Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корольдік флот адмиралы (1859–1935)
Royal Navy Admiral of the Fleet (1859–1935)
Корольдік флот адмиралы Джон Рашворт Джеллико, 1-ші граф Джеллико (5 желтоқсан 1859 – 20 қараша 1935) – Корольдік флот офицері. Ол Англо-Египет соғысында және Боксерлік көтерілісте қатысты, ал 1916 жылғы мамырда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ютландия шайқасында Ұлы флотқа қолбасшылық етті. Оның сол шайқаста флотты басқаруы қырқыс пікір тудырды. Джеллико ешқандай ірі қателік жібермеді, және неміс Ашық теңіз флоты британдықтар үшін жағдай нашарлаған кезде портқа қайтарылды. Алайда, халық Корольдік теңіз флотының саны жаудан басым болғанына қарамастан, одан да айқын жеңіске жете алмағанына көңілі толмады. Кейін Джеллико бірінші теңіз лорды болып тағайындалды, Адмиралтействодағы теңіз штабының кеңейтілуін және конвойлерді енгізуді қадағалады, бірақ 1917 жылдың соңында қызметтен босатылды. Ол сондай-ақ 1920 жылдардың басында Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы қызметін атқарды.
Admiral of the Fleet John Rushworth Jellicoe, 1st Earl Jellicoe, (5 December 1859 – 20 November 1935) was a Royal Navy officer. He fought in the Anglo Egyptian War and the Boxer Rebellion and commanded the Grand Fleet at the Battle of Jutland in May 1916 during the First World War. His handling of the fleet at that battle was controversial. Jellicoe made no serious mistakes and the German High Seas Fleet retreated to port, at a time when defeat would have been catastrophic for Britain, but the public was disappointed that the Royal Navy had not won a more dramatic victory given that they outnumbered the enemy. Jellicoe later served as First Sea Lord, overseeing the expansion of the Naval Staff at the Admiralty and the introduction of convoys, but was relieved at the end of 1917. He also served as the governor general of New Zealand in the early 1920s.
Ерте өмір
Джеллико 1859 жылдың 5 желтоқсанында Саутгемптон қаласында дүниеге келді. Джеллико – Royal Mail Steam Packet Company компаниясының капитаны Джон Генри Джеллико мен Люси Генриетта Джелликоудың (қыз есімі Кил) ұлы. Ол Ротингдиндегі Филд Хаус мектебінде және 1872 жылы теңіз курсанттары ретінде қосылған оқу кемесінде білім алды. 1874 жылдың қыркүйегінде бу фрегатында мичман болып тағайындалды, содан кейін 1877 жылдың шілдесінде Жерорта теңіз флотындағы темір кемелерге ауысты. 1881 жылдың ақпан айында HMS Agincourt кемесіне оралды және 1882 жылғы Египет соғысы кезінде Исмаилияда Теңіз бригадасының мылтық ротасына қолбасшылық етті. 1886 жылдың сәуір айында әскери кемеге қосылып, 1886 жылдың желтоқсанында HMS Excellent-те эксперименттік бөлімнің меңгерушісі болды. 1889 жылдың қыркүйегінде Теңіз қару-жарағы директорының көмекшісі болып тағайындалды. 1891 жылдың 30 маусымында командир болып тағайындалған Джеллико 1892 жылдың наурыз айында Жерорта теңіз флотының линкорына қосылды. Джеллико Адмиралтействоның қару-жарақ комитетінің мүшесі болды. Ол өліп қалады деп күткенмен, дәрігер мен діни қызметкердің көзін жоққа шығарды. Ол Бан орденінің серігі болып тағайындалды және Қытайда көрсеткен қызметі үшін 2-дәрежелі Қызыл бұркіт орденін алды. «Сентурион» 1901 жылдың тамызында Ұлыбританияға оралды және келесі айда, капитан Джеллико мен экипаж демалысқа кеткен кезде, кемеден босатылды. 