HMS Acasta: Жеңіл крейсердің тарихы және қазасы

Кіріспе

HMS Acasta – 1920 жылдары Корольдік теңіз флоты үшін салынған сегіз эсминецтің бірі. Кеме 1930 жылдардың көп бөлігін Жерорта теңіз флотына қарасты болды. 1936–1939 жылдардағы Испания азамат соғысының алғашқы айларында «Акаста» Испания суларында көп уақыт өткізіп, Ұлыбритания мен Францияның екі тарапқа да қару сатуға тыйым салған блокадасын сақтады. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, кеме Англия арнасында және Батыс аймақтарында конвойлерді сүйемелдеуге тағайындалды. Бұл міндет 1940 жылдың сәуір айына дейін жалғасты, одан кейін немістер Норвегияға шабуыл жасады. Сол айда «Акаста» Отандық флотқа көшірілді және Норвегиядағы одақтас әскерлерінің операцияларын қолдады. 1940 жылдың 8 маусымында авианосецті сүйемелдеп келе жатқанда, неміс «Шарнхорст» және «Гнейзенау» линкорларымен батып кетті, бірақ оған дейін бұрынғы кемеге елеулі зақым келтірді.

Дизайн және сипаттама

1920-ші жылдардың ортасында Корольдік теңіз күштері екі түрлі құрылысшыдан екі эсминецке тапсырыс берді: "Ярроу" компаниясы салып біткен және "Торникрофт" компаниясы салып біткен. Бұл эсминецтер Бірінші дүниежүзілік соғыстан алынған сабақтарды болашақ сыныптардың прототиптері ретінде пайдалануға арналған еді. "А" класындағы эсминецтер "Амазонка" эсминцінің негізінде салынды, сәл үлкейтіліп, тағы екі торпеда түтігі қосылды. Олар стандартты жүктемемен және толық жүктемемен ауысады. Кемелердің жалпы ұзындығы 98 метр, ені 10 метр, суға бату тереңдігі 4 метр болатын. "Акаста" кемесінде екі Браун-Кертис тісті бу турбинасы орнатылған.

Олардың негізгі қару-жарағына төрт 4,7 дюймдік (120 мм) Mk IX зеңбірегі кірді, олар көпірдің алдында және үстін құрылысының артында екі жұптап орнатылған. Әуе шабуылынан қорғану үшін кемелерде екі 2 фунттық Mk II зениттік пулеметі бар еді, олар түтін құбырларының арасындағы платформаға орнатылған. Кемелерге торпедаларды орналастыру үшін екі төрттік су үстіндегі ұстағыш орнатылған. Артындағы палубада мина іздеу паравандарын орналастыру тереңдік зарядтарын салуға арналған үш шахтамен шектелді, әр шахтаға екі зарядтан берілді. "А" класындағы эсминецтерге ASDIC жүйесі үшін орын қарастырылған, бірақ ол бастапқыда орнатылмады.

Құрылыс және мансап

Акастаға 1928 жылғы 6 наурызда Джон Браун & Компаниядан 1929 жылғы Әскери-теңіз бағдарламасы бойынша тапсырыс берілді. Ол 1928 жылғы 13 тамызда Шотландиядағы Клайдбанк кеме құрылыс шебінде салынып, 1929 жылғы 8 тамызда Корольдік Әскери-теңіз күштерінде (RN) қызмет ететін төртінші кеме ретінде суға түсірілді. Кеме 1930 жылғы 11 ақпанда аяқталды.

