Парламенттік омбудсмен – азаматтардың шағымдарын тексеріп, есеп беретін лауазым. Финляндия, Исландия, Дания, Норвегия және Швециядағы институты туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шағымдарды қарап, халыққа есеп беретін лауазымды тұлға.
Парламенттік омбудсман (Riksdagens ombudsman, Folketingets Ombudsmand, Sivilombudet) – Финляндия, Исландия, Дания, Норвегия және Швециядағы басты омбудсман институттарының атауы (оларда әділет омбудсманы – Justitieombudsmannen немесе JO – термині де қолданылады). Әр жағдайда бұл терминдер парламенттік омбудсман кеңсесіне де, жеке омбудсманға да қатысты.
An official whose job is to examine and report on complaints made by ordinary people
Parliamentary Ombudsman (, Riksdagens ombudsman, , Folketingets Ombudsmand, Sivilombudet) is the name of the principal ombudsman institutions in Finland, Iceland, Denmark, Norway, and Sweden (where the term justice ombudsman – Justitieombudsmannen or JO – is also used). In each case, the terms refer both to the office of the parliamentary ombudsman and to an individual ombudsman.
Швеция
Риксдаг 1809 жылдан бері омбудсмен институтын құрып жұмыс істетеді. Сол кезде Швеция патша билігінде болғандықтан, төрт рудан тұратын сословиелердің Риксдағы заңдар мен ережелердің орындалуын қадағалау үшін атқарушы биліктен тәуелсіз институт қажет деп санады. Осы себепті парламенттік омбудсмен тағайындалды және осы күнге дейін тағайындалып келеді. Алғашқы омбудсмен 1810 жылы тағайындалды, және парламенттік омбудсмендер сол кезден бері қолданылып келе жатқан негізгі принциптерді сақтап келеді.
The Riksdag has had an ombudsman institution since 1809. At that time Sweden was ruled by the king and therefore the Riksdag of the Estates, which then represented the Four Estates, considered that some institution that was independent of the executive was needed in order to ensure that laws and statutes were observed. For this reason it appointed a parliamentary ombudsman and still continues to do so. The first ombudsman was appointed in 1810, and the parliamentary ombudsmen still follow the basic principles that have applied since then.
Құзыреті
Justitieombudsmannen (Әділет омбудсмендері) немесе Riksdagens ombudsmän (Парламент омбудсмендері) – бұл мекеменің ресми атауы – кез келген адам мемлекеттік органның немесе мемлекеттік қызметтің немесе жергілікті басқару органдарының қызметкерінің тарапынан дұрыс емес немесе әділетсіз қарауға ұшырағанын сезінсе, шағымдануға құқылы. Шағым беру үшін адамның Швеция азаматы болуы немесе белгілі бір жасқа толуы міндетті емес. Алайда, бұл мекеменің Риксдаг мүшелерінің, Үкіметтің немесе жеке кабинет министрлерінің, Әділет канцлерінің немесе округтік немесе қалалық кеңестер мүшелерінің әрекеттеріне қатысты юрисдикциясы жоқ. Газеттер, радио және теледидар хабарлары, кәсіподақтар, банктер, сақтандыру компаниялары, жеке тәжірибелі дәрігерлер, адвокаттар және т.б. да омбудсмендердің қарауына кірмейді. Осы салалар үшін басқа да қадағалау органдары бар, мысалы, Швеция баспасөз кеңесі (Pressens opinionsnämnd), Қаржылық қадағалау органы (Finansinspektionen), Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер басқармасы (Socialstyrelsen) және Швеция адвокаттар алқасы (Sveriges advokatsamfund). Омбудсмен – Риксдаг сайлаған, соттар мен басқа да органдардың, сондай-ақ олардың жұмыскерлерінің (сондай-ақ мемлекеттік билікті жүзеге асырумен айналысатын кез келген адамның) заңдар мен ережелерді сақтауын және басқа да барлық міндеттерін орындауын қамтамасыз ететін адам. Омбудсмен төрт жылға сайланады және қайта сайлануға құқылы. Омбудсменнің міндетті түрде заңгер болуы талап етілмесе де, практикада біріншісінен басқа барлығының заңгерлік білімі бар. 1941 жылы омбудсмендерге тек ер адамдар ғана сайлана алатыны туралы ереже күшін жойды; содан бері бес әйел осы лауазымға сайланды. Бүгінде төрт омбудсмен бар, екеуі әйел, екеуі ер адам. Әр омбудсменнің өзіне тән жауапкершілік аймағы (қадағалау аймағы) бар. Омбудсмендердің бірі бас парламенттік омбудсмен атағын иеленеді және әкімшілік мәселелерге жауапты, мысалы, қалған омбудсмендерге қандай жауапкершіліктер жүктелетінін