Кіріспе

Шотландияның Клэкманнаншир ауданындағы екі ауыл – Мукхарт (Muc Àird) көбінесе Шотландияның Клэкманнаншир ауданындағы екі шағын ауылды білдіреді: Мукхарт тоғаны (Poll Mhuc Àird) және Йеттс о'Мукхарт. Мукхарт – Доллар қаласынан 5 шақырым (3 миль) солтүстік-шығысқа қарай A91 тас жолы бойында орналасқан Hillfoots ауылдарының бірі. Гель тіліндегі Muc àird атауы muc ("шошқа") + àird ("биіктік") сөздерінен құралған, және бұл атау айналасындағы далалардың бір кезде шошқа шаруашылығына пайдаланылған болуымен байланысты болуы мүмкін. Бұрын Мукхарт, Глендевонмен бірге, Пертширдің ең оңтүстік бөлігін құраған. 1971 жылы шекаралар қайта ұйымдастырылғанда ол Клэкманнанширге қосылды. Приход шекарасы өте ерекше және Доллардың сыртқы жиегіне дейін созылады, батысқа қарай 5 шақырымға дейін. Осы себепті бастауыш мектеп орналасқан жері де аздап ерекше (1876 жылғы заң мектепті приходтың орталығында болуын талап еткен) және ол негізгі ауылдың сыртқы жиегінен батысқа қарай орналасқан. Сонымен қатар, ол басты жолдан да қашықтықта. Бұл Dollar қаласына дейінгі ескі көлік жолында орналасуымен түсіндіріледі. Қазір бұл мектепке дейінгі топырақ жол (жергілікті тұрғындар "күл жолы" деп атайды). Мектептен батысқа қарай ескі көлік жолын табу өте қиын. Кинроширдегі Девон өзенінің Рамблинг Бридж шатқалы арқылы салынған танымал, тарихи Рамблинг көпірі A823 тас жолындағы Мукхарт гольф алаңынан оңтүстікке қарай орналасқан.

Макхарт гольф клубы

Макхарт гольф клубы ауылдың оңтүстігінде, Мектеп жолында (Драмбам жолы) орналасқан. Алшақ, тасты төбелерге жайласқан бұл клубта бірнеше қиын ойықтар бар. Арндиан, Кауден және Неймур деп аталатын үш тоғыз тесікті алаң бар. 9 тесікті Кауден алаңы 1908 жылғы 28 мамырда жермен қамтамасыз еткен Элла Кристи арқылы ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қой шабуға пайдаланылғандықтан, алаң тозығына ұшырады. Соғыстан кейін алаң қайта жаңартылды. 1960 жылдардың соңында полковник (кейіннен сэр) Роберт Кристи Стюарттан жалға алынған жерде екінші тоғыз тесікті, Ардиан алаңы қосылды, ол сол кезде округтің лорд-лейтенанты болған. Үшінші тоғыз тесікті, Наэмур алаңы 1998 жылғы 25 шілдеде ашылды.

Еттс о 'Макхарт

Бұл шағын ауыл Мукхарт тоғайынан шығысқа қарай орналасқан. 19-шы ғасырдың басында мал айдаушылар мен дилижанстар өткен жолда мұнда жол ақысы жиналатын орын салынған. "Yett" – шотланд тілінде "қақпа" деген мағына береді, сондай-ақ тау жолдарына да қатысты қолданылады. Әр түрлі себептерге байланысты, осы шағын ауылдың аты күлкі тудырады. Оның аты бірнеше комедиялық бағдарламаларда, әсіресе Channel 4 телеарнасының "Absolutely" атты өндірісінде "көңіл көтеру үшін" жиі еске алынады.

Мукхарт лизасы

Ауылдық топтың үшінші және соңғы бөлігі деп әрдайым мойындалмаған бұл аймақ қазір тек шаруашылыққа пайдаланылуда. Ол Мукхарт бастауыш мектебінен батысқа қарай, Долларға дейінгі ескі көлік жолында орналасқан (осы жолдың оңтүстік бөлігі мүсіркеусіз көзге көрінбейді).

