Кіріспе

Британдық Корольдік теңіз флотының офицері, флот адмиралы сэр Фредерик Чарльз Доветон Стюрди, 1-ші барон (9 маусым 1859 – 7 мамыр 1925) Стюрди Нью-Кростағы Корольдік теңіз мектебінде білім алып, содан кейін 15 шілде 1871 жылы HMS Британия оқу кемесіне курсант ретінде қосылды. 19 шілде 1873 жылы мичман болып жоғарылатылған ол 1876 жылы Қытай станциясының флагманы болған фрегатқа тағайындалды. 9 маусым 1878 жылы кіші лейтенант, 7 ақпан 1880 жылы лейтенант болып тағайындалды. 1880 жылы мамыр айында Портсмуттегі бригке қосылып, ақпан 1881 жылы Жерорта теңіз флотының торпеда қоймалық кемесіне ауысты. Ол теңіздік қару-жарақ басқармасындағы торпеда маманы ретінде Адмиралтействоға ауысты. 1900 жылғы Жаңа жылдық құрмет тізімінде (1 қаңтар 1900 ж.) Сент-Майкл және Сент-Джордж орденінің серігі тағайындалды (оны 1 наурыз 1900 ж. Виндзор сарайында королева Виктория жеке өзі марапаттады).

Жоғары лауазым

Стурди 1900 жылдың 1 қаңтарынан бастап Әскери теңіз барлау бөлімінің (шетелдік бөлім) директордың көмекшісі ретінде Адмиралтействоға қайта оралды. Ол 1902 жылдың 16 қазанына дейін осы қызметте болды, содан кейін қорғалған крейсердің командасына тағайындалды. 1903 жылдың 21 сәуірінде король Эдуардтың Мальтаға сапары барысында Корольдік Виктория орденінің (MVO) 4-сыныпты мүшесі атанды. 1903 жылдың қараша айында Отандық флоттағы бронелинейлік крейсердің командирі болды. 1906 жылдың 16 сәуірінде Корольдік Виктория орденінің командирі атағына ие болды, ал 1907 жылы Канал флотының штаб бастығы лауазымында жаңа рөлде шайқас кемесінің, сосын тағы бір шайқас кемесінің командирі болды. 1908 жылдың 12 қыркүйегінде контр-адмирал шеніне көтерілді. Стурди 1909 жылдың 9 наурызында оппозиция жетекшісі Артур Балфурдың кеңесшісі Джек Сандарсқа хат жазып, HMS Dreadnought-тің 12 дюймдік зеңбіректерінің 10 000 ярдтық қашықтығы аса пайдалы болмайтынына күмәндандырды, себебі Солтүстік теңізде 30 күннің 25-інде көріну қашықтығы 6000 ярдтан аспайды. Ол сол кезде барлық үлкен зеңбіректермен жабдықталған соғыс кемелеріне тым көп ресурстар жұмсаудан сақ болуды жақтады. Тарихшы Николас Ламберт «өзін-өзі теңіз сарабы деп жариялаған Стурди, Реджинальд Кустанстың (ол өзінің бастығы болған) шәкірті және лорд Чарльз Бересфордтың бұрынғы штаб капитаны болды» деп жазады. Стурдидің мақтандығы мен үстемдігі, сондай-ақ Бересфордпен тығыз байланысы адмирал Фишердің наразылығына себеп болды, ол оның мансабын құрылысқа салуға тырысты. Фишер енді Бірінші теңіз лорды болмаса да, Адмиралтействоның бірінші лоры Реджинальд МакКеннаға (1 ақпан 1910) Стурдиді Үшінші теңіз лорды етіп тағайындамауға кеңес берді. 1910 жылы ол Отандық флоттың Бірінші ұрыс эскадрильясының контр-адмиралы және қолбасшысы болды, туын шайқас кемесінде көтерді. Стурди 1911 жылдың желтоқсанында крейсерде туын көтеріп, Отандық флоттың Үшінші крейсерлік эскадрильясының командирі атанды.

