Кіріспе
Wharton, Inc. кино өндіріс компаниясы 1914 жылдан 1919 жылға дейін Нью-Йорк штатының Итака қаласындағы үнсіз фильмдерді өндіретін алғашқы компаниялардың бірі болды. Ерте кино өндірісінің алғашқы тәуелсіз аймақтық орталықтарының бірі – бұл киностудияны Теодор және Леопольд Уортон ағайындары Каюга көлінің жағасында, қазіргі Стюарт паркі орналасқан жерде құрған. Қазіргі таңда Стюарт паркіндегі бұрынғы Уортон киностудиясы ғимаратында үнсіз фильмдер мұражайын құру жұмыстары жүріп жатыр.
Wharton, Inc. was an early silent film production company in Ithaca, New York, from 1914 to 1919. One of the first independent regional centers of early filmmaking, the movie studio was established by brothers Theodore and Leopold Wharton on the shores of Cayuga Lake at the site of what is now Stewart Park. Currently, efforts are underway to create a silent movie museum in the former Wharton movie studio building in Stewart Park.
Итака (1912 - 1920)
1912 жылдың соңында Нью-Йорктің Ладлоувилл қаласындағы туыстарына бара жатқанда Теодор, оны режиссер ретінде жұмысқа алған «Эссанай» Чикаго студиясы үшін Корнелл-Пенн футбол матчын түсірді. Аймақтың бірегей сұлулығына тәнті болған ол, 1913 жылдың көктемінде «Эссанайды» Франсис Х. Бушман және Беверли Бэйн сияқты жұлдыздарды қамтитын актерлік құрам мен топпен Итакаға толық маусымға оралуға көндірді. Келесі жылы Теодордың үлкен ағасы Леопольд қосылды, ол сол кезде «Pathé» студиясының директоры болды. Екеуі бірігіп, өздерінің атымен аталатын Итака студиясын құрып, қысқаметражды фильмдер, сериалдық фильмдер, және ақырында бірнеше толық метражды фильмдерді шығара бастады. Өнер индустриясындағы байланыстарының арқасында бауырластар көптеген белгілі жұлдыздарды тарта алды, олардың көпшілігі Нью-Йорк қаласынан түнгі пойызбен Итакаға келді. «Уортон» фильмдері өз студиясында және Итака маңындағы табиғи жерлерде, соның ішінде Корнелл университеті кампусындағы шатқалдарда түсірілді, ал актерлік құрамға көбінесе студенттер мен жергілікті тұрғындар тартылды.
Кейінгі жылдары (1920 - 1931)
Олардың сериялық өндірісінің алғашқы танымал және сынға алынған табысына қарамастан, 1919 жылдың соңында Уортондар күрделі қаржылық қиындыққа тап болды. Студиядан бас тартуға мәжбүр болған ағайындылар (студия алдымен Гросман Пикчерс, содан кейін Кайуга Пикчерс компаниясына жалға берілді), енді ешқашан бірге жұмыс істемеді. Леопольд Итакадан бірінші болып кетіп, Техастағы Сан-Антонио Моушн Пикчерс компаниясында Макклин Арбаклға қосылды. Келесі екі жылда ол бірнеше маловаты фильмдер түсірді, олардың барлығында Арбакл басты рөлде ойнады. Теодордың жағдайы да жақсы болған жоқ. Осы кезде киноиндустриясының көп бөлігі жыл бойы түсірілім жүргізу үшін және Эдисон Трасттан құтылу үшін Оңтүстік Калифорнияға көшіп кеткендіктен, ол Санта-Крузға бағыт алды, онда қала әкімі Фред Свантон кино өндірісін қолдап, дамытып, кино өндірушілерге түрлі жеңілдіктер ұсынды. Теодор бұл жерде бұрынғы Уортон студиясымен бәсекелесе алатын жаңа студия құруға үміттенді. Бірақ бірнеше жылдан кейін ол бірде-бір фильм түсірмей Санта-Крузды тастап кетті. Соңында ол Голливудқа көшіп, сценарист және режиссердің ассистенті ретінде маловаты рөлдерде жұмыс істеді. Леопольд 1927 жылы Нью-Йоркте қайтыс болды. Теодор бірнеше жылдан кейін, 1931 жылы Голливудта дүние салды. Уортондардың 1910 жылдары танымал болған сериалдық фильмдері көрермендер арасында үлкен қызығушылық тудырмады. Ал ағайындылардың өнімді кино мансабының көп бөлігі 1929 жылы жоғалып кетті, олардың жүздеген нитрат негізіндегі фильмдері заңгерлерінің үйіндегі қоймада өрт сөндірушілердің араласуынсыз жанып кетті. Бүгінде өз студиясын иеленіп, басқарған алғашқы тәуелсіз кино өндірушілердің бірі – Уортон ағайындылары, алғашқы киноиндустрияның изашарлары ретінде танылған. 1994 жылы олардың алғашқы және ең танымал сериалы – «Элейннің ерліктері» Конгресс кітапханасының Ұлттық кино тізіміне мәдени және тарихи маңызы үшін енгізілді.