Кеме 1937 жылға дейін 3-ші эсминецтер тобында болды, сонымен қатар, 1932 жылғы 30 тамыздан 29 қазанға дейін және 1935 жылғы 29 сәуірден 3 шілдеге дейін HM Dockyard, Девонпортта жөндеуден өтті. Сондай-ақ, ол 1933 жылғы 24 қарашадан 20 желтоқсанға дейін Гибралтарда жөндеуден өтті. 1934 жылғы 12 маусымда Мальтадағы жаттығу кезінде Акаста флотилия басшысымен қазақстандық соқтығысып, 27 шілдеге дейін жөндеуден өтті. 1936 жылғы қыркүйектен 1937 жылғы сәуірге дейін ол босқындарға көмектесу және Испания суларында араласпау патрульдеумен айналысты. Сол айдың соңында ол үйге оралды және 1 мамырда Девонпортта ұзақ жөндеу жұмыстарын бастады, ол 1938 жылғы 11 сәуірге дейін жалғасты және гидролокатор (ASDIC) орнатуды қамтыды. Акаста кейін 7-ші эсминецтер тобына тағайындалды және 1939 жылғы 3 қарашадан 17 қаңтарға дейін Девонпортта жөндеу басталғанға дейін Ирландия суларында қызмет етті. Содан кейін кеме Плимут үшін резервтік эсминец ретінде тағайындалды және 2-13 наурыз аралығында Аргентинаның жеңіл крейсері La Argentina үшін ASDIC жабдықтарын сынауға көмектесті. 1940 жылғы 31 қаңтарда ол жеңіл крейсерді Плимутқа, ауыр крейсер «Адмирал Граф Шпеемен» болған шайқасынан қайтып келгенде эскорттады. Ардент пен Акаста 8 маусымда «Глориус» крейсерін Скапа-Флоуға қайтарды. Жолда үш кемені 15:46-да «Шарнхорст» және «Гнейзенау» байқады, олар зерттеу үшін бағытын өзгертті. Британдықтар оларды 16:00-ден кейін ғана байқады, ал «Ардентке» басқа кемелер бағытында қалған кезде неміс кемелерін анықтау тапсырылды. Ол немістерге қайта қосылу үшін кері бұрылды. Немістер 16:27-де атыс бастады және қосалқы қарулармен, негізінен «Шарнхорстпен», екі кеме де «Глориусқа» негізгі батареяларымен атқылады. Акаста кемеде қалды және немістер от ашқаннан кейін түтін шығара бастады, тіпті оның қарулары соғыс кемелеріне жету үшін жеткіліксіз болса да, от ашты. Түтін шығара бастағаннан кейін көп ұзамай, кемеге соққы тиді, бірақ оның әсері аз болды. Крейсер бірнеше рет соққыға ұшырап, тізімге ие болғаннан кейін, Акаста оны тастап, торпедалық шабуылға арналған қашықтықты қысқарту үшін соғыс кемелерімен жақындады. Осылайша, ол жауынгерлік кемелер үшін айқын көріне бастады. Бірінші шабуыл сәтсіз болды, бірақ екінші шабуылдан шыққан төрт торпеданың бірі 17:34-те «Шарнхорст» корпусына тесік жасап, оның оң жақтағы машина бөлмесін су басып, әрекетсіз қалдырды. Акаста кемесі күйіп, өртке түсті, ал оның капитаны К. Э. Гласфурд экипажға кемені тастап кетуді бұйырды. Қарушылар командасының бірі «Шарнхорст» қаруларының бірін атып жіберуге жеткілікті уақыт қалды, бірақ орақ бөлшектерінен басқа ештеңе келтірмеді. Кеме 18:20-де мұңға батып, суға кетті. Экипаждың көпшілігі жарықтанғаннан кейін қайтыс болды. Норвегиялық сауда кемесі үш күннен кейін Акастадан аман қалған екі адамды «Глориус» крейсерінен 36 адаммен бірге құтқарып алды. Кейіннен Акастадан келген бір адам жарақаттан қайтыс болды. Боргунд құтқарып қалған барлық адамдар 13 маусымда Фарер аралдарындағы Торшавенде жағаға түсті. Сегіз офицер мен 153 теңізші Акастамен бірге қаза тапты немесе кейіннен жараларынан қайтыс болды.

The ship remained with the 3rd DF until 1937 aside from refits in HM Dockyard, Devonport (30 August–29 October 1932 and 29 April–3 July 1935). She also had a refit in Gibraltar between 24 November and 20 December 1933. Acasta accidentally collided with her flotilla leader, off Malta during an exercise on 12 June 1934 and was under repair until 27 July. The ship spent of her time between September 1936 and April 1937 aiding refugees and making non intervention patrols in Spanish waters. She returned home at the end of that month and began a long refit at Devonport on 1 May that lasted until 11 April 1938 and included the installation of ASDIC. Acasta was then assigned to the 7th DF and served in Irish waters until beginning a refit at Devonport between 3 November and 17 January 1939. The ship was then assigned as the emergency destroyer for Plymouth and aided Vickers Armstrongs in testing ASDIC equipment for the Argentinian light cruiser La Argentina over the period 2–13 March. On 31 January 1940, she helped to escort the light cruiser into Plymouth on her return from her battle with the heavy cruiser German cruiser Admiral Graf Spee. Ardent and Acasta escorted Glorious back to Scapa Flow on 8 June. En route, the three ships were spotted by Scharnhorst and Gneisenau at 15:46, which changed course to investigate. They were not spotted by the British until shortly after 16:00 and Ardent was ordered to identify the German ships while the other ships remained on course. She turned back to rejoin them before the Germans opened fire at 16:27 and was engaged by the secondary armament, mostly by Scharnhorst, while both ships fired at Glorious with their main batteries. Acasta remained with the carrier and began making smoke after the Germans opened fire, even opening fire herself although her guns lacked the range to reach the battleships. The destroyer was struck not long after she began laying smoke, but it had little effect. After the carrier was hit multiple times and began to list, Acasta left her and closed with the battleships to shorten the range for a torpedo attack. Now more visible to the battleships, she began to be hit more regularly. The first attack was unsuccessful, but one of the four torpedoes from the second attack blew a hole in Scharnhorsts hull at 17:34, flooding and disabling her starboard engine room. Acasta was then reduced to a blazing wreck and her captain, C. E. Glasfurd, ordered her crew to abandon ship. One of the gun crews delayed long enough to fire a shot that struck one of the Scharnhorsts main guns, but inflicted nothing more than shrapnel damage. The destroyer sank stern first around 18:20. Most of her crew died from exposure before the Norwegian merchant ship rescued two survivors from Acasta three days later, along with 36 men from Glorious. One of the men from Acasta later died of his wounds. All of the men saved by Borgund were set ashore at Tórshavn in the Faroe Islands on 13 June. Eight officers and 153 ratings were lost with Acasta or died of their wounds afterwards.