1902 жылдың ақпанында ол үшінші теңіз лордының әскери-теңіз көмекшісі және әскери-теңіз флотының бақылаушысы болды. 1903 жылдың тамызында Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының бронекерінің командасын басқарды. Ол сондай-ақ 1906 жылдың 8 наурызында корольдің лагерь көмекшісі болды. 1907 жылдың 8 ақпанында контр-адмирал дәрежесіне көтерілген ол теңіз флотын жаңғырту үшін қаржыны күшейтуді талап етті, жаңа типтегі линкорлар мен крейсерлердің құрылысын қолдады. Ол Ф. С. Дрейердің артиллериялық атысты басқару жүйелерін жетілдіруді қолдады және Дрейердің «Отты басқару кестесін» қабылдауды жақтады, ол әскери кемелердің атыс шешімдерін есептеу үшін механикалық компьютердің бір түрі. Джеллико теңіз қару-жарағының өндірісін Соғыс министрлігінен Адмиралтействоға беруді ұйымдастырды. Ол 1908 жылдың қазанында үшінші теңіз лорды және әскери-теңіз флотының бақылаушысы болды. 1910 жылдың мамырында король Эдуард VII-нің жерлеу рәсіміне қатысқаннан кейін, 1910 жылдың желтоқсанында Атлантика флотының бас қолбасшысы болды. 1912 жылдың желтоқсанында екінші теңіз лорды болды. Фишер (бірінші теңіз лорды) мен Черчилль (Адмиралтействоның бірінші лорды) Дарданеллдер мәселесі бойынша даудан кейін (1915 жылдың мамыр айында) қызметтен кетуге мәжбүр болғанда, Джеллико Фишерге былай деп жазды: «Біз сізге теңіз флотын Черчилль мырзаның кеңседе қалуынан құтқарып қалғаныңыз үшін алғыс айтуымыз керек, және енді ешқандай саясаткерге өз функцияларын атқаруға рұқсат етілмейді деп үміттенемін». Джеллико шайқаста ерекше қателіктер жасаған жоқ: шектеулі ақпаратқа сүйене отырып, ол Ұлы флотты портқа бұрып, неміс ашық теңіз флотының «Т» формасында өтуіне мүмкіндік берді. Оқтардан ауыр зақым алғаннан кейін неміс флоты 180 градусқа бұрылып, шайқастан қашып кетті. Сол кезде британдықтар Корольдік теңіз флотының 1805 жылғы Трафальгар шайқасындағыдай жеңіске жете алмағанына көңілі толмады. 1916 жылдың 17 маусымында Корольдік Викториан орденінің Ұлы крестімен марапатталды және 1916 жылдың 15 қыркүйегінде француздық Құрмет Легионының Ұлы крестімен марапатталды.
Jellicoe was born on 5 December 1859 in Southampton, Hampshire. Jellicoe was the son of John Henry Jellicoe, a captain in the Royal Mail Steam Packet Company, and Lucy Henrietta Jellicoe (née Keele). He was educated at Field House School in Rottingdean and aboard the training ship , which he joined as a naval cadet in 1872. He was made a midshipman in the steam frigate in September 1874 before transferring to the ironclad in the Mediterranean Fleet in July 1877. he returned to HMS Agincourt in February 1881 and commanded a rifle company of the Naval Brigade at Ismailia during the Egyptian war of 1882. He joined the battleship in April 1886 and was put in charge of the experimental department at HMS Excellent in December 1886 before being appointed an assistant to the Director of Naval Ordnance in September 1889. Promoted to commander on 30 June 1891, Jellicoe joined the battleship in the Mediterranean Fleet in March 1892. Jellicoe became a member of the Admiralty's Ordnance Committee. and told he would die but confounded the attending doctor and chaplain by living. He was appointed a Companion of the Order of the Bath and given the German Order of the Red Eagle, 2nd class, with Crossed Swords for services rendered in China. Centurion returned to the United Kingdom in August 