шешеді. Алайда, омбудсмен басқа омбудсменнің тергеуіне немесе олардың қарауына кіретін кез келген іс бойынша шешіміне араласа алмайды. Әр омбудсмен өз әрекеттері үшін Риксдаг алдында тікелей жеке жауапкершілікте болады. Жылдық есеп – Швеция Риксдағының ресми жарияланымдарының бірі – Конституция жөніндегі тұрақты комитетке ұсынылады, ол өз жазбаша есебін дайындап, Риксдагқа хабарлайды. Омбудсмендердің тергеулері (қадағалау) халықтан келіп түскен шағымдарға, омбудсмендердің бастамасымен ашылған істерге және тексерулер кезінде алынған байқауларға негізделген. Жыл сайын парламенттік омбудсмендерге шамамен 5000-ге жуық, түрлі сипаттағы шағымдар түседі. Омбудсмендердің жұмысының көп бөлігі шағымдарды қараудан тұрады.
A complaint to the JO (Justitieombudsmannen) – or parliamentary ombudsman (Riksdagens ombudsmän), which is the official name of the institution – can be made by anybody who feels that an individual has been treated wrongly or unjustly by a public authority or an official employed by the civil service or local government. A person need not be a Swedish citizen or have reached a certain age to be able to lodge a complaint. However, the institution has no jurisdiction over the actions of members of the Riksdag, the Government or individual cabinet ministers, the Chancellor of Justice or members of county or municipal councils. Nor do newspapers, radio and television broadcasts, trade unions, banks, insurance companies, doctors in private practice, lawyers et al. come within the ambit of the ombudsmen. Other supervisory agencies exist for these areas, such as the Swedish Press Council (Pressens opinionsnämnd), the Financial Supervisory Authority (Finansinspektionen), the National Board of Health and Welfare (Socialstyrelsen) and the Swedish Bar Association (Sveriges advokatsamfund). An ombudsman is an individual elected by the Riksdag to ensure that courts of law and other agencies as well as the public officials they employ (and also anyone else whose work involves the exercise of public authority) comply with laws and statutes and fulfil their obligations in all other respects. An ombudsman is elected for a four year period and can be re elected. Although there is no formal requirement for an ombudsman to be a jurist, in practice all but the first have had legal training. In 1941 the stipulation that only men could be elected as ombudsmen was rescinded; since then, five women have been elected to the office. Today there are four ombudsmen, two women and two men. Each ombudsman has her or his own area of responsibility (supervisory area). One of the ombudsmen has the title of chief parliamentary ombudsman and is responsible for administration, deciding, for instance, which areas of responsibility are to be allocated to the other ombudsmen. However, the ombudsman cannot intervene in another ombudsman's inquiry or adjudication in any case within their ambit. Each ombudsman has a direct individual responsibility to the Riksdag for their actions. The Annual Report—which is one of the official publications of the Swedish Riksdag—is submitted to the Standing Committee on the Constitution, which then draws up its own written report and notifies the Riksdag. The ombudsmen's inquiries (supervision) are based on complaints from the general public, cases initiated by the ombudsmen themselves and on observations made during the course of inspections. Every year the parliamentary ombudsmen receives almost 5,000 complaints – of widely varying kinds. Most of the ombudsmen's work consists of dealing with complaints.
Құзыреті мен санкциялары
Парламент омбудсмендері лауазымды тұлғаға қатысты тәртіптік шаралар қолдануға құқылы. Бірақ, көбінесе омбудсменнің сынды пікірі немесе ұсынымы беріледі. Омбудсменнің пікірі заңды күшті тудырмайды. Парламент омбудсменінің кеңсесі саяси бейтараптылықты сақтайды. Омбудсменнің ең қатаң шарасы – арнайы прокурор ретінде қызмет етіп, лауазымды тұлғаны қызметтен жасалған құқық бұзушылық немесе өзге де тәртіпсіздік үшін сотқа бергені. Мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі, бірақ осы мүмкіндік омбудсмендердің беделі үшін маңызды.
