Кіріспе
Висбидегі бекініс, Готланд
Висборг (Wisborg) – шведтік Готланд аралындағы Висби қаласындағы бекініс. Висбиде (борг – қамал немесе сарай деген мағынаны білдіреді) бірнеше қамалдар салынған, бірақ Висборг әдетте Дания, Норвегия және Швеция королі Эрик салған қамалға қатысты айтылады.
Тарих
Герцог Эрик (Швеция королі Магнус III-тің ұлы) 1310 жылы Швеция мен Норвегия корольдіктерін бақылау үшін ағайындары арасындағы күрес аясында Висбидің оңтүстік-батыс бұрышында алғашқы бекініс салған адам болып көрінеді; бұл Готландты Норвегияның бақылауына көшіреді. Король Магнус IV, герцог Эриктің ұлы, содан кейін Норвегия мен Швецияны биледі. 1356 жылы король Магнус Норвегияны өзінің ұлы Хакон VI Магнуссонға тапсырды, бірақ Магнус әлі де Швеция королі болып қала берді. 1361 жылдың шілдесінде Дания патшасы Вальдемар Аттердагтың әскері Готландқа түсті. 27 шілдеде Висби басып алынды және кем дегенде 2000 шаруа қаза болды. 1362 жылы швед ақсүйектері көтеріліс ұйымдастырып, Хаконды Швеция королі деп жариялады. Келесі жыл Скандинавияның болашағы үшін шешуші болды. 1363 жылы Хакон мен Магнус келісіп, Хакон Вальдемардың қызы Маргаретке (Дания королевасы Маргарет I) үйленді; әке мен ұл Швеция тағын бөлісуге келісті. Ақсүйектер тағы да көтеріліс ұйымдастырып, Магнустың жүрегіне жақын немере інісі Мекленбург герцогы Альбертке тәжді ұсынды. 1375 жылы Дания королі Вальдемар қайтыс болды, Маргарет өзінің және Хаконның кішкентай ұлы Олафтың (Олав) таққа мұрагері болуын қамтамасыз етті. Тек бес жылдан кейін, 1380 жылы оның күйеуі Норвегия королі Хакон қайтыс болды, Олафты Норвегия мен Данияның тақтарына мұрагер етіп, ол есейгеннен кейін; сол уақытқа дейін оның анасы екі елде де регент болып биледі. Бірақ 1387 жылы Олаф қайтыс болды, ал Маргарет Дания мен Норвегияны биледі. 1388 жылы король Альберт Маргарет таққа отыруы үшін Швециядан қуылды. 1389 жылы Альберт қарсы шабуыл жасағанда, Альберт пен оның ұлы тұтқынға алынды. Маргарет Швецияның билеушісі болып тағайындалды, бұл Мекленбург герцогтарының ашуын тудырды. Бұл үш тәжді біріктіретін Кальмар одағының құрылуын білдіреді. Данияны тұрақсыздандыру үшін Мекленбургтер 1392 жылы сауданы бұзатын пираттарды жалдады. Олар Готландтағы Висбиді өздерінің бекінісі ретінде пайдаланды, одан олар Ганза Лигасының барлық мүшелеріне үлкен қауіп төндірді. 1395 жылы Мекленбургтермен келісімге келгеннен кейін Альберт үш жыл ішінде Стокгольмді Маргаретке беру шартымен босатылды. Маргарет пен Альберт Готланды Тевтон орденіне берді, бұл орден пираттарды және Висбидегі олардың бекінісін жоюға уәде берді. Орденнің үлкен магистрі Конрад фон Юнгинген 1398 жылы аралды басып алып, Висбиді қиратты. 