Кіріспе

Олбэнни төбесі – Калифорния штатының Олбэнни қаласында Сан-Франциско шығанағының шығыс жағалауындағы ең биік төбелердің бірі. Геологиялық тұрғыдан алғанда, төбе көбінесе Юра кезеңінің құмтасынан тұрады, ол Тынық мұхиты тақтасымен Солтүстік Американың батыс жиегіне жеткізіліп, субдукция процесінде қалыптасқан. Олбэнни төбесі – қазіргі Беркли төбелерінен әлдеқайда ертерек көтерілген төбелердің бір бөлігі. Бұл төбелерге Флеминг Пойнт және Пойнт Исабель (олардың шыңдары жарылыс арқылы бұздырылған), Брукс аралы, Потреро Сан-Пабло және Сан-Пабло бұғазының ар жағындағы төбелер кіреді. Олбэнни төбесінің жергілікті Олон тайпасының атауы белгісіз. 1772 жылғы Фагес экспедициясы бұл жерді «Эль-Серрито» деп атаған, ал Луис Мария Пералта отбасы оны өз ранчосының атымен – Серито-де-Сан-Антонио деп атады. Бұл ранчо, Сан-Антонио, испан жер гранты болып, Шығыс шығанақтың көп бөлігін қамтыды. 1909 жылы Оушен-Вью қаласы Олбэнни деп аталғаннан кейін төбе де Олбэнни төбесі деп өзгертілді. Ал, іргелес Ель-Серрито қаласы осы төбенің бастапқы испанша атынан шыққан.

Ерте тарих

Олбэнни төбесінің солтүстік жағында бұрынғы американдықтар ұзақ уақыт пайдаланған, оны үлкен ұя тастар мен қабық қалдықтарының орындары дәлелдейді. Солтүстік жағындағы емендер, Мидл Крик өзенінің Серрито Крик өзеніне қосылған жердегі терек тоғайлары, солтүстікке қарай тұзды және тұщы су батпақтары (қазір толып қалған), және жақын маңдағы шығанақ осы жерді мол маусымдық мекенге айналдырған. 19 ғасырдың соңынан бастап, Джадсон динамит зауыты төбенің солтүстік-батыс етегінде динамит өндірген. Компания Сан-Францискодан, содан кейін Берклидегі Флеминг Пойнт жақын жерінен көшуге мәжбүр болды, себебі үнемі кездейсоқ жарылыстар болып тұрды. Динамит өндірушілер осы жарылыстардың шуын басу және қиыршықтарды ұстау үшін төбеге эвкалипт ағаштарын отырғызған. Батыс жақтағы трансконтиненталдық теміржол аялдамасы динамитты ойлап тапқан Альфред Нобельдің құрметіне Нобель станциясы деп аталды. 1905 жылы нитроглицериннің ірі апатты жарылысы 23 жұмысшының өмірін қиды. Жарылыс төбенің солтүстік беткейінде үлкен кратер жасады, бүгінде оны ағаштардың бойындағы үлкен ойыс арқылы көруге болады. Осы оқиғадан кейін динамит жасау аз қоныстанған солтүстік аймақтарға көшірілді, соңында Пт. Пиноледе тоқтады, қазір ол аймақтық саябақ. Таудан тас қазу көп жылдар бойы жалғасты, тастарда іздер қалдырды және ақырында Олбэнни төбесінің солтүстік-батысындағы төменгі шыңды жойды, шамамен қазір Ричмондтың Тынық мұхитының Шығыс сауда орталығы орналасқан жерде.