Балдысберн

Бұл шағын ауылдың көлемі азайған, қазір Мұкхарт көлінің батысындағы басты жол бойында тек екі үй ғана қалды. Бұрын бірнеше ғимаратты жоғалтқан, алайда бұл жер шағын өнеркәсіп орталығы болған. Қызығы, шығыс ғимаратқа жалғасқан сарайлар шамамен 1700 жылы темірші шеберханасы ретінде салынған. Батыстағы ғимарат ағаш өңдеушінің үйі болған, бірақ оның көптеген сарайлары қазір жойылған. Жолды 1970 жылы түзу кезінде жолдың оңтүстік жағындағы ғимараттар бұзылып алынған. Осы жол құрылысы салдарынан жойылған ауылдың керлинг алаңы одан да батысқа қарай орналасқан.

Ерте тарих

Коуден иелігі Охил төбелері деп аталатын жотаның оңтүстігінде жатыр. Клэкманнаншир графы Брюстерлер 1758 жылдан бері осы иелікке ие болған.

Джон Кристи дәуірі

Джон Кристи ФРСЕ (туған. 4 шілде 1822 ж., қайтыс болған 19 тамыз 1902 ж.) – Александр Кристидің (1789 ж. туған, 1859 ж. қайтыс болған) және Изабелла Робертсонның (шамамен 1792 ж. туған) жалғыз ұлы, сондай-ақ миссис Изабелла Кристидің (Хилл) туысы. Александр Кристи Ланаркширдегі Милнвудтың иесі болды, онда үш көмір шахтасын басқарды және Джон Кристиге мұраға қалған өнеркәсіптен мол байлық жинады. Бұған қоса, Джон Кристидің Эдинбургширде екі көмір кеніші болды. Джон Кристи 1865 жылы Кауденді (сол кезде Кастелтон деп аталған) сатып алды. Брюс ханым 1866 жылы шамамен гектар жерді құрайтын, үш қабатты, кең, құмтастан салынған үйі бар Кауден мүлкін Джон Кристиге сатты, ол мүлікті "Кауден қамалы" деп атады. Мистер Кристи Еуропаға көптеген сапарлары барысында түрлі-түрлі артефактілерді жинады. Ол Кауден қамалын өте әртүрлі заттармен толтырды, нәтижесінде эклектикалық стиль қалыптасты. Джон 1859 жылдың 27 сәуірінде Мидлотианның Стобсмилл қаласында (оның інісі Джон Колдвеллдің үйі) Элисон Колдвелл мен Уильям Филптің қызы Элисон Филпке (шамамен 1817 ж. туған) үйленді. Джон мен Элисон Филп Кристидің үш баласы болды. Біріншісі, Джон Колдвелл Кристи (1860 ж. туған), он екі жасқа толмай қайтыс болды. Изабелла (Элла) Робертсон Кристи 1861 жылдың 21 сәуірінде Миллбанк, Кокпен, Эдинбургте (Джон Кристидің Эдинбургке жақын орналасқан үйі) дүниеге келді. Үшінші бала – Элис Маргарет Кристи (шамамен 1863 ж. туған). Қыздардың анасы Элисон Филп Кристи денсаулығының нашарлығына байланысты, Изабелла Торнберн атты қарт әйел олардың күтіміне жауапты болды. Кейін Таунсенд ханым екі жасөсперім қыздың тәрбиешісі болды. Джон Кристи қыздарға саяхат жасаудың ең жақсы білім екеніне сенді, сондықтан оларды Еуропаға көптеген сапарларға алып жүрді. Элла он екі жасында Парижге апарылды. 1893 жылы қала Глазгодан келген көрнекті сәулетшілер Хониман мен Кеппидің жобасымен кеңейтілді, бұл Элланың денсаулығына байланысты оның әкесінің тілегі бойынша жасалған болуы мүмкін. Мистер Кристи 1889 жылы Christie Homes (кейін Lothian Homes Trust) қорынын құрды, ол Шығыс Лотианда және оның айналасындағы қыздарға арналған бірнеше жетімдер үйін ашты. Портобеллода 1892 жылы Christie Homes ашылды. Хэддингтондағы Тентерфилд 1898 жылы ашылды. Мистер Кристи Кэтлоу-Хедте жетімдер үйінің ашылуына мұрындық болды, сондай-ақ Пертте және Кинроста, Гленфарг пен Истертонда Пертширде және Карнбода Кинросс округінде, Каудендегі мүлкіне қосымша, тағы да бірнеше жетімдер үйін құрды. Ол зиянды анемия миға кері әсер ететіні туралы сарапшылық пікірін білдірді. Ол әкесінен кейін Кауден қамалының иесі болды және өзін "Кауденнің мисс Кристиі" деп таныстыруды жөн көрді. Мисс Кристи 1907 жылы Қытай мен Жапонияға саяхат жасады. 1914 жылдың маусымында Мисс Кристи "Мавритания" кемесімен үйіне оралды, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін үлгерді. 1925 жылы. Мисс Кристи және оның әпкесі, леди Элис Кристи Кинг Стюарт 1940 жылы "Екі викторианның өмірге ұзақ көзқарасы" атты естеліктер жинағын жариялады. Мисс Кристи 1949 жылдың 29 қаңтарында 87 жасында Эдинбургте лейкемиядан қайтыс болды. 2 ақпан, сәрсенбі күні жерленді. Мисс Кристи соңғы тірі қалған Кристи болды. Ол шіркеудің шығысындағы отбасылық жер теліміне жерленген. Мүлік оның шөбере інісі, Арндиан полковнигі Стюартқа өтті.