1397 жылы Маргарет Норвегия, Швеция және Данияны билеуді өзінің шөбересі Эрик Померанияға тапсырды. 1408 жылы Тевтон рыцарлары Висбиді Эрикке сатты. Үш жылдан кейін ол Висборг қамалын салуды бастады, ол Висборг бекіністерінің ең танымал бекінісі болды. 1430 жылы Кальмар одағы ыдыра бастады. Эрик патша өзінің үш корольдігіндегі ақсүйектерді ренжіткен бірқатар саясатты бастады. Патша мен ақсүйектер арасындағы қақтығыс 1439 жылға дейін күшейді, ол кезде Эрик Швецияда Карл Кнутсон Бонде (кейін Швеция королі Карл VIII) және Данияда Эриктің жүрегіне жақын немере інісі Кристофер III-тің қолынан тақтан түсті; Эрикке Норвегия тағын жалғыз ұсынды, бірақ ол бас тартты. Осыған жауап ретінде ол Висборг қамалында тұрақты түрде тұрып қалды, бірақ ол ешқашан таққа деген талабынан бас тартпады. 1440 жылға қарай, оның Готландтан тыс жерде билігі болмады. Кристофер 1448 жылы мұрагерсіз қайтыс болғанға дейін Кальмар одағының жалғыз монархы болды. Швед ақсүйектері бұл мүмкіндікті пайдаланып, Карл Кнутсонды Швеция мен Норвегияның патшасы етіп тақты, ал Кристиан I Данияның патшасы болды. Бұл Дания мен Швеция патшалары арасында Кальмар одағының үш корольдігін кім билейтіні үшін ұзақ соғыс басталды. Жағдайдың шиеленісуіне байланысты Готланд бірден қақтығыстың ошағына айналды. 1448 жылы Карл аралға шабуыл жасап, Висборгтағы бекіністер әлі де құлатылған король Эрикпен мекендегендіктен, Висбиден басқа барлық жерді бақылауға алды. Эрик 1448 жылы Кристиан I-мен келісім жасады, өйткені олар туысқан болғандықтан, Готланды даниялықтарға беруге және Померанияға қауіпсіз өту үшін таққа деген талаптарынан бас тартуға келісті. Кристиан келісті, ал 1449 жылы даниялық әскер Висборгтың қорғанысын күшейтіп, түннің астында тығылып кірді. Даниялықтар келген кезде шведтер аралды эвакуациялады. Уәде етілгендей, Эрикке Померанияға қауіпсіз жол берілді, онда ол 1459 жылы қайтыс болғанға дейін Столп герцогтігін Эрик I ретінде басқарды. Көптеген қиындықтарға қарамастан, Дания 1645 жылы қол қойылған бейбіт келісімге сәйкес 30 жылға Швецияға бергенге дейін аралдың үнемі билігін сақтады. Дания оны 1676 жылы қайтарып алды, бірақ үш жылдан кейін Дания Швециямен тағы бір бейбіт келісімге қол қойды, онда олар Готланды қайтаруға келісті. Осы жылы Дания әскері Висбиден шығып келе жатқанда, Висборг қамалын жарып жіберді. Оның құрылысының кейбір бөліктері әлі де Висби портына қарап тұр.