Қазіргі заманғы тарих және экология

Олбэнді төбесі – кең ашық кеңістік, шығанақтың жанындағы жалғыз жақын жердегі биік орналасқан жер және Алтын қақпа арқылы соққан теңіз желдерінің бағытындағы экологиялық арал. Бұл әдетте салқын аймақтарда кездесетін өсімдіктерге пана, мысалы, Нотка раушаны (Rosa nutkana), тікенді фацелия (Phacelia malvifolia) және жағалаулық хоркелия (Horkelia californica ssp. californica). Шөптесін өсуін болдырмау (және ірі өрттерді алдын алу) үшін американдықтардың тұрақты түрде өртеу практикасын динамит компаниялары және кейін қала 1960 жылдарға дейін жалғастырды. Осының нәтижесінде төбеде жергілікті жабайы гүлдер мен басқа да өсімдіктердің ерекше көп саны өседі. Солтүстік беткейдегі еменді орманы еуропалықтардың қоныстануына дейінгідей күйінде сақталған. Саммиттегі евкалипт ағаштары көшіп келетін және қыстайтын монарх бабочкаларын тартады. Төбеден Олбэни, Беркли – әсіресе Беркли университетінің Сатер мұнарасы – және Беркли тауларын бір жағынан көруге болады. Екінші жағынан, көз шығанаққа және қашықтағы Сан-Францискоға жетіп, тұрады. Төбеден оңтүстікке қарай қарағанда Окленд пен Эмеривиллдің орталық аудандарындағы биік ғимараттар көрінеді. Еуропалықтардың алғашқы қоныстануынан бері тұрғындар төбедегі ашық кеңістікті пайдаланып, құрғақ шөпте шаңғымен сырғанады және арқаннан секіріп ойнайды. 20 ғасырдың басынан бастап, әсіресе 1970 жылдары Олбэни төбесін дамыту үшін көптеген жобалар ұсынылды, шығанақты толтыру үшін динамитпен жарудан бастап биік қонақүйлер салуға немесе су қоймасы ретінде саммитті жаруға дейін. Жергілікті тұрғындардың наразылығы олардың көпшілігін жеңді. Соңында қала баламалы даму жоспарлары мен тығыздығына қатысты экологиялық сараптама жасау үшін экологиялық кеңесшіні тартты. Бірқатар қоғамдық тыңдаулардан кейін кеңесшінің ұсынысы қазіргі даму үлгісіне әкелді: шоғырланған биік тұрғын үйлер және төбесінің көп бөлігін сақтау. 1994 жылы азаматтар K шарасын қабылдады, бұл төбедегі тығыздықты екі есеге азайтты және қалаға одан әрі азайтуға мүмкіндік берді, ал 1996 жылы сайлаушылар R шарасын қабылдады, онда төбедегі жерді сатып алу үшін 3 миллион долларлық арнайы алым қарастырылған. 2008 жылы қалған ашық кеңістіктегі төбе Бей аймағы және мемлекеттік агенттіктермен басымдылықпен сақтау аймағы деп жарияланды. 2019 жылы облигациялар мерзімі біткенде қала жалпы көлемі 6 акр болатын шағын учаскелерді сатып алды. 2019 жылы қалған облигациялық қаражат 1991 жылы қабылданған және 2012 жылы жаңа жоспарда қайталанған саябаққа қол жеткізу және басқа да жақсартуларға жұмсалды. Төбедегі шамамен 40 акр ашық кеңістіктің үштен төрт бөлігінен азы құрылыс жұмыстарынан қорғалған. Серрито өзенінен басталып, төбедің солтүстік жағында орналасқан қоғамдық саябақ созылып жатыр. Төбедің батыс жағындағы үлкен кондоминиумдар өз даму келісімдерінің бөлігі ретінде ашық кеңістіктің маңызды бөлігін сақтайды, ал саммит жотасының солтүстік бөлігі мен солтүстік-шығыс беткейінің бір бөлігі қалаға тиесілі. Ашық кеңістіктің қалған төрттен бірі бір учаске: ең биік нүктеден оңтүстікке қарай 10,7 акр жеке меншік учаске батыстағы Пирс көшесінен басталып, саммиттен өтіп, шығыс беткейдегі Тафт көшесіне дейін созылады. Көптеген пайдаланушылар бұл жерді парк ретінде қарастырады, бірақ қала ешқашан қоғамдық қолжетімділікті қамтамасыз ететін заңды құқықты келісімге келген емес. 2019 жылдың соңында бұл учаске 10 миллион долларға сатылымға қойылды. Ол пәтерлер немесе қала үйлері үшін аймақталған, бір акрға ең көп тоғыз бірлік. Орманды төбеде, қаланың айналасында өрт қаупі үлкен. 1991 және 2012 жылдары қабылданған жоспарлар евкалипт ағаштарын сиретуді және өртті шектеуге арналған саваннаға ұқсас орта құру үшін бұталарды бақылауды талап етеді. 2008 жылдың 15 қарашасында солтүстік-шығыстан соққан қатты құрғақ желдің салдарынан үлкен тұрғын үй кешенінің (555 Пирс-стрит) батыс жағындағы төбедегі орманды аймақта өрт шықты. Жақында жаңбыр жауып, Албань мен Беркли өрт сөндірушілерінің жедел әрекеті өрттің көлемін шектеді, ешқандай құрылыс өртенбеді. Алайда өрт қаупі көрінетіндей емес. 1980 жылдары Пирс көшесінен басталған үлкен өрт солтүстік-батысқа қарай өрлеп, төбе бойымен өсті. Көптеген ағаштар өртенгенімен, үлкен ағаштар зардап көрмеді. Өрт жер астындағы улы дуалды қатты күйдірді (бұл оқиғаға жергілікті тұрғындар, мысалы, Констанс Рамос және Патрис Айм куә болды). Қаладағы бұталарды бақылау, жолдарды күтіп ұстау және тазалау жұмыстары күшейтілді. Евкалипт ағаштарын сақтап қалуға тырысады, себебі олар құстарға, соның ішінде бүркіттер мен сұлуларға және монарх бабочкаларына көшіп-қону орны ретінде қызмет етеді. Бірнеше еріктілер тобы төбеде және оның маңында жұмыс істейді. Олбэни төбесінің достары төбедегі жергілікті өсімдіктерді сақтап, оларды көбейту үшін шетелдік инвазивті өсімдіктерді жоюға жұмыс істейді. Достар сонымен қатар халықты төбесінің табиғи және мәдени маңыздылығы туралы білім береді, монарх бабочкаларының қыстау орнын бақылайды және жолдарды жақсарту жобаларын жүзеге асырады, ал 1990 жылдары олар жеке меншіктегі учаскелерді қаланың иелігіне көшіруге көмектесті. Олбэни төбесінің достары Бес ағыстың достары Серрито және Орталық ағыстардың бойындағы және төбесінің астындағы тоғайлар мен шабындықтарды кең ауқымды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. 2018 жылы құрылған жаңа топ, TASH (Ежелгі жағажай төбесін күту), Олбэни төбесіндегі ортаны қалпына келтіру және экологиялық білім беруді жалғастыру үшін ай сайын жұмыс істейді.