Соғыс штабының бастығы

Стурди 1913 жылғы 13 желтоқсанда вице-адмирал болып тағайындалды. 1913 жылдың соңында Стурди Әскери-теңіз штабының бастығы болып тағайындалды. Черчилльдің құжаттарындағы жазбаларға сәйкес, ол екінші таңдау болған болуы мүмкін, себебі Баттенбергтің принці Луи, Николас Ламберт сипаттағандай, бұрынғы басшысы Реджинальд Кустансты тағайындауға «ерекше қарсылық» көрсеткен. Хиткотт 1914 жылғы шілдеде Адмиралтействода Соғыс штабының бастығы қызметін атқарғанын айтады. Стурди «Полифемустардың» жоғары құнын, сондай-ақ олардың төменгі бортын (бұрқасынды теңізде пайдалану мүмкін еместігін) және жау эсминецтеріне осалдығын сынады. Кристофер Белл Николас Ламберттің мәлімдемесіне қайшы, соғыс басталғанға дейін «ауыстыру» (крейсерлерді суасты кемелерімен алмастыру) туралы соңғы шешім қабылданбағанын жазады. 1914 жылғы 9 тамызда Ұлыбритания Германиямен соғыс жариялағаннан кейін Черчилль Баттенберг пен Стюрдке Голландияның Фризия аралдарындағы Амеландты басып алу жоспарларын жасауды тапсырды. Бұл Борумға шабуыл жоспарының бастауы болды (Киль каналын басып алу және британдық флотты Балтық теңізіне жіберудің алғы шарты ретінде). Белл Черчилльдің Амеландқа қатысты нұсқаулығының күнін мәтінінде 8 тамыз, ал төменгі жазбада 9 тамыз деп көрсетеді. Стурди (1914 жылғы 16 тамызда) бейтарап елдер арқылы Германиямен сауданы тоқтату туралы Кеңес бұйрығына қарсылық білдірді. Ол «практикалық тиімділігі күмәнді және, менің ойымша, бейтарап елдермен мәселе тудыруға бейім» болған «саяси тиімділікке» күмән келтірді. Адмирал Эдмонд Слэйд 18 тамызда осыған ұқсас ойларды жазды. Стурди 25 қыркүйек 1914 жылы Кабинеттің Солтүстік теңіздің шығысын Роттердам мен Флашингке дейін миналау ниетіне қатысты екі «нақты хат» жазды. Николас Ламберт Стурдиді Маханиан мектебінің өзін жариялаған теңіз теорияшысы деп сипаттайды, ол теңіз күшін монохроматикалық тұрғыдан қарастырды және флоттық шайқаста шешуші жеңіске жету мақсаты басты болуы керек деген догматикалық көзқарасты ұстанды. Капитан Герберт Ричмонд күнделігінде «Бізге жауды қамауға алу емес, оны сыртқа шығарып, соғысу қажет» деген ескі, тоқыраған пікірді айтқанын жазды. Черчилль Антверпенде болған кезде Стурди Бірінші теңіз лорды, принц Луи Баттенбергті, оған қосылып, миналар салу британдық саясаты емес деген бірлескен мәлімдеме жасауға көндірді (құжат мұрағатта жоқ, Николас Ламберттің айтуынша, ол тек капитан Филипп Дюмастың 1 қазан күнгі күнделігінде ғана еске алынған). Черчилль (1 қазан) Адмиралтействоға Солтүстік теңізде миналау кестесін жасауды бұйрық берді, Антверпенде болған кезде премьер-министр Х. Х. Асквиттің бұрынғы нұсқауларын қайта растады. Николас Ламберттің пікірінше, Стурди Адмиралтействоның қателіктеріне де кінәлі болды, осы қателіктер үшін баспасөз Черчилльді айыптады – «Гобен» мен «Бреслаудың» қашуы және «Абукир», «Кресси» мен «Хогтың» жоғалуы. Кристофер Белл Черчилльдің үш крейсерді неміс флотынан қауіпсіз қашықтыққа орналастыруды талап еткеніне қарамастан, баспасөз оны әділетсіз айыптады деп жазады. Ол Баттенберг пен Стюрдты тағайындағандықтан, олардың қателіктеріне жауапкершілік жүктейді, бірақ үш крейсердің жоғалуы үшін кінәлі олар. 1914 жылғы 1 қарашада Корольдік теңіз күштері Коронел шайқасында Кристофер Крэдоктың басшылығымен екі бронекрейсерін жоғалтып, жеңіліске ұшырады. «The World Crisis» (оның Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы естеліктері, 1920 жылдары жарияланған) кітабында Черчилль кейіннен Коронел үшін Крэдокты кінәлады (оның тірі қалған туыстарының наразылығына орай); Беллтің пікірінше, ол Баттенберг пен Стюрдиді нақты бұйрықтарды жеткізе алмағаны үшін көбірек сынға алуы керек еді. Адмирал Фишер, Баттенбергтің орнына Бірінші теңіз лорды ретінде оралып, Стурдиді (4 қараша) қызметтен босатып, «алғашқы болып кеткен» адам болды, деді Николас Ламберт. Стивен Роскилл («Сырлы адам», Морис Хэнкидің өмірбаянында) мұны Фишердің жеке «басты аулау» ретінде сипаттады. Алайда Николас Ламберт капитан Филипп Дюмастың Фишердің қайтып келген күні (30 қазан) күнделігіне «осы жерде үлкен үміт – Стюрд пен Левесонның кетуі» деп жазғанын айтады. «Бликер» Холл да осылай ойлады.