The parliamentary ombudsmen have the right to initiate disciplinary procedures against an official for misdemeanours. The most frequent outcome is, however, a critical advisory comment from an ombudsman or some form of recommendation. An ombudsman's opinion is never legally binding. The office of the parliamentary ombudsman is politically neutral. The most extreme recourse allows an ombudsman to act as a special prosecutor and bring charges against the official for malfeasance or some other irregularity. This very rarely happens, but the mere awareness of this possibility means a great deal for the ombudsmen's authority.
Тарих
Парламенттік омбудсмен кеңсесінің құрылуы Швецияның 1809 жылы король билігінен бас тартылғаннан кейін күшіне енген және шамалы дәрежеде Монтескьедің билік бөлінуі туралы идеяларына негізделген Швеция Үкіметінің қабылдануымен байланысты болды. Король Густав III-нің автократиялық билігін есінде сақтап, заң шығарушылар жаңа Конституцияға Риксдагтың атқарушы билікті жүзеге асыруды бақылауға мүмкіндік беретін жүйені енгізді. Сондықтан Конституция жөніндегі тұрақты комитетке министрлердің әрекеттерін қадағалау және мемлекеттік органдардың заңға сәйкестігін қамтамасыз ету үшін арнайы парламенттік омбудсменді тағайындау міндеті жүктелді. 1810 жылғы Риксдаг Актісінде Риксдаг сайлаған аудиторларға қатысты ережелер бар, олар мемлекеттік қызметті, Швеция Банкін және Ұлттық қарыз кеңсесінің қызметін қадағалайды. 1974 жылғы Үкіметтің Актісінің 12-тарауындағы ережелер кейіннен осы үш қадағалаушы Риксдаг мекемесін (яғни парламенттік омбудсмендерді, Конституция жөніндегі тұрақты комитетті және парламенттік аудиторларды) қазіргі парламенттік үкімет жүйесіне біріктірді. 1809 жылы Риксдагқа есеп беретін және органдардың заңға сәйкестігін қадағалай алатын орган құру идеясы жаңа емес еді. Шындығында, 1713 жылы абсолюттік монарх Карл XII Жоғарғы Омбудсмен кеңсесін құрды. Сол кезде король Карл XII Түркияда болды және шамамен 13 жылдан бері шетелде жүрді. Оның болмауынан Швециядағы әкімшілігі шатаққа түсті. Сондықтан ол жоғары омбудсменді Швециядағы өзінің басты өкілі етіп тағайындады. Оған жүктелген міндет судьялар мен мемлекеттік қызметкерлердің қолданыстағы заңдарға сәйкес әрекет етуін және өз міндеттерін тиісті деңгейде орындауын қамтамасыз ету болды. Егер омбудсмен мұның осылай емес екенін анықтаса, ол оларға қарсы қызметтік міндеттерін орындамағандықтары үшін сот процесін бастауға құқылы болды. 1719 жылы жоғары омбудсменге әділет канцлері (Justitiekanslern) атағы берілді. Бұл кеңсе әлі де бар, және бүгін Әділет канцлері үкіметтің Омбудсмені ретінде әрекет етеді. 1718 жылы Карл XII қайтыс болғаннан кейін Швеция парламенттік билік құрған ондаған жылдарды бастан өткерді (Бостандық дәуірі). 1766 жылы Риксдаг алғаш рет әділет канцлерін сайлады. Алайда, 1772 жылғы Үкіметтің Актісінде әділет канцлерін тағайындау құқығы қайтадан корольдік құқыққа айналды. Густав III және оның ұлы Густав Адольф IV билік құрғаннан кейін, соңғысы 1809 жылы биліктен қуылды. 1809 жылғы Үкіметтің Актісіне сәйкес билік король мен Риксдаг арасында бөлінуі керек еді. Король әділет канцлерін (басқаша айтқанда, ол корольдік омбудсмен) тағайындауға тиіс еді, ал Риксдаг өзінің парламенттік омбудсменін тағайындауға тиіс еді. Бұл жаңа омбудсмен (парламенттік омбудсмен) лауазымын құрудың басты мақсаты – атқарушы биліктен толығымен тәуелсіз бақылау органы құру арқылы азаматтардың құқықтарын қорғау болды. Алайда, бұл жаңа кеңсеге әділет канцлерінің үлгісін алу өте табиғи болды. Сондықтан да, әділет канцлері сияқты, омбудсмен де судьялар мен мемлекеттік қызметкерлердің заңдарды қолдануын қадағалайтын прокурор болуға тиіс еді. 1809 жылғы Үкіметтің Актісінде Риксдаг