Кіріспе

Корольдік флот адмиралы (1841–1920) Джон Арбутнот Фишер, 1-ші барон Фишер, (25 қаңтар 1841 – 10 шілде 1920), көбінесе Жэки немесе Жэки Фишер деп аталатын, британдық флот адмиралы. Корольдік флотта алпыстан астам жыл қызмет еткен ол қызметті реформалауға жасаған күш-жігері модернизация дәуірін бастауға көмектесті, нәтижесінде ағаштан жасалған, зеңбірекпен қаруланған кемелердің орнына болат корпусты жауынгерлік крейсерлер, суасты кемелері және алғашқы әуе кемелері пайда болды. Фишер инноватор, стратег және флотты дамытушы ретінде танымал, ірі шайқастарға қатысқан теңіз адмиралы ретінде емес, бірақ өмірінде осының бәрін бастан өткерді. 1904 жылы Бірінші теңіз лорды болып тағайындалған кезде ол қазіргі қызметтегі, енді пайдасыз 150 кемені алып тастап, заманауи кемелерді салуға кірісті, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияға қарсы күресуге дайын заманауи флот құрды. Фишер теңіз артиллериясының қашықтығын, дәлдігін және атыс жылдамдығын жақсарту қажеттігін түсінді және торпеданы қолдануды жақтағандардың бірі болды, ол кемелерге қарсы қолдану үшін зеңбіректерді алмастырады деп сенді. Бақылаушы ретінде ол торпедалық қайықтарды жойғыштарды торпедалық қайықтардан немесе суасты кемелерінен болатын шабуылдардан қорғауға арналған кеме класы ретінде енгізді. Бірінші теңіз лорды ретінде ол алғашқы үлкен зеңбірекпен жабдықталған жауынгерлік кеме құрылысын бастады, бірақ сонымен қатар суасты кемелерінің маңыздылығы артатынын сезіп, олардың дамуын қолдады. Ол турбиналық қозғалтқыштардың енгізілуіне, сондай-ақ көмірдің орнына май отынының қолданылуына ықпал етті. Ол кемелерде күнделікті пісірілген нан енгізді, ал ол қызметке келген кезде жиі бисквит қоңыздарымен зақымдалған қатты бисквиттер жеу қалыпты жағдай болды. Ол 1910 жылы 69 жасқа толған күні Адмиралтействодан ресми түрде зейнеткерлікке шықты, бірақ 1914 жылдың қарашасында қайтадан Бірінші теңіз лорды болды. Ол жеті айдан кейін Черчилльдің Галлиполи операциясына наразылық білдіріп, қызметтен кетті, содан кейін соғыс аяқталғанға дейін Үкіметтің өнертабыс және зерттеулер жөніндегі кеңесінің төрағасы болды.

Қасиет-құрмет және сыртқы келбеті

Фишердің бойы 1,70 метр, денесі мығым, беті дөңгелек болатын. Кейінгі жылдары, кейбір адамдар британдық ата-аналарынан Цейлонда туған Фишердің азиялық тегі болуы мүмкін екенін айтты, оның сыртқы келбеті мен терісінің сарғыш түсіне байланысты. Алайда, оның түсі орта жасында дизентерия мен безгек ауруларынан туындаған, тіпті өліміне айналуға жақын болған жағдайдың салдары болды. Ол біреумен сөйлескенде, көздері қатаң және терең болып, сезімдерін жасыратын. Фишер энергиялы, амбициялы, құлшыныспен және епті болды. Кемедегі әріптесі оны "мен кездестірген ең қызықты мичман" деп сипаттады. Сөйлескенде, ойын жеткізуге тырысып, көңілі толып кететін, бірде патша оған бетіне ашуланып, тынышталғанын сұрады. Ол "өз сөзін айтуға талаптанған, ақымақтарға жол бермейтін адам" саналды. Өмірі бойы дінге берілген адам болды және жағалауда болғанда шіркеуге үнемі қатысты. Уағыздарға құштарлық танытып, оларды тыңдау үшін күніне екі-үш рет қызметке баратын, кейіннен оларды "қатты ынтамен талқылайтын". Дегенмен, ол діни көзқарасын жасыратын, өйткені көпшілік назары мансабына кедергі келтіруінен қорқатын. Ол спортпен айналысуды ұнатпаса да, өте шебер биші болды. Фишер билеу өнерін кейінірек өмірінде көптеген маңызды әйелдерді әсер ету үшін пайдаланды. Ол 1877 жылы биге қызығушылық танытып, кемесінің офицерлерін билеуге үйретуді талап етті. Биге қатыспаған мичмандардың демалысын тоқтатты. Ол аға офицерлердің қонақ үйіндегі кешкі ас кезінде оркестр ойнағанда палубада би билеу дәстүрін енгізді. Бұл практика бүкіл флотқа тарады. Ол әр биде әртүрлі серіктеспен билеудің сол кездегі салтын бұзып, кеш бойына бір жақсы бишіні серіктес ретінде таңдаудың қаупі бар әдетін қабылдады. Оның барлық әлеуметтік топтан адамдарды өзгерте білуі кейде оның тікелей немесе дипломатиялық емес пікірлерін жасыратын. Өмірі бойы теңіз ауруынан зардап шекті. Фишердің мақсаты "флоттың тиімділігі және соғысқа дереу дайын болуы" болды, бұл оған белгілі бір теңіз офицерлерінің қолдауын әкелді. Ол ұзақ қызмет еткеннің орнына ең қабілеттілерін ілгерілетуге сенді. Бұл оның үстінен өткендерді ренжітті. Осылайша, ол флотын өз жаңалықтарын қолдағандар мен қабылдамағандарға бөлді. Ол жасы ұлғайған сайын және жоғары лауазымға көтерілген сайын, өзін-өзі билеуші етіп, "менменің қарсыласым бар, мен оны құртамын" деді. Ол халықтардың материалдық пайда үшін соғысқа қатысады деп сенді, ал күшті теңіз флотын сақтау басқа халықтарды соғысқа қатысудан сақтайды, осылайша соғыс ықтималдығын азайтады: "Британдық флотта Британ империясы тұрады". Фишер теңіздегі шайқастағы апат қаупі құрлықтағыдан әлдеқайда үлкен деп сенді: теңізде бір күн ішінде соғыста жеңіліп немесе жеңіліп кетуі мүмкін, жоғалған кемелерді алмастыруға үміт жоқ, бірақ армия тез қалпына келтірілуі мүмкін. Германия мен Ұлыбритания арасында үлкен теңіз флотын құру үшін қару-жарақ жарысы басталғанда, неміс кайзері былай деді: "Мен Фишерді құрметтеймін, оған қарсы ештеңе айтпаймын. Егер мен оның орнында болсам, оның істегенін және оның жоспарлағандарын орындайтын едім".