Жақында болған тарих

Кауден қамалы 1950 жылы өртеніп, 1952 жылы бұзылды. Үйдегі құнды заттардың көп бөлігі сақталып, Арндианға көшірілді. Көптеген жиһаз иеліктің түрлі үйлеріне таратылды. Кейіннен бұл иелік Стюарт әулетінің резиденциясы болған Арндиан иелігіне қосылды. (Ардин Коуден иелігінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 1.6 километр жерде орналасқан.) Кауденнің атқосындары және шығыс және батыс қақпалары әлі де сақталған (шығыс қақпасы қазір жолдың түзуленуіне байланысты басты жолдан алыс орналасқан). Қақпаның жанындағы қабырғаға салынған көне доллар белгісі батысқа қарайғы Доллар қаласына әзілді көрсеткіш болған, бірақ қазір жолдың орны ауысқандықтан мағынасыз. Қызықтысы, иеліктің ағаш кесетін зауытының ғимараты әлі де орман арасында сақталған. Олар 18 ғасырдың ортасына дейін салынған. Үлкен ағаштарды салмақ мәселесін болдырмау үшін, суға түсіріп араға жеткізу үшін жанындағы көлдерді пайдаланған. Иелік аумағында бірнеше заманауи үйлер салынған, олардың көпшілігі орманды жерлерде жасырылған. Жапон бағы 2019 жылы қайта жаңартылып, қайта ашылды. Ол бастапқы баққа ұқсамайды, бірақ сол көлдің маңында орналасқан. Ол жалпы жұртқа ашық.

Элмхирст дәуірі

Ричард Элмхирст Морнамен (Гиллеспи, Стивен Хаггардтың жесірі) үйленді және Элоиз, Фрэнсис және Элис деген үш баласы болды. Оның сондай-ақ, Пирс Хаггард пен Марк Хаггард есімді әкесінен қалған ұлдары да болды. 1966 жылы Ричард пен Морна жаңартылған Милл ғимараттарын қонақ үй және балалардың демалыс орталығы ретінде ашты. Алан Элмхирст Марион Эйтчисонға үйленді және ата-анасы бір жыл ішінде қайтыс болғанға дейін үйді басқаруға көмектесті (Макхарт қорымына жерленді). Алан 1978 жылы 30 жасында трактор апатынан көз жұмды.

Макхарт Милл фермасы

Тегін үйге жақын орналасқан Мукхарт Милл фермасы, B санатындағы тізімделген мүлік, "бір қабатты және мансардасы бар, қисайған шатыр терезелері (17)80 жылға дейін соққан; кейінірек ағаш балкон: шаруашылық ғимараты бір қабатты, ішінара мансардасы бар, қыштармен жабылған және әктелген". Мукхарт Милл балалардың жазғы демалыс үйі болған, және үй иелері жиі жазда осында демалып, понилерге мініп, өзенде жүзген қонақтарды қабылдайды. YouTube-та 1960 жылдарға қатысты Форт-Вэлли Пони клубының ескі фильмдері және "Милл" бейнесі бар басқа да видеолар кездеседі.