified since. The purple throated mountaingem currently (2022) is its own species with three subspecies, the nominate L. c. calolaemus, L. c. pectoralis, and L. c. homogenes. Both sexes of all subspecies have a medium length straight black bill, a white to pale buff stripe behind the eye, and a fairly long tail. It is the primary pollinator of Psychotria elata and Palicourea lasiorrachis (Rubiaceae). Females have slightly longer bills than males. There is some degree of niche differentiation between the sexes. Though both prefer flowers with a corolla long by wide, females far more often than males utilize plants with longer and thinner corollas. Like most hummingbirds, the purple throated mountaingem also feeds on insectes. Males capture them by hawking from a perch. Females hover glean, often beating their wings against foliage which apparently flushes prey.
Өсіру
Қызғылт тамырлы тау гауһары жаңбырлы маусымда, қазан және сәуір аралығында көбейеді. Ұя салу, жұмыртқаға жатыру және балапандарға күтім жасау толығымен аналықтың міндеті. Ұя – қалың қабырғалы, ашық, өсімдік талшықтарынан тоқылған, сыртынан мүк және қырыққабатпен безендірілген кесе тәрізді. Ол бамбук немесе кішкентай ағаштардың арасында, әдетте жерден бірнеше метр биіктікте орналасады. Аналық 17-18 күн бойы екі ақ жұмыртқаны жатып шығарады, ал балапандар 22-23 күннен кейін ұядан ұшып кетеді.
The purple throated mountain gem breeds between October and April, the rainy season. The female is entirely responsible for nest building, incubation, and nestling care. The nest is a thick walled open cup of plant fibers with moss and lichen on the outside. It is placed in the understory, on bamboo or in a small tree, and typically about above the ground. The female incubates the clutch of two white eggs for 17 to 18 days and fledging occurs 22 to 23 days after hatch.
Дауыстау
Көк тамақталған тау гамбиясының әні "биік, жұқа және құрғақ, шашыраған және дірілдеген ноталардың күрделі қосылысы". Жиі естілетін шақыруы әртүрлі түрде "trrrt" немесе "қатал, өткір, гуілдеген зиет немесе зип" деп сипатталады. Сонымен қатар, ол басқа гамбиялармен өзара әрекеттескенде "жоғарырақ дыбысты, сыбдырғыш, сөйлеу ноталарын" шығарады.
The purple throated mountaingem's song is "high, thin, and dry, a complex medley of sputtering and warbling notes." A frequently heard call is variously described as "trrrt" or "a sharp, penetrating, buzzy zeet or zeep." It also gives "higher pitched, scratchy, chattering notes" when interacting with other hummingbirds.
Мәртебе
IUCN қызғылт мойынды таулық гейнеге ең аз қызығушылық тудыратын түр деп баға берді. Оның популяциясы 50 000 мен 500 000 аралығындағы ересек жекелеген өкілдерден тұрады деп есептеледі, бірақ олардың саны азайып бара жатыр деген пікір бар. Нақты қауіптер анықталған жоқ. Адамдар оның қоныс орындарының бір бөлігін өзгерткенімен, көп бөлігі бұрынғы қалпында сақталған, және "зерттеулер қоныс орындарының өзгеруіне қарамастан, қызғылт мойынды таулық гейне популяцияларының жоғары төзімділігін көрсетеді".
The IUCN has assessed the purple throated mountaingem as being of Least Concern. Its population is estimated to be between 50,000 and 500,000 mature individuals but is thought to be decreasing. No specific threats have been identified. Though some of its habitat has been altered by humans, much remains untouched, and "studies attest to the strong resiliency of Purple throated Mountain gem populations in the face of habitat alteration."