Балалық шағы және жеке өмірі

Джон Арбутнот Фишер 1841 жылғы 25 қаңтарда Цейлонның Рамбодасындағы Уэвендон иелігінде дүниеге келді. Ол он бір баланың ең үлкені болды, олардың тек жетісі ғана нәрестелік шақтан аман қалды. Ол София Фишер мен капитан Уильям Фишердің ұлы еді, Уильям Фишер 78-ші полктегі британ армиясының офицері, бұрынғы Цейлон губернаторы сэр Роберт Уилмот Гортонның көмекшісі және Кандиде штаб офицері болып қызмет еткен. Софияның әкесі Альфред Лэмб шарап сатушы және корольге минералды су жеткізуші болған. Ол Лондонның Мейфэр ауданындағы Нью-Бонд көшесінде өскен. Фишер: «Анама өте әдемі, өте сұлу және өте жас әйел еді. Әкем 6 фут 2 дюйм бойында, сондай-ақ ерекше әдемі еді. Менің неге келмейтінім – физиологияның шешілмейтін жұмбақтарының бірі». Уильям Фишер Джон туған жылы шұғыл қызметтен босатылып, кофе шаруашылығымен айналысып, кейін полиция бастығы болды. Ол екі кофе плантациясы үшін көп қарызға батып, өсіп келе жатқан отбасын асырауға қиналды. Алты жасында Джон (отбасында әрқашан «Джек» деп аталған) анасының әкесі Альфред Лэмбпен бірге Англияға, Лондонға жіберілді. Оның әкесі де ақша жоғалтып, отбасы үйлерін жалға беру арқылы күнкөріс жасады. Джонның кіші інісі Фредерик Уильям Фишер Корольдік теңіз күштеріне қосылып, адмирал шеніне жетті, ал оның ең кіші аман қалған бауыры Филип 1880 жылғы дауылда суға батпас бұрын теңіз лейтенанты болды. Уильям Фишер 1866 жылғы 5 мамырда, Джон 25 жасқа толғанда аттан түсіп, қаза тапты. Джонның анасы Софиямен қарым-қатынасы олардың ажырасуынан зардап шекті. Дегенмен, ол қайтыс болғанға дейін оған жәрдем ақысын жіберіп отырды. 1870 жылы София келуді ұсынғанда, Фишер оны барынша көндіруге тырысты. Фишер әйеліне былай деп жазды: «Анама хабар келді. Ол мені көруге келеді. Мен анамның күтпеген жерден пайда болып қалуынан қатты қорқамын, біз бірге тұра алмаймыз деп сенемін. Мен оны ойлауымды да жек көремін және шын мәнінде оны көргім келмейді. Мен неге оны еске алмауым керек екенін түсінбеймін». Фишер 1866 жылғы 4 сәуірде Портсмутте орналасқанда Франсис Кэтрин Жозефа Броутонға, «Китти» деп аталған, дін қызметкері Томас Дельвс Броутон мен Франсис Коркранның қызына үйленді. Киттидің екі інісі де теңіз офицерлері болды. Туысының айтуынша, ол Джек «ағаштың шыңына» жетеді деп сенген. Олар 1918 жылдың шілдесінде Китти қайтыс болғанға дейін некеде болды. Олардың Сесил Вавассер, 2-ші барон Фишер (1868–1955) және үш қызы – Беатрикс Алис (1867–1930), Дороти Сибил (1873–1962) және Памела Мэри (1876–1949) болды. Олардың барлығы адмиралдар болған теңіз офицерлеріне үйленді. Беатрикс Алис 1896 жылы Реджинальд Рунделл Нилдке, Памела Мэри 1906 жылы Генри Блэкеттке, ал 1908 жылы Дороти Сибил Эрик Фуллертонға тұрмысқа шықты.

Еңбек жолының алғашқы жылдары (18541869)

Фишердің әкесі оның теңіз флотына қабылдануына көмектесті, оның құс анасы, Леди Хортон арқылы – Цейлон губернаторының жесірі, алғашқыда Уильям Фишердің лагерь көмекшісі болған. Ол көршісі, адмирал сэр Уильям Паркерге (Нельсонның соңғы капитаны) Джонды теңіз курсанттығына ұсынуға көндірді. Кіру емтиханы «Пәктік» дұғасын жазудан және орындықтан жалаңаяқ секіруден тұрды. Ол 13 шілдеде 1854 жылы, 13 жасында, Портсмуттегі Нельсонның бұрынғы флагманы «Лафтеф» бортында Корольдік теңіз флотына ресми қабылданды. 29 шілдеде ол ескі желілік кемеге қосылды. Ол 1831 жылы ағаштан салынған, екі палубада 84 тегіс қанатын ұстайтын және толығымен желкенге сүйенетін кеме болды. Оның экипажы 700 адамнан тұрды, ал тәртіпті «қатал капитан Роберт Стопфорд» қатаң сақтады. Фишер өзінің алғашқы күні сегіз адамның қамшыланғанын көргенде есінен таныды. «Калькутта» Қырым соғысы кезінде Фин шығанағындағы Ресей порттарын блокадалауға қатысып, Фишерге Балтық медалін сыйлады, содан кейін бірнеше айдан кейін Ұлыбританияға оралды. Экипажға 1856 жылдың 1 наурызында жалақы төленді. 1856 жылдың 2 наурызында Фишер Константинопольге (қазіргі Стамбул) жіберілді. Ол соғыс аяқталып бара жатқанда, 19 мамырда келді. «Агамемнон» Дарданелл айналып, әскерлер мен жүктерді жинағаннан кейін Англияға оралды, онда экипажға жалақы төленді. 1856 жылдың 12 шілдесінде мичман болып жоғарылатылып, Фишер Қытай станциясының бөлігі – 21 зеңбірекпен жабдықталған бу корветіне қосылды. Ол келесі бес жылды Қытай суларында өткізіп, 1856-1860 жылдардағы Екінші опиум соғысында қатысты. «Highflyer» капитаны Чарльз Шэдвелл теңіз астрономиясы бойынша сарапшы болды (кейіннен 1861 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып тағайындалды) және ол Фишерге навигацияны көп үйретті, нәтижесінде керемет жетістіктерге қол жеткізді. Шэдвелл жарақат алғаннан кейін капитан болып ауыстырылғанда, ол Фишерге өзінің отбасылық ұраны «Лояль ау Морт» жазылған жұп шұңқыр сыйлады, оны Фишер өмірінің соңына дейін қолданды. Фишер лейтенант шеніне емтихан тапсырып, он тоғызыншы туған күні, 1860 жылдың 25 қаңтарында матрос шеніне ие болды. Үш айдан кейін ол бу фрегатынан бұрандалы корветке лейтенант болып ауыстырылды. Біраз уақыттан кейін Фишер өзінің алғашқы қысқа командасын алды: Қытай эскадрильясының адмиралының яхтасын – падульдік канонерлік қайықты – Гонконгтан Кантонға (қазіргі Гуанчжоу) жеткізіп, төрт күндік сапар жасады. 1860 жылдың 12 маусымында ол «Таку форты» мен «Кантон» медальдерін Қытай соғысы медаліне қосып, жеткілікті әрекеттер жасады. 1861 жылдың наурыз айында «Фуриус» Гонконг пен Қытай станциясынан шығып, үйге оралғаннан кейін 30 тамызда Портсмутте экипажына жалақы төледі. «Фуриус» капитаны Оливер Джонс Шэдвелден мүлдем өзгеше болды: Фишер өзінің алғашқы екі аптасында бортта бүлік болғанын, Джонстың экипажын қорқытып, оған берілген бұйрықтарды орындамағанын жазды. Өз кезегінде, турдың соңында Джонс Фишерге әсер етті. 1861 жылдың қараша айының соңында Фишер Портсмуттегі Корольдік теңіз колледжінде кеме қатынасы бойынша соңғы лейтенант емтиханын тапсырды. Ол теңізшілік және артиллерия бойынша жоғары баға алды және жаңадан енгізілген бес жылдық бағдарлама бойынша навигация бойынша мыңнан 963 ұпай жинап, ең жоғары нәтиже көрсетті. Осы үшін оған жыл сайынғы кітаптар мен құралдар сыйлығы – Бофорт куәлігі берілді, бірақ ол осы уақытқа дейін оның тағайындалуы ресми түрде жүзеге асырылғанға дейін ақысыз күтуге мәжбүр болды. 1862 жылдың қаңтарынан бастап 1863 жылдың наурызына дейін Фишер Портсмут портында орналасқан үш қабатты «Корс-Парк» кемесінде теңіз флотының негізгі артиллерия мектебінде жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде «Excellent» «революциялық» Армстронгтың артқы жүктемелі зеңбіректердің тиімділігін дәстүрлі Уитворттың алдыңғы жүктемелі зеңбіректермен салыстырып бағалады. Бос түстен кейін Фишер өз командалық дауысын жаттығу үшін төмен түсіп, айқайлап жүретін. Ол келесі 25 жылдың ішінде Портсмуттегі артиллерия мен торпедаларды дамытумен айналысқан төрт қызметтік сапарда 15 жыл өткізді. 1863 жылдың наурыз айында Фишер «Коннектикут» кемесіне пулемет лейтенанты болып тағайындалды, ол барлық темірден жасалған, теңізде жүре алатын бронекеме және флоттағы ең қуатты кеме болды. 1859 жылы салынған ол Кеме дәуірінің аяқталуының басталуын белгіледі және сәйкес келіп, Армстронг зеңбіректермен (артқы жүктемелі) және Уитворт мылтықтарымен (алдыңғы жүктемелі) қаруланды. Фишер өзінің аға офицерлері арасында танымал болғанын атап өтті, өйткені ол басқалар жағаға шыққанда жиі кемеде қалып, олардың міндеттерін орындай алатын. Фишер 1864 жылы «Excellent» кемесіне артиллерия инструкторы болып оралды, онда 1869 жылға дейін қалды. Оның қызметінің соңына қарай ол 1860 жылдары ойлап табылған торпедаларға қызығушылық танытты және оларды салыстырмалы түрде қарапайым қару ретінде жақтады, олармен бронекемені батыруға болады. Торпедалармен тәжірибесінің арқасында ол 1869 жылдың маусымында Вильгельмсхавендегі жаңа теңіз базасының негір қалауына Германияға шақырылды, онда ол Пруссия королі Вильгельм I (жақын арада Германия императоры болатын), Бисмарк және Мольткемен кездесті. Бұл сапардан шабыттанған ол электрлік торпедалардың дизайны, құрылысы және басқаруы туралы мақала дайындауды бастады, ол сол кездегі ең озық технология болды.

