Кіріспе
Podocarpus totara (/"//t//oU//t//@//r//@/; tōtara) – Жаңа Зеландияға ендемік подкарп ағашының түрі. Ол Солтүстік аралдың толық аумағында, Оңтүстік аралда және сирек Стюарт аралы / Ракиурада төменгі, таулы және төменгі субальпілік орманды жерлерде, 600 метрге дейінгі биіктікте өседі. Тотара көбінесе құнарлы және жақсы дренаждалған топырақты жазықтарда кездеседі. Оның маори тіліндегі атауы – тікенді жануарларды, әсіресе Диодон гистриксін (Diodon hystrix) білдіретін протополинезиялық "тотара" сөзінен шыққан. "Тотара" жазуы ағылшын тілінде де жиі қолданылады.
Podocarpus totara (/"//t//oU//t//@//r//@/; the tōtara is a species of podocarp tree endemic to New Zealand. It grows throughout the North Island, South Island and rarely on Stewart Island / Rakiura in lowland, montane and lower subalpine forest at elevations of up to 600 m.
Tōtara is commonly found in lowland areas where the soil is fertile and well drained. Its Māori name comes from the Proto Polynesian word tōtara referring to spiny creatures, especially the Porcupinefish (Diodon hystrix). The spelling "totara" is also common in English.
Сипаттама
Тотара – орташа және ірі ағаш, ол баяу өсіп, шамамен 20-25 метрге, ал ерекше жағдайларда 35 метрге дейін жетеді; ұзақ өмір сүруімен және діңінің үлкен көлемімен ерекшеленеді. Қабығы қағаз тәрізді жапырақшалармен қабысып түсіп, күлгіш-алтын түсті болады. Үлпек тәрізді, күңгірт жасыл, ине тәрізді жапырақтары қатаң, былғарылы, 2 см ұзын. Бұл өсімдік екі-төрт біріккен, ет тәрізді, жидек тәрізді, шырынды қабыршақтары бар, піскенде қызыл түсті, өте өзгерген конустарды жасайды. Конустың қабыршақтарының ұшында бір немесе екі дөңгелек тұқым орналасқан. Солтүстік аралдың орталық бөлігіндегі Пуэрора маңындағы ең үлкен тотара – Пуакани ағашы, 35 метрден аса биіктікте және кеуде биіктігіндегі діңінің диаметрі 4 метрге жуық. Оны 1950 жылы орманшылар тапқан. Бұл аймақта басқа да ірі ағаштар белгілі, ал шығысқа қарай Виринаки ормандығында, сондай-ақ терең, жақында пайда болған жанартау топырақтарында 40 метрден аса биіктіктегі тотаралардың тоғайлары бар. Тотара көбінесе шабындық жерлерде жаңарып өседі, себебі оны мал жемейді. P. t. var. totara
P. t. var. waihoensis
P. t. var. waihoensis
Қауысқан ағаштар
Антарктика флорасының классикалық мысалы ретінде тотара, Оңтүстік Америкадағы Podocarpus nubigenus-пен тым жақын туыс, сондықтан егер бірге отырғызылса, оларды ажырату өте қиын. Ең анық айырмашылығы – жапырақтарының күлгін жасыл түсі, ал P. nubigenus-тің жапырақтарына қарағанда сәл жарқыраған жасыл.
Өсіру
Тотара жаңа тұқымдар мен кесінділерден оңай өседі. Ол Ұлыбританияда Шотландияның Инверью қаласына дейін отырғызылған. Бау-бақшаға пайдалану үшін бірнеше сорттары енгізілген. Олардың ішінде "Albany Gold" және "Aurea" – екеуінің де сары "алтын" түсті жапырақтары қыс айларында қараңғыланады; "Pendula" – жас өсімдіктерде ерекше көзге түсетін салбырағыш өсу қасиетіне ие; "Silver Falls" – сонымен қатар салбырағыш, бірақ кремі түсті жиекті жапырақтары бар; және "Matapouri Blue" – конустық пішінде және көгілдір жапырақтары бар.
Адамға арналған
Ағаш қатты, түзу талшықты және шіруға өте төзімді, әсіресе оның өзегі. Тотара ағашының беріктігіне байланысты, ол жиі қоршау тіректері, еден қадалары және теміржол ұйықтары үшін қолданылған. Ол сондай-ақ өрнек ойып жасау қасиеттері үшін бағаланады және маори өнерінде қолданылатын негізгі ағаш болды. Салмағы салыстырмалы түрде жеңіл (қауриге қарағанда шамамен 25% жеңіл), ұзын, түзу кесімі және ағаштағы табиғи майлар шіруді болдырмауға көмектесетіндіктен, дәстүрлі маори қайығы – вака жасау үшін де тотара ағашы негізгі материал болды. Тотара ағашын шерт ұштарымен бұрғылап, жарылмай, шеттеріне жақын тесіктер жасауға болады. Ірі тотара вакалары үш немесе одан да көп бөліктен зығыр арқанмен тігіліп жасалған. Тотара вакасын жасауға кем дегенде бір жыл уақыт кеткен. Тотара ағашының қабығы дәстүрлі пōха қаптарын жабу және қорғау үшін пайдаланылады.