Кіріспе

Лофорофонт (Lophorhothon) – Алабама және Солтүстік Каролинаның соңғы креда кезеңінен табылған хадрозауроид динозаврлар туысы. Бұл АҚШ-тың Алабама штатында ашылған алғашқы динозавр туысы.

Ашылуы және атауы

Шағын, аз танымал сауролофин динозаврдың қалдықтары алғаш рет 1940 жылдары Алабама штатының Сельма қаласынан батысқа қарай Далас округіне жататын Мурвилл шаға формациясының (Селма тобы; төменгі және орта Кампань) төменгі атаусыз мүшесінің кең эрозиялық жартастардан табылды. Таксон содан бері Солтүстік Каролинаның Блэк Крик формациясынан (Кампань) да кездестірілген. Чикагодағы Филд мұражайының коллекциясында сақталатын голотип, бөлшектенген және бөлінген бас сүйегінен және толық емес дене қаңқасынан тұрады. Голотиптік үлгінің ұзындығы бағаланды. Туыс 1960 жылы Ван Лэнгстон атайды. Бұл формациядан табылған гадрозаврдың жалғыз түрі деп есептелді, 2016 жылға дейін, примитивті гадрозавр, Eotrachodon orientalis табылуымен. Lophorhothon атауы "жақсы жаратылған мұрын" дегенді білдіреді (грек тілінде lophos – "жақсы жаратылған", rhothon – "мұрын"). Типтік түрі – Lophorhothon atopus. Көрсетілген атау грекше atopos, "сирек" немесе "ерекше" деген мағынадан алынған. Лэнгстонның голотип ретінде белгілеген үлгіні 1946 жылы Филд мұражайының экспедициясында Рейнир Зангерл, Билл Тернбулл және Чарльз Барбер тапты және оған каталог нөмірі FMNH P 27383 берілді. Ол бас сүйегінің жартысынан кем бөлігін, бірнеше омыртқаны және алдыңғы және артқы аяқтардың маңызды бөліктерін құрайды. Сақталған бас сүйегінің материалдарына жартылай төртбұрыш, сол жақ үстіңгі жақ, тістер, жаңқа сүйегі, көз жасы сүйегі, мұрын сүйегі (атымен жартаспен), пост-орбиталь, фронталь, префронталь, париеталь, сквамозаль және парокципиталь процесі, сондай-ақ преденталь сүйектің бір бөлігі кіреді. Бұл үлгі, әдетте, өзен арқылы теңізге шайылып кеткен болуы керек, онда ол ақырында батып, Миссисипи шығанағының карбонатты шөгінділеріне көмілген. 2021 жылы Алабама штатында одан да толық үлгі табылды.

Жіктеу

Лэнгстонның Лофоротонды сипаттағаннан бері көптеген зерттеушілер осы туыстың жарамдылығына күмән келтірді. Мысалы, бұл материал жасөспірім Prosaurolophus болуы мүмкін деген пікір айтылды. 1998 жылы Джеймс Лэмб бұл туыстың негізгі игуанодонт болуы мүмкін екенін ұсынды, бірақ бұл идея кең қолдау таппады. Жақындағы зерттеушілер (Horner, Weishampel және Forster, 2004) Лофоротонды базальды адрозаурин ретінде, ал барлық басқа адрозауриндермен туыс таксон ретінде жіктеді. 2010 жылы жарияланған талдау оның Hadrosauroidea тобының базалық мүшесі екенін көрсетті. 2021 жылы Алабама штатында, түпнұсқа холотип табылған жерге жақын маңда жаңа материал қазылып алынды. Бұл жаңа орталық оның хадрозавроморфтардың жарамды туысы екенін бекітті.