Командир (1869-1876)

1869 жылғы 2 тамызда Фишер, биограф Рудок Маккейдің айтуынша, "жиырма сегіз жасында" командир дәрежесіне көтерілді. 8 қарашада ол Қырым соғысының Виктория кресінің иегері капитан Хьюетттің басшылығымен қызметке тағайындалды. "Донегал" – қосалқы бұрандалы жүйесі бар кеме болды. Ол Портсмут пен Гонконг арасында штаттық экипаждарды алмастырып, жаңа келгендерді жеткізіп тұрды. Осы кезеңде ол торпедалар туралы еңбегін аяқтады. 1870 жылғы мамыр айында Фишер қайтадан екінші командир ретінде "Оушен" кемесіне, Қытай эскадрасының флагмандық кемесіне ауысты. "Оушенде" болғанда ол сегіз беттік "Теңіз тактикасы" атты естелік жазды, оны капитан Дж.Г. Гудоно жеке таралым үшін басып шығарды. Ол барлық зеңбіректерді бір уақытта оқ атуға мүмкіндік беретін электрлік оқ ату жүйесін орнатты, соның арқасында "Оушен" мұндай жабдықталған алғашқы кеме болды. Фишер хаттарында әйеліне қатты сағынып, сонымен қатар Англиядағы орналасу арқасында торпедалар бойынша жұмысын және маңызды адамдармен қарым-қатынас жасау мүмкіндігін сағынғанын жазды. 1872 жылы ол Англияға, "Excellent" атты артиллерия мектебіне оралды, бұл жолы торпеда және миналық оқыту бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Ол осы кезеңде Торпеда бөлімін "Excellent" мектебінен бөліп, оның орнына жеке мекеме құрды. Оның міндеттеріне лекция оқу және теңіз күші үшін алғашқы Уайтхед торпедасын сатып алу туралы келіссөздер жүргізу кірді. Мектебені насихаттау мақсатында ол саясаткерлер мен журналистерді лекцияларға шақырды және демонстрациялар ұйымдастырды. Бұл кейбір офицерлердің арасында оның көрсетуге құштарлығына наразылық тудырды. 1874 жылғы 30 қазанда Фишер капитандыққа көтерілді, ол отыз үш жаста болды және "Вернонның" алғашқы командирі аталды. "Вернон" Уильям Саймондстың 1832 жылғы 50 зеңбіректік парус фрегатының корпусынан және 26 зеңбіректік бу фрегатының корпусынан тұрды. 245 тонналық торпедалық қайық "Вернонның" торпедалық сынақтар жүргізуге арналған эксперименталдық кемесі болды. Олар Портсмут портына тоқтаған. 1876 жылы Фишер Адмиралтейство кеңесінің торпеда комитетіне мүше болып сайланды.

Капитан Р.Н. (18761883)

