Кіріспе

Вирустық ақуыздарды ерте немесе кеш ақуыздар деп жіктеу олардың геном көбеюімен байланысына байланысты. Көптеген вирустар (мысалы, ВИЧ) ерте және кеш ақуыздарды өндіретіндей сипатталғанымен, бұл терминдердің анықтамасы көбінесе І класс ДНК вирустары үшін қолданылады. (ВИЧ-тің екі кезеңді ақуыз өндірісі бар, бірақ бұл геном көбеюіне байланысты екі кезеңді транскрипцияның нәтижесі емес, керісінше, жасуша ядросынан транскрипцияланған екінші ақуыздар тобының транскрипттерін экспорттау үшін қажетті Rev ақуызының өндірісі арқылы жүзеге асады.) Ерте ақуыздар – бұл жасушаға енгеннен кейін, бірақ геном көбеюінен бұрын өндірілетін ақуыздар. Ерте гендердің өрнегі, көбінесе құрылымдық емес ақуыздарды кодтайды, геномның көбеюін және кеш гендердің өрнегін бастайды. Кейбір қарапайым вирустарда бұл өрнек нақты анықталған, ал герпес вирустары сияқты күрделі геномдары барларда бұл өрнек кезеңдері үстіне түседі.

Мысал

Ерте гендік экспрессияның мысалы – полиомавирустың кіші, орта және үлкен Т антигендерін кодтауы. Ортаңғы Т антигені репликация үшін қажет емес, ал ол соңғы промотормен өзара әрекеттесетін жаңашыл ақуыздарға байланысып, транскрипцияны күшейтуге қатысады. Ал үлкен Т антигені репликацияны тікелей бастау үшін қажет. Ол вирус репликациясының бастапқы нүктесіне байланысып, ДНК полимеразасын және бір тізбекті ДНК-ға байланысатын ақуызды тартады, нәтижесінде оның концентрациясы жеткілікті деңгейге жеткенде ерте гендердің транскрипциясын тоқтатады және геномдық репликацияны бастайды. Бұдан өзге, ол жаңашыл жасушаның S фазасына өтуіне ықпал етеді.