1901, and was paid off the following month, when Captain Jellicoe and the crew went on leave. He became Naval Assistant to Third Naval Lord and Controller of the Navy in February 1902 and was given command of the armoured cruiser on the North America and West Indies Station in August 1903. he was also made an Aide de Camp to the King on 8 March 1906. Promoted to rear admiral on 8 February 1907, he pushed hard for funds to modernise the navy, supporting the construction of new type battleships and s. He supported F. C. Dreyer's improvements in gunnery fire control systems, and favoured the adoption of Dreyer's "Fire Control Table", a form of mechanical computer for calculating firing solutions for warships. Jellicoe arranged for the output of naval ordnance to be transferred from the War Office to the Admiralty. Jellicoe was appointed second in command of the Atlantic Fleet in August 1907, hoisting his flag in the battleship He went on to be Third Sea Lord and Controller of the Navy in October 1908 and, having taken part in the funeral of King Edward VII in May 1910, he became Commander in Chief, Atlantic Fleet in December 1910, hoisting his flag in the battleship He became Second Sea Lord in December 1912. When Fisher (First Sea Lord) and Churchill (First Lord of the Admiralty) both had to leave office (May 1915) after their quarrel over the Dardanelles, Jellicoe wrote to Fisher: "We owe you a debt of gratitude for having saved the Navy from a continuance in office of Mr Churchill, and I hope that never again will any politician be allowed to usurp the functions that he took upon himself to exercise". Jellicoe certainly made no significant mistakes during the battle: based on limited intelligence, he correctly deployed the Grand Fleet with a turn to port so as to "cross the T" of the German High Seas Fleet as it appeared. After suffering heavy damage from shells, the German fleet turned 180 degrees and headed away from the battle. At the time the British public expressed disappointment that the Royal Navy had not won a victory on the scale of the 1805 Battle of Trafalgar. advanced to Knight Grand Cross of the Royal Victorian Order on 17 June 1916 and awarded the Grand Cross of the French Legion of Honour on 15 September 1916.
Бірінші теңіз әміршісі
Джеллико 1916 жылдың қараша айында Бірінші теңіз лорды болып тағайындалды. 1916 жылдың қарашасында Соғыс комитетінде (1915–16 жылдары стратегияны талқылаған Кабинет комитеті) Джеллико бастаған адмиралдар Ллойд Джорджқа конвойлардың жау кемелері үшін тым үлкен нысана екенін, ал сауда кемелерінің капитандары конвойда «бекініп тұру» тәртібін сақтауға жеткіліксіз тәртіпке ие екенін айтты. 1917 жылдың ақпанында Морис Хэнки Ллойд Джорджқа «ғылыми тұрғыдан ұйымдастырылған конвойларды» енгізу туралы меморандум жазды, бұл, әрине, командир Хендерсон және ол байланыста болған Кеме қатынасы министрлігінің шенеуніктері оны көндіргеннен кейін болды. 