Olaf dies, and Margaret becomes ruler of Denmark and Norway. In 1388, King Albert is driven from Sweden for Margaret to assume the throne. After a failed counter assault by Albert in 1389, Albert and his son are taken prisoner. Margaret is named ruler of Sweden which angers the Mecklenburg Dukes. This marks the formation of the Kalmar Union that unifies the three crowns. In an attempt to destabilize Denmark, the Mecklenburg's hired the Victual Brothers, pirates, to disrupt trade in 1392. They used Visby on Gotland as their fortress from which they were a costly menace to all members of the Hanseatic League. In 1395, after a treaty with the Mecklenburg's, Albert is released with the understanding that he will turn Stockholm over to Margaret in three years. Margaret and Albert give Gotland to the Teutonic Order, with the pledge that the order will remove the Victual Brothers and their fortress in Visby. Konrad von Jungingen, the Grand Master of the Order, takes the Island in 1398 and destroys Visby. In 1397, Margaret passes rule of Norway, Sweden, and Denmark to her grandnephew Eric of Pomerania. In 1408 the Teutonic Knights sell Visby to Erik. Three years later he begins construction of Visborg Castle, the most famous of the Visborg fortresses. In 1430, the Kalmar Union begins to fall apart. King Eric initiates a number of policies that upset nobles in all three of his kingdoms. Hostilities between the king and the nobles escalate until 1439 when Eric is deposed by Karl Knutsson Bonde (later king Charles VIII of Sweden) in Sweden and by King Christopher III, Erik's nephew, in Denmark; Eric was offered the throne of Norway alone, but declined. In response he took up permanent residence in Visborg Castle, but he never relinquished his claim to the throne. Though by 1440, he had no power outside of Gotland. Christopher reigned as sole monarch of the Kalmar Union until he died in 1448 without an heir. Swedish nobles took the opportunity to crown Karl Knuttsson as King of Sweden and Norway; and Christian I became King of Denmark. This began a long period of warfare between the kings of Denmark and Sweden over who would once again rule over the three kingdoms of the Kalmar Union. With tensions rising, Gotland became an immediate point of conflict. In 1448, Charles launched an invasion of the island and was able to secure all but Visby because of the fortifications at Visborg, still inhabited by the deposed King Eric. Eric made a deal with Christian I in 1448, because they were family, in which he agreed to cede Gotland to the Danes and renounce his claims to the throne in return for safe passage to Pomerania. Christian agreed and in 1449, a Danish army reinforced the defenses of Visborg by sneaking in under cover of darkness. As the Danes moved in the Swedes evacuated the island. As promised Eric was given safe passage to Pomerania where he ruled the Duchy of Stolp as Eric I until his death in 1459. Despite numerous challenges, Denmark retained continuous rule of the island until a peace treaty signed in 1645 granted it to Sweden for 30 years. Denmark gained it back in 1676, but three years later Denmark signed another peace treaty with Sweden in which they agreed to return Gotland. As the Danish soldiers were leaving Visby that year, they blew up the fortress of Visborg. Some fragments of its structure still can be seen overlooking the harbor of Visby.
Қалғаннан кейін
Швед ханзадасы Оскар, Готланд герцогы және швед тағына екінші мұрагер, әкесінің рұқсатынсыз үйленді, соның салдарынан мұрагерлік құқығынан және патшалық атақтарынан айырылды. 1892 жылдың 2 ақпанында анасының (Нассаулық София) ағасы, Люксембург Ұлы герцогы Адольф, оның бұрынғы герцогтығының ежелгі бекінісіне сілтеме жасай отырып, оны Висборгтың бірінші графы етіп тағайындады. Оскармен қоса төрт граф құрылды, олардың үшеуі 20 ғасырда Оскардың шөберелері болды. Бәрі де бұрынғы швед князьдері, Швеция королінің келісімінсіз үйленгендіктен швед титулдарынан айырылған мұрагерлер.
Қызықты деректер
Ф. В. Мурнаудың 1922 жылы түсірілген "Носферату" фильмінің кейбір нұсқалары Германияның Бремен қаласында өтеді. Алайда, Мурнаудың түпнұсқа жұмысы Висборг қаласында болғанға тиіс еді (фильмнің жақсы жаңартылған нұсқалары Висборгты қолданады, ал нашаррақтары кейіпкерлердің аттары үшін Бремен мен Брам Стокердің есімдерін пайдаланады). Бұл қарама-қайшылық фильм әртүрлі елдерде аударылған әртүрлі нұсқалардан жинақталғандықтан туындады. Фильм Нидерландының Дельфт қаласында және Словакияда түсірілді, сондықтан кейінірек титрлерді жасағандардың неге Бременді таңдағаны белгісіз. Бременде "Носферату" фильміндегі кейбір көріністерді түсіруге қажетті жағажай жоқ. Дегенмен, Мурнаудың Висборгты таңдауы да түсініксіз. Ол Висборгты қолданған себебі, мұндай атаумен қала жоқ па, әлде ол Висборгпен байланысты екенін түсінген және қаланың атында жасырын мағына бар ма, белгісіз.