1876 жылдың қыркүйегі – 1877 жылдың наурызы: отбасымен жартылай жалақымен. 1877 жылдың 30 қаңтары – 1877 жылдың 1 наурызы: Фишер командирлікке тағайындалды, Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының адмиралы Астли Купер Кейге штаб-капитаны болып. «Беллерофон» кемежайда жөндеуде болғандықтан, жаңа экипаж өз міндеттерін толыққанды орындауға дайын болмады. Фишер оларға: «Мен сіздерге үш ай бойы тозақ көрсетемін, ал осы уақыт ішінде менің стандарттарыма жетпесеңіздер, тағы үш ай тозақ көрсетесіздер» деді. Мидшипман (кейін адмирал) Гордон Мур еске алды: «Фишер өте талапшыл болды, менің кейде ұзақ және ауыр міндеттерім болды, суық тұманда машина бөліміндегі телеграфтарда ұзақ сағаттар, және ең кішкентай беймәздік те жазаланды. Менің ойымша, ол бізді сынап көрді, себебі жұмыс қиын болған сайын, ол бізге әлдебір сыйлық жасады». Купер-Кей Ресеймен соғыс қаупіне қарсы күресу үшін құрылған арнайы эскадрильяға ауыстырылды. Фишер 1878 жылдың 7 маусымынан 21 тамызына дейін «Геркулес» кемесінің штаб-капитаны ретінде онымен бірге жүрді. 22 тамыздан 12 қыркүйекке дейін ол Купер-Кейдің командасында штаб-капитаны болып қызмет етті. Осы кезде Фишер алғаш рет сэр Уильям Томсон жасаған жаңа компастың жақтаушысы болды, ол темір кемелердегі металлдың бұрмалау әсерін түзетуге мүмкіндік берді. 1879 жылдың 9 қаңтарынан 24 шілдесіне дейін Фишер Жерорта теңізі командалығында қызмет етті. «Паллас» кемесінің айналасына зәкірлі тақталарды ұстап тұру үшін тізбек оралған. Сапар барысында Фишер Осман империясының сұлтанымен Стамбулда ресми кездесуде алтын кубок пен табақтан тамақтанды. Содан кейін ол екі айға жартылай жалақымен Ұлыбританияға оралды, отбасымен бірге Брюггеге саяхаттады. Оның келесі тағайындамасы, 1879 жылдың 25 қыркүйегінен бастап, Солтүстік Америка эскадрильясының командирі, сэр Леопольд МакКлинтоктың штаб-капитаны болды. «Нортгемптон» – жаңа кеме, онда екі бұранда, іздеу шамдары мен телефондар, сондай-ақ торпедалар сияқты бірнеше жаңалықтар болды. Ол Томсон жасаған эксперименталды компаспен жабдықталған, оны ойлап табушысы реттеу үшін қасында болды. Компасды реттеуге үш күн бойы тырысып, сәтсіз аяқталды, Томсонның мінезі нашарлай түсті, содан кейін кездейсоқ түрде градус картасы 360 градустың орнына 359 градуспен белгіленгенін байқады. Кемеде капитан Филипп Колумб жасаған шамның жаңа үлгісі орнатылды, ол оларды тексеру үшін кемеге келді. Әзіл ретінде Фишер шамдармен кез келген нәрсе орын алуына мүмкіндік жасады, Колумбты өзінің өнертабысынан көңілі қалдырып жіберді (бірақ Фишер шамдар туралы ресми түрде жағымды баяндады). Тағы бір жағдайда Галифакстағы теңіз ауруханасы патшайымның туған күніне арналған туды сұрады. Фишер келісті, бірақ оба мен карантиннің белгісі саналатын сары және қара туларды ғана жіберді. Одан бөлек, ол кемесін жақсарту үшін көп еңбек етті. Оның оң жақтағы командирі, командир Уилмот Фоукс хабарлағандай, кеме екі апта ішінде 150 торпедалық оқудан өтті, ал флоттың қалған бөлігі бір жыл ішінде 200 оқудан ғана өтті. Фишердің ағасы Филип оқу кемесінде қызмет етті, ол Вест-Индия мен Англияның арасында жоғалып кетті, дауылда жарылған деп есептеледі. «Нортгемптон» оны іздеуге жіберілген кемелердің бірі болды, бірақ нәтиже болмады. 1881 жылдың қаңтар айында Фишер жаңа темірлі жауынгерлік кемеге тағайындалғаны туралы хабарды алды. Адмирал МакКлинток: «Барлығы капитан Фишердің кетуіне өкінеді, бірақ ол кеткенше біз жоғалтуды толыққанды түсінбейміз деп ойлаймын. «Inflexible» кемесіне тағайындалғаннан бері оның көңілі көтеріліп, күннен-күнге жақсарып, енді оны тізгінмен байлап қоюға тура келеді» деді. Кеме әлі салынып жатқандықтан, Фишер уақытша Портсмут портындағы порт адмиралының флагманы болып тағайындалды, 1881 жылдың 30 қаңтарынан 4 шілдесіне дейін.

HMS икемсіз

Фишер өзінің барлық қызметтерінен кейін жақсы қабілетті деп есептелді, сондай-ақ жаңадан құрылған Inflexible жауынгерлік кемесінің капитаны болып тағайындалуға лайық деп танылды. Inflexible флоттағы ең ірі қарулары мен ең қалың бронясы бар кеме болды, бірақ ол әлі де мачталар мен желкендерді сақтап, баяу, оқпен зарядталатын зеңбіректермен жабдықталған еді. Оның құрылысы жеті жылға созылды және электр жарығы мен торпедалық түтіктер сияқты көптеген инновациялар енгізілді, бірақ кеме ішіндегі жолдар соншалықты қиын болды ki экипаж жоғалды. Желкендерді жылдамдық үшін ешқашан пайдаланбады, бірақ кемелердің өнімділігі желкендерді орнату жылдамдығымен бағаланғандықтан, Фишер экипажды оларды пайдалануға үйретуге міндетті болды. 1882 жылдың көктемінде Inflexible Жерорта теңізі флотының құрамына кірді және Ривьерадағы Ментонға жасаған сапарында королева Викторияны күзетуге тағайындалды. Бұл француздарға британдық теңіз күшінің күшін еске түсіру мақсатында жасалды, бірақ Фишерге Викториямен және оның немересі, Пруссияның ханзадасы Генрихпен кездесуге мүмкіндік берді, ол кейіннен неміс теңіз флотының адмиралы болды. Виктория Фишерге, сондай-ақ оның ағасы Филиппке де әсерлі болды, ол патшалық яхталарда қызмет еткен және Виктория оған Атлантаға жіберуді ұйымдастырған еді. Inflexible 1882 жылғы Англо-Мысыр соғысына қатысып, адмирал Сеймур флотының бір бөлігі ретінде Александрия портын бомбалады. Фишер кедей сарайда орналасқан десант тобына жетекшілік етті. Барлау құралдары жетіспегендіктен, ол темір пластиналармен, пулеметтермен және зеңбіректермен жабдықталған пойызды брондау жоспарын жасады. Бұл ойлап табу кеңінен танылып, жарияланды, соның нәтижесінде Фишер алғаш рет халыққа батыр ретінде танылды. Құрлықтағы қызмет Фишердің дизентерия мен безгекке шалдығуына себеп болды. Ол демалысқа шығудан бас тартты, бірақ ақырында Лорд Нортбрук оны үйге қайтаруға бұйырды, ол: «Адмиралтейство тағы бір Inflexible салып білуі мүмкін, бірақ тағы бір Фишерді емес» деді. Осы кезеңде ол болашақ король Эдуард VII және королева Александрамен жақын дос болды. 1882 жылы ол Bath орденінің серігі (CB) атағымен марапатталды.