1917 жылдың 13 ақпанында Ллойд Джорджпен таңғы ас өткеннен кейін Карсон (Адмиралтействоның бірінші лорды) және адмиралдар Джеллико мен Дафф «эксперименттер жүргізуге» келісті. Алайда, конвойлар 1917 жылдың тамызына дейін кеңінен қолданылмады, сол кезде U- қайықтарынан кемелердің жоғалтуы сәуір айындағы ең жоғары көрсеткіштен төмендеді. Джеллико Үшінші Ипр шабуылын жоспарлау кезінде маусым және шілде айларында U- қайықтарын жеңу үшін ештеңе істеуге болмайтынын айтып, Соғыс саясаты комитетіне (1917 жылы стратегияны талқылаған Кабинет комитеті) кеңес берді. Алайда, Ллойд Джорджтың қалағандай, шілдеде Джелликоны қызметтен шеттету, Черчилльдің (әлі де Дарданелл үшін кінәлі деп есептелген) қару-жарақ министрі лауазымына оралуына байланысты консерваторлардың наразылығын ескере отырып, саяси жағынан мүмкін емес еді. Тамыз және қыркүйек айларында Ллойд Джордж Үшінші Ипр және Италияға ресурстарды ауыстыру мүмкіндігімен айналысты, ал Адмиралтействоның жаңа бірінші лорды, сэр Эрик Кэмпбелл Геддес Теңіз штабын реформалады (соның ішінде Вемисске Бірінші теңіз лордының орынбасары лауазымын құру). Геддес және Ллойд Джордж 26 қазанда Балфурмен және Карсонмен (екеуі де бұрынғы Адмиралтействоның бірінші лордтары) кездесіп, Джелликоның «құпия, бірақ толық сенімді» ақпарат бойынша әрекет етпеуіне байланысты жұмыстан босату туралы талқылады. Норвегиялық конвойға неміс шабуылы туралы ақпарат, бірақ Ллойд Джордж көп ұзамай Капоретто шайқасымен және Жоғарғы соғыс кеңесін құрумен айналысқандықтан, ештеңе шықпады. Геддес Франциядағы әскери тасымалдау басшысы лауазымына оралуға ниеттенді, ал желтоқсанда Ллойд Джордж Джелликоны жұмыстан босатуы немесе Геддесті жоғалтуы керек екені анық болды. 1917 жылдың желтоқсан айында Джеллико Геддеспен бірден жұмыстан босатылды. Рождество қарсаңында демалысқа кетпес бұрын ол Геддестен отставкаға кетуін талап ететін хат алды. Геддестің хатында ол әлі ғимаратта екенін және сөйлесуге дайын екенін айтты, бірақ адмирал Халсимен кеңескеннен кейін Джеллико «қызметке ең пайдалы болғанын» жазбаша түрде жауап берді. Бұл туралы екі күннен кейін хабарланды. Парламент отырыс өткізбеген Рождество мерекесі Джелликоны ең аз шумен қызметтен шеттетуге қолайлы мүмкіндік берді. Геддес патшамен және Ұлы флоттың командирі адмирал Биттимен (алғашқыда Джелликоның жұмыстан босатылуына «нашарлық» білдірген және Геддеспен сөйлесуге уәде берген, бірақ бір ай бойы оған қайтадан жазбаған) демалыс күндері мәселені шешті. Басқа теңіз лордтары отставкаға кету туралы ойлады (бірақ Джеллико оларға мұндай іс-әрекеттен бас тартуға кеңес берді), әсіресе Геддес 31 желтоқсандағы кездесуде Балфур мен Карсон 26 қазандағы кездесуде Джелликоны жұмыстан босатуды нақты ұсынғанын айтқанда; олар мұны жасамады, бірақ Балфурдың бас тартуы нақты емес болды. Генералдар Джелликоға деген жағымсыз пікірлерін білдіргендіктен, ешқандай қиындық тудырмады. Ақырында теңіз лордтары өз орнында қалды, ал Карсон Соғыс кабинетінің мүшесі болып қалды, қаңтарда Ирландияның өзін-өзі басқаруы мәселесі бойынша отставкаға кетті. Шешімді Геддес жалғыз қабылдады деп есептелгенімен, ол 6 наурыз 1918 жылы Теңіз сметасы туралы пікірталас кезінде «Үкімет шешімін» жеткізгенін айтты, яғни Ллойд Джорджтің шешімін, ол бұл мәселені Соғыс кабинетіне ұсынбаған. Депутаттар оның қателігін бірден байқады, ал Бонар Лоу (консерваторлардың жетекшісі) сол пікірталас кезінде өзінің де бұл туралы бұрыннан білгенін мойындады. Бірінші теңіз лорды ретінде Джеллико 1917 жылдың 21 сәуірінде Бельгияның Леопольд орденінің Ұлы кордонымен, 1917 жылдың 5 маусымында Ресейдің 3-дәрежелі Святого Георгия орденімен, 1917 жылдың 11 тамызында Италияның Савой әскери орденінің Ұлы кресімен және 1917 жылдың 29 тамызында Жапонияның Шығып бара жатқан күн орденінің Ұлы кордонымен марапатталды.
