Кіріспе
Embothrium – протеацеялар тұқымдасының екіден сегіз түрге дейінгі (таксиномиялық жіктелуге байланысты) туысы, Оңтүстік Американың оңтүстігінде, Чили мен іргелес батыс Аргентинада таралған. Туысы Түс Жеріне дейін оңтүстікке қарай созылады. Көптеген атаулары бар: ағылшын тілінде – чилилік отты бұта, Аргентинада – нотро, ал чилилік испан тілінде – цируэллилло, фосфорито немесе нотро чили. Бұл – 10–20 метр биіктікте, 70 сантиметрге дейін диаметрі жететін ірі бұталар немесе ағаштар. E. coccineum және басқа да түрлері тамырдан өркен шығаруға бейім, сондықтан күтімсіз қалғанда көптеген өркендерден тұратын тығыз тоғайлар құрайды. Жапырақтары мәңгі жасыл, бірақ суық аймақтарда жапырақтары түседі, ұзындығы 5–12 см, ені 2–4 см. Гүлдері тығыз шоғырларда орналасқан, ашық қызыл түсті (сирек ақ немесе сары), түтікшелі, 2,5–4,5 см ұзындықты, гүлдің жоғарғы жағында төрт бөлікке бөлінеді, олардың ішкі жағынан аталық және аналық тораптары көрінеді.
Embothrium is a genus of two to eight species (depending on taxonomic interpretation) in the plant family Proteaceae, native to southern South America, in Chile and adjacent western Argentina; the genus occurs as far south as Tierra del Fuego. Common names include Chilean firebush in English, notro in Argentina, ciruelillo, fosforito or notro chileno in Chilean Spanish. They are large shrubs or trees growing to 10–20 m tall with a trunk up to 70 cm diameter. E. coccineum and perhaps others, is also highly prone to suckering and unmanaged plants often form dense groves of many suckering shoots. The leaves are evergreen, occasionally deciduous in cold areas, 5–12 cm long and 2–4 cm broad. The flowers are produced in dense bunches, brilliant red (rarely white or yellow), tubular, 2.5 4.5 cm long, split into four lobes near the apex which reflex to expose the stamens and style.
Жүйелілік
Бір немесе, мүмкін, екі қазіргі кезде сақталған түрлер танылады. Тағы екі түр, ?E. precoccineum және ?E. pregrandiflorum, Патагониядан Вентана формациясынан (орта эоцен) сипатталған, бірақ олардың Embothrium туысына жататындығы нақты емес, себебі олар туралы жеткілікті мәлімет жоқ.
Жіктеу
Телопея, Ореокаллис және Алоксилонмен бірге Эмботриум Тынық мұхитының оңтүстік жағалауында сирек кездесетін, көбінесе қызыл гүлдейтін, әдемі гүлді өсімдіктердің шағын тобын құрайды. Embothriinae деп аталатын бұл ежелгі топтың тамыры орташа креда кезеңіне дейін жетеді, сол кезде Австралия, Антарктида және Оңтүстік Америка құрлықпен біріккен болатын. Бұл түрлердің көбі қызыл түсті гүлдермен аяқталады, сондықтан бұл субтоптың пайда болуы және гүлдерінің сыртқы түрі Гондвананың Австралия, Антарктида және Оңтүстік Америкаға бөлінуінен 60 миллион жыл бұрын пайда болған болуы керек.
Аңтауыштар
Австралия мен Оңтүстік Америкадағы көптеген түрлердің айқын орны мен жарқын түсі олардың құстармен тозаңдануға бейімделгенін және 60 миллион жылдан бері солай келіп келе жатқанын күшті түрде көрсетеді. Аргентина Патагониясында E. coccineum түрiн құсқоназдар (жасыл арқалы от тәжді құс) және жәндіктер (түйілген тамырлы шыбындар мен тер аралары) тозаңдатады.
Өсіру және пайдалану
Embothrium coccineum жарқыраған қызыл гүлдері үшін әсемдік үшін өсіріледі. Ол тек мұхиттық климатта ғана жақсы өседі, ал туған жерінен тыс жерлерде Батыс Еуропа (атап айтқанда, Ұлыбритания және Фарер аралдары), Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауының солтүстік-батысы және Жаңа Зеландия, сондай-ақ Жерорта теңізі климатында өсе алады.