Үйге орналасу

1883 жылдың қаңтар-сәуір айларында Фишер ауруынан айығып, жартылай жалақы алып отырды. Қаңтар айында патшайым Виктория оны шармды капитан Фишердің жағдайына алаңдап, екі аптаға Осборн үйіне шақырды. Фишер теңіз флотына ақшасыз, беймәлім келіп, осы шақыруға қуанды. 1883 жылдың сәуірінде Фишер қызметке оралуға жеткілікті күш жинады және тағайындалды. Ол 1885 жылдың маусымына дейін екі жыл Excellent-те болды, онда флоттың нашар шабуылдық мүмкіндіктеріне алаңдаған офицерлер, соның ішінде Джон Джеллико және Перси Скотт оның жақтастары болды. Келесі 15 ай бойы ол теңіз командасын басқармады және ауруының әсерінен әлі де зардап шекті. Ол Мариенбадқа баруды жөн көрді, ол мәртебелі қоғамда емдік климатымен танымал болғандықтан, кейінірек жылдары да осы жерге жиі қайтатын болды. 1885 жылдың маусым-шілде айларында Фишер Панджед оқиғасынан кейін Ресеймен соғыс болуы мүмкін деген қорқынышпен адмирал Хорнби басшылығымен Балтық теңізінде қысқа мерзімге қызмет етті. 1886 жылдың қарашасынан 1890 жылға дейін ол қару-жарақ және оқ-дәрілерге жауапты Теңіз қару-жарағының директоры болды. Ол торпедалық қайықтардан туындаған қауіпке қарсы қолданылатын жылдам ату қаруларын жасауға жауапты болды және әсіресе әскери кемелерден ағаш тікұшақтарды алып тастағанын айтты. Теңіз флоты қару-жарақ пен оқ-дәрілерді өндіру және жеткізуге жауапты болған жоқ, бұл Соғыс министрлігінің құзырында болды. Фишер бұл жауапкершілікті Адмиралтействоға қайтару үшін ұзақ күрес бастады, бірақ ол кейіннен Бірінші теңіз лорды болғанға дейін осы мақсатына жете алмады. 1887 жылы ол королеваның жеке көмекшісі болып тағайындалды және 1890 жылдың тамызында контр-адмирал шеніне көтерілді.

Адмирал (1890-1902)

1891 жылдың мамыр айынан 1892 жылдың ақпанына дейін Фишер Портсмут кемежайының адмиралдық бастығы болды, онда ол операциялардың жылдамдығын арттырумен айналысты. Кеме үш жылдың орнына екі жылда салынды, ал кемедегі барбеттік зеңбірек ауыстыру екі күндік операциядан екі сағатқа дейін қысқартылды. Оның мысалы әскери және жекеменшік кемежайлардың барлығын кеме құрылысын аяқтау уақытын қысқартуға мәжбүр етті, бұл шығындарды үнемдеп, жаңа жобаларды жылдам пайдалануға мүмкіндік берді. Ол қолдан келгеннің бәрін жасады: жұмысты жеке бақылау үшін кеңсесінен шығуға бас тартқан лауазымды тұлғаға тропикалық аймаққа тағайындалу ұсынылды; ол жұмыс тобының бірінен екі адамының есімін біліп алып, содан кейін олардың жұмысын мақтап, есімдерін атап, барлығын жеке танитындай көрінді; ол аулаға орындық пен үстел алып, операция жүргізілетін жерге барды және операция аяқталғанға дейін сол жерде қалуға ниеттенгенін мәлімдеді. Ол былай деді: «Егер сізге бір нәрсенің мүмкін еместігі, еңсерілмейтін кедергілер бар екені айтылса, онда әйкімдей күресу керек». Оның келесі тағайындалуы – үшінші теңіз лорды және теңіз бақылаушысы, кемелер мен жабдықтарды қамтамасыз етуге жауапты теңіз офицері. Ол жылдам атуға қабілетті шағын калибрлі зеңбіректермен қаруланған торпедалық кемелерді (Фишердің ұсынысы бойынша эсминецтер) әзірлеуге жетекшілік етті. 1892 жылы кеме жасаушылар Торникрофт пен Ярроудың Альфред Ярроу Адмиралтействоға кемелер туралы ұсыныс енгізді. Ол француздар жасап жатқан жаңа торпедалық қайықтардың жоспарларын алғанын және оларға қарсы қорғану үшін жылдам қайық жасай алатынын хабарлады. Торпедалық қайықтар үлкен қауіп-қатерге айналды, себебі олар арзан болғанымен, ең үлкен соғыс кемелерін батыруға қабілетті еді, ал Франция олардың көп санын жасады. Бірінші эсминецтер сәтті деп танылды және тағы да көпке тапсырыс берілді, бірақ Фишер бірден қиындыққа тап болды, өйткені ол тек Ярроудың ғана емес, барлық кеме жасаушыларды Ярроудың дизайнына сәйкес кемелер жасауға шақыру керек деп талап етті. Су құбырлы қазандықтарды теңіз кемелеріне енгізу кезінде де ұқсас (бірақ кері) қиындықтар туды, олар отынның тиімділігін арттыру және жылдамдықты жоғарылату мүмкіндігін ұсынды. 1892 жылы Торникрофт пен Ярроу алғашқы үлгілерді пайдаланды, содан кейін олар канонерлік қайықта сынақтан өтті. Алайда, 1894 жылы жаңа крейсерлер үшін ұқсас қазандықтарды белгілеуге тырысу Парламентте сұрақтар тудырып, жаңа технологияға инвестиция салғысы келмеген кеме жасаушылардың қарсылығына ұшырады. Фишер жаңа қызметке тағайындалғаннан кейін бұл мәселе бірнеше жыл бойы жалғасты, парламенттік тергеу жаңа қазандықтарды қабылдамады. Ақырында жаңа дизайн қабылданды, бірақ тек ескі дизайнды қолдана отырып тағы он сегіз кеме салынды, нәтижесінде қажетті деңгейден төмен өнімділік болды. Фишер 1894 жылы Королеваның туған күні құрметіне Бат орденінің командирі атанды, 1896 жылы вице-адмирал болып жоғарылатылды және 1897 жылы Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының бастығы болып тағайындалды. 1898 жылы Фашода дағдарысы Франциямен соғыс қаупін тудырды, оған Фишер француздық Батыс Үндістанға шабуыл жасау жоспарларымен жауап берді, соның ішінде Devil's Island түрмесіне және «надан» Альфред Дрейфусты Францияға француз армиясының ішінде дүрлік тудыру үшін қайтару. Фишердің саясаты бойынша, флотты жаттықтыру кезінде барлық маневрлерді толық жылдамдықпен жүргізу және экипаждардан ең жақсысын күту. Ол кіші офицерлермен қарым-қатынас жасады, сондықтан олар оған идеялармен жүгінуден қорықпады немесе қажет болған кезде онымен келіспейді. Фишерді Премьер-министр лорд Солсбери 1899 жылы Бірінші Гаага бейбітшілік конференциясына британдық теңіз делегаты ретінде таңдады. Бейбітшілік конференциясын Ресей қарулануды шектеу туралы келісімге шақырды, бірақ британдық позиция теңіз флотын пайдалануды шектейтін кез келген ұсынысты қабылдамады. Фишердің стилі ресми кездесулерде аз сөйлеу, бірақ барлық бейресми жиналыстарда табандылықпен лоббилеу болды. Ол көптеген адамдарға өзінің мейірімділігі мен әдемілігімен, сондай-ақ британдық мәселені кездесетін барлығына жеткізуге деген қатаң шешімімен әсер етті. Конференция тек dumdum оқ-дәрілері, улы газ және аэростаттан бомбалауға шектеулермен аяқталды, ал Фишер Жерорта теңізі флотының бас қолбасшысы болып тағайындалды, «флоттың ең жоғары тағайындалуы». Немецтік делегацияция Британияның позициясын былай қорытындылады: Англияның әлемдік позициясы теңіз флотына, флоты кез келген мемлекеттердің комбинациясын жеңуге жеткілікті күшті және Англия флотын қалай қаласа солай пайдалану құқығын сақтайды.