Jellicoe was appointed First Sea Lord in November 1916. At the War Committee (a Cabinet Committee which discussed strategy in 1915–16) in November 1916, the admirals present, including Jellicoe, told Lloyd George that convoys presented too large a target for enemy ships, and that merchant ship masters lacked the discipline to "keep station" in a convoy. In February 1917, Maurice Hankey wrote a memorandum for Lloyd George calling for the introduction of "scientifically organised convoys", almost certainly after being persuaded by Commander Henderson and the Shipping Ministry officials with whom he was in contact. After a breakfast meeting (13 February 1917) with Lloyd George, Carson (First Lord of the Admiralty) and Admirals Jellicoe and Duff agreed to "conduct experiments". However, convoys were not in general use until August 1917, by which time shipping losses to U boats were already falling from their April peak. Jellicoe continued to take a pessimistic view, advising the War Policy Committee (a Cabinet Committee which discussed strategy in 1917) during planning meetings for the Third Ypres Offensive in June and July that nothing could be done to defeat the U boats. However, removing Jellicoe in July, as Lloyd George wanted, would have been politically impossible given Conservative anger at the return of Churchill (still blamed for the Dardanelles) to office as Minister of Munitions. In August and September Lloyd George was preoccupied with Third Ypres and the possible transfer of resources to Italy, whilst the new First Lord of the Admiralty, Sir Eric Campbell Geddes, was reforming the Naval Staff (including creating a post for Wemyss as Deputy First Sea Lord). Geddes and Lloyd George met with Balfour and Carson (both former First Lords of the Admiralty) on 26 October to discuss sacking Jellicoe after he had failed to act on "secret, but absolutely reliable" information about a German attack on a Norwegian convoy, but again nothing came of this as Lloyd George was soon preoccupied by the Battle of Caporetto and the setting up of the Supreme War Council. Geddes wanted to return to his previous job in charge of military transportation in France, and by December it was clear that Lloyd George would have to sack Jellicoe or lose Geddes. Jellicoe was rather abruptly dismissed by Geddes in December 1917. Before he left for leave on Christmas Eve he received a letter from Geddes demanding his resignation. Geddes' letter stated that he was still in the building and available to talk, but after consulting Admiral Halsey Jellicoe replied in writing that he would "do what was best for the service". The move became public knowledge two days later. The Christmas holiday, when Parliament was not sitting, provided a good opportunity to remove Jellicoe with a minimum of fuss. Geddes squared matters with the King and with the Grand Fleet commander Admiral Beatty (who had initially written to Jellicoe of his "dismay" over his sacking and promised to speak to Geddes, but then did not write to him again for a month) over the holiday. The other Sea Lords talked of resigning (although Jellicoe advised them not to do so), especially when Geddes suggested in a meeting (31 December) that Balfour and Carson had specifically recommended Jellicoe's removal at the 26 October meeting; they had not done so, although Balfour's denial was less than emphatic. There was no trouble from the generals, who had a low opinion of Jellicoe. In the end the Sea Lords remained in place, whilst Carson remained a member of the War Cabinet, resigning in January over Irish Home Rule. Although it was pretended that the decision had been Geddes' alone, he let slip in the Naval Estimates debate (6 March 1918) that he had been conveying "the decision of the Government", i. e. of Lloyd George, who had never put the matter to the War Cabinet. MPs picked up on his slip immediately, and Bonar Law (Conservative Leader) admitted in the same debate that he too had had prior knowledge. As First Sea Lord Jellicoe was awarded the Grand Cordon of the Belgian Order of Leopold on 21 April 1917, the Russian Order of St. George, 3rd Class on 5 June 1917, the Grand Cross of the Italian Military Order of Savoy on 11 August 1917 and the Grand Cordon of the Japanese Order of the Rising Sun on 29 August 1917.