Лайнз клубының кросы

Олбэни төбесінің шамасы 20 фут биіктіктегі айқыш орналасқан. Бұл айқышты 1971 жылы Олбэни Лайонс клубы жеке меншіктегі жерге орнатқан, бірақ Лайонс клубының күтіп ұстауына рұқсат беретін жеңілдік құқығы (сервитут) болған. 1973 жылы бұл жер Албани қаласының меншігіне өтті. Лайонс клубы айқышты Рождество, Пасха және басқа да ерекше күндері, мысалы, 11 қыркүйек шабуылының жылдығында жарықтандырады. Айқыш Лайонс клубының жеңілдік құқығы және қоғамдық жерде христиандық нышанды көрсетудің заңдылығына қатысты дау-дамайлардың нысаны болды. 2016 жылы қала электр сымдарының қауіпсіздігіне байланысты бірнеше айға айқышқа қуат беруді тоқтатты. 2018 жылдың маусым айында федералды судья айқыштың орналасуын конституцияға қайшы деп шешіп, қаладан айқышты алып тастауды немесе оның орналасқан жерін сатуды талап етті.

Таудың батыс жағында жобаланған құрылыс

2020 жылдың қаңтар айында Trumark Homes компаниясы Албань-Хиллдің батыс беткейінде, Алтын қақпаға қарайтын 48 үйдің құрылысын салуды ұсынды. "Албань-Хилл паркін сақтау" деген онлайн петиция қала әкімшілігін жобаны тоқтатуға көндіру үшін жарияланды.

Олбэнни Хиллдегі өрт

2022 жылдың 26 маусымында Альбани-Хиллдің батыс жағында, Кливленд және Вашингтон даңғылдарының жанында өсімдік жануы орын алды. Олбэни қаласы Гейтвью, Хиллсайд және Тафт көшелерінің тұрғындарына эвакуациялануды ұсынды. Алғашқы эвакуациялық пункт "Алтын қақпа" атқарушы орталығында ұйымдастырылды.