Жерорта теңізінің флоты

Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясынан өзгеше, Жерорта теңіз флоты Александрия мен Гибралтардан жұмыс істейтін, маңызды британдық қолбасшылық болды. Үндістан мен Ұлыбритания арасындағы маңызды кеме жолы Суэц каналы арқылы өтті және Франция тарапынан қауіп төнді деп есептелді. Франция Солтүстік Африкадағы өзінің колонияларына солтүстік-оңтүстік бағытты қызығушылық танытты. Фишер Солтүстік Америка эскадрильясынан өзінің флагмандық кемесін сақтап қалды, басқа офицерлердің қарсылығына қарамастан, күшті, бірақ баяу дәстүрлі шайқас кемесін таңдаудан гөрі. Оның стратегиясы бірінші соққыны берудің маңыздылығын көрсетті, бірақ батып кеткен кемелерді оңай алмастыруға болмайтынын және ол талап ететін стандарттарды сақтамаған офицерлерді ауыстыратынын түсіндірді. Ол барлық офицерлерді шақыратын теңіз стратегиясы бойынша лекциялар оқыды және офицерлерін оған жаңа идеялармен келуге тағы да шақырды. Тактика бойынша эсселерге сыйлықтар берді және флоттағы барлық кемелердің модельдері бар үлкен карталар бөлмесін ұстады, онда офицерлер тактиканы жасай алатын. Ерекше алаңдаушылық тудырған нәрсе – Германия британдық флотты жоюға болатынын мақтан тұтқан торпедалардың қаупі және көптеген француз торпедалық катерлері болды. Фишердің жаңалықтарына барлығы келіспеді, кейбір жоғары шенді офицерлер оның кіші офицерлеріне көрсеткен назарына немесе барлық офицерлерге тиімділікті арттыру үшін жасаған қысымына наразылық білдірді. Нақты жаттығулар бағдарламасы қабылданды, оған француз шабуылдарының симуляциясы, қорғаныс маневрлері, түнгі шабуылдар және блокадалар кірді, барлығы максималды жылдамдықпен жүргізілді. Ол артиллерияда ең жақсы көрсеткен кемеге алтын кубок тағайындады және ұрыс формациясынан және үлкен қашықтықтан атуды талап етті. Ол өзі де үлкен флотты күрделі жағдайларда басқарудың қиындықтарын үйреніп жатқанын және одан қатты ләззат алғанын байқады. Оның лекцияларынан алынған жазбалар көрсеткендей, Жерорта теңізіндегі қызметінің басында телескоптық көмексіз ауыр қарулардың тиімді ату қашықтығы 2000 ярд немесе телескоптық көмекпен 3000-4000 ярд деп есептелген, ал қызметінің соңында талқылау 5000 ярдтан тиімді ату қалай жүргізіледі дегенге қатысты. Бұл торпеданың қашықтығының 3000-4000 ярдқа дейін өскендігіне байланысты болды, бұл кемелердің үлкен қашықтықта тиімді күресуін қажет етті. Ол капиталдық кемелерде салыстырмалы түрде кішкентай негізгі қарулануды (кейбіреулері 15 дюйм немесе одан да көп) қолдады, өйткені салыстырмалы түрде кішкентай (10 дюйм) заманауи қарулардың жақсартылған техникалық дизайны оқ ату жылдамдығын және жалпы залп салмағын арттырды. Үлкен қарулардың әлдеқайда үлкен қашықтығы мәселе болған жоқ, өйткені ешкім оларды осындай қашықтықта тиімді бағыттау қалай жүргізіледі білмеді. Ол "жауынгерлік кемелердің дизайны жауынгерлік әдістерге сәйкес болуы керек, ал жауынгерлік әдістер кемелердің дизайнына тәуелді болмауы керек" деді. Офицерлердің қалай мінез-құлқы болуы керек екеніне қатысты, ол: "Өзің ойла және өзің әрекет ет – болашақтың ұраны, бұйрық күте тұру емес" деді. Кейіннен Фишердің басшылығында қызмет еткен теңіз офицері лорд Хэнки былай деді: "Бұрынғы режимде өмір сүрмеген адам үшін Фишердің Жерорта теңізі флотында қандай өзгеріс жасағанын түсіну қиын. Оның келуіне дейін офицерлердің әңгімелері мен пікірталастары негізінен бояу мен мыс бұйымдарын тазалау сияқты мәселелермен шектелген. Бұлар ұмытылып, олардың орнына тактика, стратегия, артиллерия, торпеда соғысы, блокада және т.б. туралы үздіксіз даулар пайда болды. Бұл – теңіз флотының барлық офицерлеріне әсер еткен нағыз қайта жаралу". Лорд Чарльз Бересфорд кейін Фишердің қатаң сыншысына айналды, Ұлыбританияға оралып, парламентке кіру жоспарын тастады, өйткені ол "соңғы аптада соңғы қырық жылда алғаннан көп нәрсе үйренді". Фишер дипломатиялық қатынастарды жақсарту үшін маңызды тұлғалар үшін банкеттер мен кештер ұйымдастырды. Флот Константинопольге сапар шекті, онда ол сұлтанмен үш рет кездесті және 1900 жылдың қарашасында Осман орденінің Ұлы кордонымен марапатталды, ал келесі жылы ол 1901 жылдың 5 қарашасында толық адмирал дәрежесіне көтерілді. Ол Жерорта теңізі эскадрильясына қосымша кемелер мен жабдықтар алу үшін Адмиралтействомен тымырлы келісімдер жүргізді. Теңіз флотымен қатар саясатта мансап құрған Бересфорд флотты көбірек қаржыландыруды талап ететін қоғамдық науқанды жалғастырды, бұл оны Адмиралтействомен қақтығысқа түсірді. Фишер оның үлкен қаржыландыру және соғысқа дайын болу қажеттігі туралы пікірлерімен келіссе де, қоғамдық пікірталасқа қатысудан бас тартты. Алайда, ол журналист Арнольд Уайтпен тұрақты құпия хат алмасып тұрды, оған газеттік науқанды қолдау үшін ақпарат пен кеңес берді. 1902 жылы хат алмасу барысында Фишер Франция Ұлыбританияның тарихи жауы болғанымен, Ұлыбританияның Франциямен ортақ мүдделері бар екенін, ал Германияның шетелдегі өркендеуі оны әлдеқайда ықтимал жауға айналдырғанын атап өтті. Хат алмасу Фишердің Адмиралтействодағы пікірлерінің қалай қабылданатынына және оның одан әрі жоғарылау мүмкіндігіне қатысты белгісіздігін көрсетті. Ол бұрыннан Элсуиктегі (сондағы Ұлыбританияның ең ірі қару-жарақ фирмасы) Армстронг Уитворттың директоры болу туралы ұсыныстар алған, бұл адмиралдың айлығынан әлдеқайда жоғары жалақыны және флоттың күшін сақтау үшін қажет деп сенген кемелердің жаңа дизайндарын жеке құрылыс салу мүмкіндігін ұсынатын.