Соғыстан кейін
1918 жылдың 7 наурызында Джеллико Скапа-Флоу виконты титулын алды. 1918 жылдың маусым айының басындағы Жоғарғы соғыс кеңесінде, «Брест-Литовск» шартынан кейін немістердің Ресейдің Қара теңіз флотын тартып алуы мүмкін деген алаңдаушылықтар туындағанда, Ллойд Джордж Желиконы Жерорта теңізіндегі одақтас әскери-теңіз күштерінің Жоғарғы бас қолбасшысы етіп ұсынды. Француздар одақтас теңіз күштерін біріктіруді қолдады, бірақ итальяндықтар келіспеді, сондықтан бұл ұсынысқа ешқандай нәтиже болмады. 1919 жылдың 3 сәуірінде Джеллико флот адмиралы дәрежесіне көтерілді. 1920 жылдың қыркүйегінде ол Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы болды және сол жерде Жаңа Зеландияның масондық Ұлы ложасының Ұлы шебері қызметін атқарды. Англияға оралғаннан кейін, 1925 жылдың 1 шілдесінде Саутгемптон графтығындағы Саутгемптон графы Джеллико және Брокас виконты титулдарын алды. 1925 жылдан 1928 жылға дейін ол Лондондық скауттар комиссары болып жұмыс істеді. 1932 жылы Гэмпширдегі патшалық өкілінің орынбасары болды. 1935 жылдың 20 қарашасында Лондонның Кенсингтонындағы үйінде пневмониядан қайтыс болды және Санкт-Пол соборында жерленді. Оның ресми өмірбаян авторы, адмирал Реджинальд Бэконның, оны U- қайықтарын жеңген деп көрсету әрекеті, Джон Григг пікірінше, абсурдты, себебі маңызды шешімдерді басқа адамдар қабылдады. Бэкон сондай-ақ, оның виконт титулына көтерілуі оны қызметтен босатуға байланысты әдейілемеушілік болғанын мәлімдеді, бірақ шындығында, бұрынғы BEF бас қолбасшысы сэр Джон Френч сол кезде тек виконт болды (кейін ол да, Джеллико да граф атанды), ал Фишер ешқашан бароннан жоғары деңгейге көтерілген жоқ. Бэконның бейтараптығы күмәнді болуы мүмкін, өйткені ол Джеллико қызметтен алынғаннан кейін көп ұзамай Геддес тарапынан Довер патрулінің басшылығынан босатылып, Роджер Кейеспен ауыстырылды. Лорд және леди Джелликоның бір ұлы мен бес қызы болды.
Jellicoe was created Viscount Jellicoe of Scapa Flow on 7 March 1918. At the Supreme War Council at the start of June 1918, amidst concerns that—following the Treaty of Brest Litovsk—the Germans were about to requisition the Russian Black Sea Fleet, Lloyd George proposed Jellicoe as Allied Supreme Naval Commander in the Mediterranean. The French were in favour of a combined Allied naval command, but the Italians were not, so nothing came of the suggestion. Jellicoe was promoted to Admiral of the Fleet on 3 April 1919. He became Governor General of New Zealand in September 1920 and while there also served as Grand Master of New Zealand's Masonic Grand Lodge. Following his return to England, he was created Earl Jellicoe and Viscount Brocas of Southampton in the County of Southampton on 1 July 1925. He also served as the Commissioner for London Boy Scouts from 1925 to 1928. He was made a Deputy Lieutenant of Hampshire in 1932. He died of pneumonia at his home in Kensington in London on 20 November 1935 and was buried in St Paul's Cathedral. The attempt of his official biographer, Admiral Reginald Bacon, to portray him as the conqueror of the U boats is, in John Grigg's view, absurd, as the main decisions were taken by other men. Bacon also claimed that his elevation to a viscountcy on dismissal was a deliberate snub, but in fact Sir John French, the former Commander in Chief of the BEF, was only a viscount at the time (both he and Jellicoe became Earls subsequently), whilst Fisher was never more than a Baron. Bacon's neutrality may be questionable as he had himself been sacked by Geddes from command of the Dover Patrol, replaced by Roger Keyes, shortly after Jellicoe's removal. Lord and Lady Jellicoe had a son and five daughters.