Кіріспе

Австралиялық адмирал (1852–1933)

Вице-адмирал сэр Уильям Рук Кресвелл (20 шілде 1852 – 20 сәуір 1933) – австралиялық теңіз офицері, Австралия Корольдік теңіз флотының "әкесі" деп кеңінен танылған.

Жас шағы мен отбасы

Кресвелл Гибралтарда, Эдмунд Кресвеллдің (Гибралтар және Жерорта теңізі айманындағы пошта қызметінің басшысы) және Маргарет Мэри Уордтың (туған тегі Фрейзер) ұлы болып дүниеге келді. Ол Гибралтарда және Истманның Оңтүстік Сисайд қаласындағы Корольдік теңіз академиясында білім алды. Кресвеллдің ағасы Эдмунд (1849–1931) 1872 жылы өткен алғашқы Футбол қауымдастығы кубогының финалында «Корольдік инженерлер» командасынан ойнады. Тағы бір ағасы, Фредерик (1866–1948) Оңтүстік Африкадағы Еңбек партиясының саясаткері болды және 1924 жылдан 1933 жылға дейін Қорғаныс министрі қызметін атқарды.

Теңіз мансабы

13 жасында Корольдік теңіз флотының "Британия" оқу кемесінде курсант ретінде әскери қызметін бастаған Кресвелл 1867 жылы мичман, ал 1871 жылғы 20 қазанда подпоручик болып жоғарылатылды. Бірақ жарақатының салдарынан Англияға емделуге қайта оралуға мәжбүр болды. Кресвеллдің келесі теңіздік тағайындалуы Шығыс Үндістан станциясына болса, содан кейін Занзибарда құл саудасын тоқтатуға қатысқан флотилияға қолбасшылық етті. Дегенмен, ауру оны тағы да Англияға оралуға мәжбүр етті. Кресвелл 1878 жылы Корольдік теңіз флотынан зейнеткерлікке шығып, шаруа болуды көздеп, 1879 жылы Австралияға эмиграциялады. Бірақ Солтүстік территориядағы өміс Кресвеллдің далалық өмірге жарамсыз екенін көрсетті. 1885 жылы Аделаидаға сапары барысында ол бұрынғы әріптесімен кездесіп, Оңтүстік Австралияның жалғыз теңіз кемесі "HMCS Protector" флотилиясында бірінші лейтенант қызметіне көнді. 1897 жылы Алмаз юбилейлік марапаттаулар аясында Кресвелл Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) атағымен марапатталды. Кресвелл тез арада Сиднейде орналасқан Корольдік теңіз флотының эскадрильясын толықтыру үшін Австралияның теңіз күштерін құруды қолға алып, үгіт-насихат жұмыстарын бастады. 1895 жылдың ортасында ол капитан шеніне жетті, ал 1899 жылға қарай Австралияның дербес теңіз күші болуы үшін күшпен талап етті. 1900 жылғы 1 мамырда Квинсленд теңіз қорғаныс күштерінің командалық құрамына тағайындалды, бірақ жақын арада Боксер көтерілісін басуға көмектесу үшін Қытайға жіберілген "Protector" кемесіне қолбасшылық етуге босатылды. Федерация құрылғаннан кейін Кресвеллдің Австралияның теңіз күштерін құру жөніндегі лоббилік жұмысы күш алды. Көптеген адамдар оны Австралияның теңіз мәселелері бойынша бас сөйлеушісі деп есептеді, сондықтан 1904 жылғы ақпанда ол Комонвелл теңіз күштерінің Бас командалық офицері (әр түрлі отарлық теңіз күштерінің бірігуі) лауазымына тағайындалды. Ол Квинслендтегі лауазымын сақтап, Викториядағы теңіз командалық офицері рөлін қабылдады, бірақ оның күші негізінен ұлттық теңіз күштерін құруға бағытталды. 1909 жылға қарай Германияның теңіз күшінің өсуіне алаңдаған Австралияның адмиралтейі Австралияның теңіз күшін күрт арттыруға тырысты. Полковник Джастин Ф. Г. Фокстонмен бірге Кресвелл Императорлық конференцияға қатысты, нәтижесінде 1910 жылғы Теңіз қорғанысы заңы қабылданды, ол Австралияның теңіз күшін құрды. 1911 жылы Кресвелл Австралия Корольдік теңіз флотының қызметінде контр-адмирал шеніне көтерілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Австралияның теңіз күшінің дайын болуы Кресвеллдің қажырлы еңбегі мен лоббилік жұмысының нәтижесі болды. Соғыс кезінде ол кеме құрылысы, жағалаудағы қолдау көрсету және конвойларды ұйымдастыру бойынша әкімшілік жұмыстармен айналысты. Соғыстан кейін ол Австралияның қорғаныс бағдарламасын әзірлеуде жұмыс істеді, негізінен RAN-ді нығайтуды қамтамасыз етуге баса назар аударды.

Өмірінің соңғы жылдары және мұрасы

RAN-нің әкесі саналатын Кресвелл 1919 жылы зейнетке шығып, Викторияда ферма шаруашылығымен айналысты; сол жылы Британ империясы орденінің (KBE) кавалер-командоры атағымен марапатталды. 1920 жылдың 8 наурызында Жапон империясының императоры Тайшо оған «Күннің шығысы орденінің» алтын және күміс жұлдызын (орденнің екінші классы) табыс етті. 1922 жылы вице-адмирал шеніне көтерілді. 1933 жылдың 20 сәуірінде қайтыс болды. Одан соң әйелі Аделаида Элизабет (Стоу) (Сот Рэндольф Стоудың қызы), екі ұлы және бір қызы қалды. Ол Беер-Шеба соғыс зиратында жерленген. Оның егіз інісі, лейтенант Эдмунд Линдсей Кресвелл Булькортта жараланды, бірақ соғыстан аман қалды. Оның үлкен қызы Маргарет 1913 жылы 21 жасында өз өмірін өз қолымен аяқтады. 1965 жылы оның «Желге жақын; Адмирал сэр Уильям Кресвеллдің ерте естеліктері (1866-1879)» атты мемуары, оның қалған қызы Ноэль Винье қолжазбаны тауып, қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Кресвелл құрметіне теңіз базасына атау берілді, ол Джервис шығанағындағы Австралия Корольдік теңіз колледжінің орналасқан жері.