Екінші теңіз әміршісі: офицерлер даярлығын реформалау (1902-1904)

1902 жылдың маусым айының басында Фишер Жерорта теңізі эскадрильясының басшылығын адмирал сэр Комптон Домвиллге өткізді және Ұлыбританияға оралып, персоналды басқаратын екінші теңіз лорды лауазымына кірісті. Ол 9 маусымда Адмиралтействода тіркелді және келесі күні қызметін бастады. Осы кезде флоттың машиналарын қолдануға деген тәуелділігі артқандықтан маңыздылығы артып келе жатқан инженерлік офицерлер, көбінесе басшылық (атқарушы) офицерлер тарапынан төмен қаралатын еді. Фишер екі бөлімнің бірігуі теңіз флоты үшін жақсы болады деп санады, себебі бұрын навигация офицерлері де бір кезде толыққандай бөлек мамандық болған. Оның шешімі – қарапайым және инженерлік офицерлердің кадеттік оқуын біріктіру және оқу бағдарламасын қайта қарау, осылайша болашақта екі бағыттың бірін таңдауға мүмкіндік беретін тиісті негіз құру. Бұл ұсынысқа бастапқыда Адмиралтейство кеңесінің қалған мүшелері қарсылық көрсетті, бірақ Фишер оларды өзгерістердің пайдалылығына көндірді. Теңіз флотының ішіндегі наразылықты басу қиын болды және газеттерде қайтадан науқан басталды. Фишер баспасөзді өз жағына тартудың маңыздылығын жақсы білді және достық қарым-қатынастағы журналистерге ақпарат беруді жалғастырды. Бересфордқа өзгерістерге қарсылық білдірген офицерлер осы өзгерістерге қарсы күресу үшін оны қолдауға жүгінді, бірақ ол бұл мәселеде Фишердің жағына шықты. Оқу мерзімі екі жылдан төрт жылға дейін ұзартылды, нәтижесінде кадеттерге арналған жатақханалардың көбеюіне қажеттілік туды. Екінші кадеттік оқу орны – Корольдік теңіз колледжі, Осборн, алғашқы екі жылдық оқу үшін Уайт аралындағы Осборн үйінде салынды, ал соңғы екі жылы Дартмутте өтті. Барлық кадеттер енді кемедегі өмірге, сондай-ақ навигация мен теңізшілікке қатысты ғылым мен технология саласында білім алды. Болашақта басшылық офицерлер өз кемелерін жақсырақ түсінуге мүмкіндік алатын болса, инженерлер командалық қызметке жабдықталар еді. Дене шынықтыру мен спортты оқыту кадеттердің ғана емес, сонымен қатар шетелдік порттарға жақсы ниетпен сапарлаған кеме экипаждарының спорт командаларын дайындау үшін де жүргізілуі керек еді. Емтихан арқылы қабылдау, бұл арнайы оқуға қол жеткізе алатындарға басымдық берген, үміткерлердің жалпы білімін және олардың жауаптарына жауап беру қабілетін анықтау үшін сұхбат комиссиясымен ауыстырылды. Төрт жылдық оқудан кейін кадеттер соңғы тәжірибелік тәжірибе алу үшін арнайы оқу кемелеріне жіберілді, содан кейін нақты басшылық лауазымдарға тағайындалды. Ақырғы емтиханның нәтижелері әр кадеттің қызметтік еңбегіне және болашақта ерте тағайындалу мүмкіндігіне әсер етті. Фишер өзінің Selborne Fisher жобасын "жағымсыз пікірлермен, Парламентпен, Шайтанмен және тіпті, олардан асып түсетін Қазынашылықпен тоқтатылмайтын" деп сипаттады. Алайда, ол бастапқыда Корольдік теңіз жаяу әскерін қосуы осы қызмет саласында офицер болуды таңдаған кадеттердің санының күрт төмендеуіне әкелді. Сондықтан Фишер 1912 жылы Корольдік теңіз жаяу әскерін алып тастау үшін реформаларын өзгертуге мәжбүр болды. Ол 1902 жылғы 26 маусымда 1902 жылғы Коронациялық құрметтер тізімінде Бат орденінің Ұлы крестімен (GCB) марапатталды және 1902 жылғы 24 қазанда Букингем сарайында король Эдуард VII оған орден табыс етті. 1903 жылы ол Портсмуттың Бас қолбасшысы болды, оның флагманы болды.

Бірінші теңіз әміршісі (19041910)

Қыркүйек және қазанның бірінші жартысын континентте өткізгеннен кейін Фишер 1904 жылғы 20 қазанда Бірінші теңіз лорды қызметіне кірісті. Лауазыммен бірге Анн патшайымының қақпасындағы үй берілді, бірақ Фишер сонымен қатар Хамдағы Лангем үйін жалға алды, онда отбасы зейнеткерлікке шыққанға дейін тұрды. 1905 жылғы маусымда ол "Еңбек орденімен" (OM) марапатталды, ал желтоқсанда флот адмиралы дәрежесіне көтерілді. Фишер теңіз бюджетін қысқарту және теңіз күштерін заманауи соғысқа реформалау үшін Адмиралтействоға шақырылды. Көпшілік арасында қызу пікірталас туғанда, ол 90 ескі және кішкентай кемені аяусыз сатты және тағы 64 кемені резервке қойды, оларды "жарысқа әлсіз, қашуға баяу" және "пайдасыз малдың жинағы" деп сипаттады. Бұл ішкі сулардағы ірі, заманауи кемелердің санын арттыру үшін экипаждар мен қаражатты босатты. 1905 жылға арналған теңіз күштерінің сметасы, жаңа құрылыс бағдарламаларына және тиімділіктің артуына қарамастан, алдыңғы жылғы 36,8 миллион фунт стерлингтен 3,5 миллион фунт стерлингке төмендеді. 1905 жылдан 1907 жылға дейін теңіз шығындары азайды, содан кейін қайта өсті. Фишердің Бірінші теңіз лорды лауазымындағы қызметінің соңында шығындар 1904 жылғы деңгейге жетті. Ол жылдам, үлкен артиллериялық кеменің жасалуына жетекшілік етті және алғашқы заманауи кеменің жобасын жасаған Дизайн жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Оның комитеті сондай-ақ бронялық қорғанысының есебінен жоғары жылдамдыққа қол жеткізілген Dreadnought стиліндегі жаңа крейсер түрін жасады. Бұл – броненосцы-крейсер, ал біріншісі болды. Ол сондай-ақ Корольдік теңіз күштеріне су асты кемелерін енгізуді және көмірмен жұмыс істейтін флотты мұнаймен жұмыс істейтінге ауыстыруды қолдады. Ол басқа адмирал, Лорд Чарльз Бересфордпен ұзаққа созылған қарым-қатынаста болды. Бірінші теңіз лорды ретінде Фишер король Эдуард VII-ге Ұлыбританияның теңіз үстемдігін пайдаланып, Кильдегі неміс флотын "Копенгагендеуге" – яғни, соғыс жарияламастан алдын ала шабуыл жасап жоюға ұсыныс жасады, бұл корольдік теңіз күштері Наполеон соғыстары кезінде Дания флотына қарсы жасағандай болды. Әдебиеттерінде Фишер "Германия императорынан бастап, Германиядағы ең жек көретін адам" екенін білдірген әңгімеге сілтеме жасайды, себебі император "Германия флотын "Копенгагендеу" туралы Фишердің идеясын естіген". Фишер бұл ақпараттың сыртқа тарағанына күмәнданатынын және "[Император] мұны тек [британдықтардың] осылай істеуі керек екенін білгендіктен айтты" деп ойлайтынын қосты. 1908 жылы ол Ұлыбритания мен Германия арасындағы соғыс 1914 жылғы қазанда басталатынын болжады, бұл кейіннен расталды, оның болжамы Киль каналының кеңейтілуінің аяқталу мерзіміне негізделген, бұл Германияға ірі соғыс кемелерін Балтық теңізінен Солтүстік теңізіне қауіпсіз түрде тасымалдауға мүмкіндік беретін еді. Сол жылы ол Корольдік Виктория орденінің (GCVO) Ұлы крестімен марапатталды. 1909 жылғы 7 желтоқсанда Барон Фишер атанды. Ол өзінің елтаңбасындағы девиз ретінде "Құдайдан қорқып, ештеңеден сескенбе" деген сөздерді қолданды, бұл Dreadnought атауына сілтеме еді.