Оңтүстік Атлантика

Адмирал Лорд Фишер Стурди басқаратын эскадрильяны, оның штаб-жалауы шайқас крейсерінде болды, Оңтүстік Атлантикаға Граф Максимилиан фон Шпее басқаратын неміс эскадрильясын іздеуге жіберді. Фон Шпее Коронел шайқасында жеңіске жеткен болатын. Стурдиге Уинстон Черчилльтің талабы бойынша қолбасшылық берілді, себебі ол сол кезде Адмиралтействоның кемшіліктері үшін жазыққа тоғыстырылғандығын қаламады. Халперн бұл шешімнің себебі Фишердің Стурдиді "жек көруі" және оны Адмиралтействодан кетіруі екенін айтады. 1914 жылдың 8 желтоқсанында Стэнлиде отын құю кезінде Стурди фон Шпеемен кездесті, осыдан кейін болған шайқас Фолкленд аралдары шайқасы деп аталды. Фон Шпее өзінен басым күштің шабуылына тап болғандықтан қашуға мәжбүр болды. Қуу кезінде Стурдидің күштері неміс эскадрильясының басым бөлігін, соның ішінде бронелі крейсерлерді батырды. Тек жеңіл крейсер ғана құтыла алды, бірақ ол 1915 жылдың наурыз айында ізделіп табылған және жойылды. Ламберт фон Шпеенің Стёрдидің Порт Стэнлиде отын толықтырып жатқан күштеріне кездейсоқ соқтығысқанын "ерекше сәттілік" деп бағалады.

Ұлы флот

Стурди 1915 жылдың қаңтарында Ұлы флоттың 4-ші шайқас эскадрильясының қолбасшысы болды, оның штаб-квартирасы линкорда орналасқан. 1916 жылдың 15 наурызында Стурди "Фолкленд аралдары" атағымен баронет титулына ие болды. 1916 жылдың 15 қыркүйегінде ол француз Құрмет Легионының командирінің кресімен марапатталды. Комб лорды (1916 жылдың 4 қазаны) және Реджинальд Кустанс (1916 жылдың 9 қазаны) The Times газетіне жолдаған хаттарында Черчилльдің соңғы мәлімдемелеріне (Черчилль сол кезде қызметтен шеттесті) наразылық білдірді. Черчилль неміс ашық теңіз флоты тиімді түрде блокадаланғанын және бос күштерді шабуылдық операцияларда қолдану керектігін айтты (бұл пікір теңіз теорияшысы Джулиан Корбеттің көзқарастарымен үйлеседі), бірақ неміс флотынан шешуші жеңіс алу маңыздылығын ескермеді. Стурди 1916 жылдың 24 қарашасындағы жеке хаттамасында Черчилльдің саясаты "ол қызметте болған кезде және публично сөйлегенде айтқандарына кері" екенін айтты. Тарихшы Кристофер Белл мұны толық әділ деп санамайды, өйткені Черчилль Дарданеллге шабуыл жасау үшін ескі, дерлік қолданысқа жарамсыз кемелерді тәуекелге салуды ұсынған, бірақ Солтүстік теңізде Ұлыбританияның Германия үстінен басымдығын әлсіретуді ешқашан ұсынбаған. Черчилль мақалаларында (The London Magazine, 1916 жылғы желтоқсан және 1917 жылғы қаңтар) және Парламенттегі сөйлесінде (1917 жылғы 21 ақпан) Германияға қарсы маңызды теңіз жеңісіне қол жеткізудің қиын екенін, бірақ Германияның тиімді блокадаланғанын, тіпті егер мұндай блокада Наполеон дәуіріндегіден гөрі жаудан алыс базалардан жүзеге асырылса да, жалғастырды. 1917 жылдың 17 мамырында толық адмирал шеніне көтерілген Стурди 1917 жылдың 11 тамызында Италияның Святого Маврикия және Святого Лазаря орденінің үлкен офицері болып тағайындалды және 1918 жылдың наурызында "Нор" әскерінің бас қолбасшысы болды. 1921 жылдың 1 қаңтарында ол "Бата" орденінің үлкен кресіне ие болды. 1922-1925 жылдары Наутикалық зерттеулер қоғамының президенті болды.

Жеке өмір

1882 жылы Стюрд Мэрион Эндрюске үйленді (1940 жылы қайтыс болды): олардың ұлы мен қызы болды, ал немересі, Эдвард Эшмор да Флот адмиралы болды.