Соғыстан бұрын (19111914)

Ол 1911 жылы 25 қаңтарда 70 жасқа толған күні Норфолк қаласындағы Килверстон Холлға зейнеткерлікке шықты. 1912 жылы Фишер бүкіл флотты мұнайға көшіру мақсатында Отын және қозғалтқыштар жөніндегі Корольдік комиссияның төрағасы болып тағайындалды. "Құпия" белгісімен жүрген Фишердің комиссиясы 1912 жылы 27 қарашада, ал одан кейін 1913 жылы 27 ақпанда және 1914 жылы 10 ақпанда екі қосымша есеп ұсынды. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған соң Фишер Әскери-теңіз министрлігіндегі Черчилльдің 'үнемі' келіп тұратын қонағы болды.

Бірінші теңіз әміршісі (19141915)

1914 жылдың қазан айында Лорд Фишер неміс тегі болғандықтан принц Луи Баттенбергтің отставкаға кетуіне мәжбүр болғаннан кейін, бірінші теңіз лорды қызметінен шақырылып алынды. «Таймс» газеті Фишердің «74 жасқа толып, бірақ ешқашан одан жас немесе күшті болмаған» екенін хабарлады. Ол 1915 жылдың 15 мамырында Галлиполи мәселесі бойынша Адмиралтействоның бірінші лорды Уинстон Черчилльпен болған қатыгез даулардың нәтижесінде отставкаға кетті, бұл Черчилльдің де отставкаға кетуіне әкелді. Фишер кампанияға толыққанды ықылас танытпады – ол қолдауын білдіріп, кейде бас тартып, кабинет мүшелерін қынжырлы және әңгімелеуге дайын емес қалдырды – және жалпы алғанда, Германияның Балтық теңізінің жағалауына (Балтық жобасы) амфибиялық шабуыл жасауды артық көріп, тіпті осы мақсат үшін аз суға батып кететін шайқас крейсерлерін құрылысқа тапсырды. Галлиполи жорығы сәтсіз аяқталғаннан кейін Черчилльмен қарым-қатынас одан әрі шиеленісті. Фишердің теңіз құрылысына соңғы үлесі – жобаланған «Маммот» болды, ол «Батыл» класының принциптерін одан әрі дамытып, 20 дюймдік зеңбіректерді орнатуға мүмкіндік берді, бірақ бронясы минималды болды. «Сыбайластырусыз» крейсері құрылысқа бекітілген жоқ. Фишердің отставкасы бастапқыда жеңіл қабылданып, премьер-министр Х.Х. Асквит: «Фишер әрқашан отставкаға кетеді» деді. Бірақ Фишер Шотландияға зейнетке шығу ниетімен Адмиралтействодағы кабинетін босатқанда, премьер-министр оған король атынан қызметін жалғастыру туралы бұйрық жіберді. Жоғары шенді теңіз офицерлері мен баспасөз 74 жастағы бірінші теңіз лордын лауазымында қалғанға шақырды. Фишер Асквитке «соғыстың сәтті аяқталуын қамтамасыз ететін» алты талапты баяндаған эксцентриктік хат жолдады. Бұл оған флоттың барлық істері мен құрылысын қоса, беспрецеденттік толық билік беруді көздеді. Фишердің мінез-құлқы психикалық бұзылудың белгілерін көрсеткенін айтқаннан кейін, Асквит Фишердің алғашқы отставкасын қатаң түрде қабылдады.

Соңғы жылдары (1915-1920)

Фишер үкіметтің өнертабыс және зерттеулер кеңесінің төрағасы болды және соғыс аяқталғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. 1917 жылы ол Жапонияның «Көтерілетін күн» орденін, Пауловния гүлдерімен бірге, «Ұлы дорба» дәрежесінде алды, бұл орденнің сегіз класындағы ең жоғарысы. Патшаның осы құрметті қабылдауға және көрсетуге рұқсаты туралы хабарлама «Лондон газетінде» жарияланды. Оның табыты флот адмиралы ретінде Фишердің туымен жабылды және тәжбен безендірілді. Фишер 1920 жылғы 10 шілдеде 79 жасында Лондонның Сент-Джеймс-скверінде қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оған Уэстминстер аббаттығында мемлекеттік жерлеу рәсімі жасалды. Оның табыты көк жакет киген теңізшілердің тартуымен, алты адмиралдың шатыр тасушы ретінде, және қолдары кері бұрылған Корольдік теңіз жауынгерлерінің сүйемелдеуімен, сондай-ақ үнсіз барабандардың баяу соғуымен Лондон көшелері арқылы Уэстминстер аббаттығына жеткізілді. Сол күні кешке оның денесі Голдерс Грин крематорийінде өртелді. Келесі күні Фишердің күлі пойызбен Килверстоунға Корольдік теңіз флотының құрметті қарауылымен жеткізілді және оның әйелінің қабіріне, каштан ағашының астына, алғашқы теңіз кемесінің мүсініне қарай қойылды.

Фольклор мен халықтық мәдениетте

Фишерге жасалған сілтеме судья Питер Смит тарапынан 2006 жылғы сәуірдегі «Да Винчи коды» плагиаттық ісі бойынша шешімде «Смит коды» деп аталатын шифрланған хабарлама ретінде жасырылған. Смиттің «Кім кім» журналындағы өмірбаяндығында ол «Джеки Фишердің жанкүйері» екені көрсетілген. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі «OMG» тіркесінің «О, құдайым!» деген аббревиатурасының алғашқы қолданылуын 1917 жылғы 9 қыркүйекте Уинстон Черчилльге жазған хатында Фишерге жатқызады. Фишердің жағдайында ол «Ой! Құдай-ау!» деп айтқан. Фишер әскери-теңіз күштеріндегі проблема деп саққан, лайықтылық емес, кезекпен немесе еңбек өтіліне сәйкес тағайындау тәжірибесін сипаттау үшін «Бэггинс кезегі» деген тіркесті ойлап тапты. Ал Стюарттың «Past, Present, and Future» альбомындағы «Old Admirals» әні Фишердің өміріне негізделген. Фишер Джордж Макдональд Фрейзердің «Флэшмен және Аждаһа» (1985) романында Тайпин көтерілісі кезінде мичман рөлінде пайда болады. Фишер «Рейли: Шпионның мысығы» (1983) телесериалының 1-ші бөлімінде актер Денис Холмс ойнаған рөлінде көрінеді.