парламенттік омбудсмен ретінде «заң туралы білімімен және үлгілі адалдығымен танымал» адамды тағайындауға тиіс еді. Басқаша айтқанда, оның міндеттері азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған. Мысалы, парламенттік омбудсмен заңның біркелкі қолданылуын ынталандыруға және заңнамалық түсініксіздіктерді көрсетуге тиіс еді. Оның жұмысы инспекциялар мен шағымдарды тексеру түрінде жүргізілуі керек еді. Шағымдар бастапқыда салыстырмалы түрде маңызды емес рөл атқарды. Офистің алғашқы ғасырындағы шағымдардың жалпы саны шамамен 8000-ға жетті. Бастапқыда парламенттік омбудсменнің рөлін прокурордың рөлімен теңеуге болады. Омбудсмен бастаған істерді қараудан бас тартқан немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылған. Алайда, бірте-бірте, еңсеруге болмайтын бұзушылықтар үшін қудалаудан бас тартқанда және ескерту жасағанда әдеттегі тәртіп қалыптасты. Риксдаг 1915 жылы парламенттік омбудсменге арналған нұсқауларға қылмыстық қудалаудан бас тартуға нақты құқық енгізу арқылы бұл жағдайды мойындады. 1975 жылғы нұсқаулар қабылданғанға дейін, омбудсменнің үлкен зардаптарға әкелмейтін бұзушылықтар туралы істерде қудалаудан бас тарту құқығы туралы осы ережелер сын айтудың жалғыз ресми негізін ұсынды. Лауазымды тұлғаға жазаланатын қателік жасалмаған және осыған байланысты қудалаудан бас тарту туралы шешім қабылдауға негіз болмаған жағдайларда, омбудсменнің сын айтуы немесе кеңес беруі жылдар бойы қалыптасқан тәжірибелерге негізделген. Бұл тәжірибелер 1964 жылы Риксдагпен бағаланды және бекітілді. 1975 жылы қудалаудан бас тартуға арнайы құқықты жою шешімі шенеуніктердің жауапкершілігін реформалаумен байланысты болды, ол шенеуніктердің әрекеттері үшін заңдық жауапкершілігін айтарлықтай шектеуді қамтыды. Осы контексте парламенттік омбудсмендердің қудалаудан бас тарту құқығына енді қажеттілік болмайды деп есептелді. Оның орнына, омбудсмендердің істерді тексеру кезінде прокурорларға қатысты қолданылатын ережелерге бағынуы керек екендігі айтылды. Бүгінде 1986 жылғы нұсқаулар – Парламенттік Омбудсмендерге арналған Нұсқаулар Актісі (1986:765) және 1989 жылы қосылған өзгерістер – омбудсмендер прокурор рөлін атқаратын кезде прокурорларға қолданылатын басқа да заңдық ережелерге де бағынуға тиіс екенін көрсетеді. (Сонымен қатар, 1975 жылғы нұсқауларда омбудсмендерге сын айтуға немесе кеңес беруге мүмкіндік беретін арнайы ереже де болды және олар қазіргі нұсқауларға көшірілді.) 1957 жылы парламенттік омбудсмен институтына жергілікті билік органдарын қадағалау құқығы да берілді.
The office of the parliamentary ombudsman was established in connection with the adoption of the Swedish Instrument of Government that came into effect after the deposition of the Swedish king in 1809 and which was based to some extent on Montesquieu's ideas about the division of powers. With the autocratic rule of King Gustav III fresh in mind, the legislators introduced into the new constitution a system that would allow the Riksdag some control over the exercise of executive power. The Standing Committee on the Constitution was therefore charged with the task of supervising the actions of ministers and with ensuring the election of a special parliamentary ombudsman to monitor the compliance of public authorities with the law. The Riksdag Act of 1810 contained provisions concerning the auditors elected by the Riksdag to scrutinise the doings of the civil service, the Bank of Sweden and the National Debt Office. The regulations in Chapter 12 of the Instrument of Government of 1974 later incorporated these three supervisory Riksdag agencies (i. e. the parliamentary ombudsmen, the Standing Committee on the Constitution and the parliamentary auditors) into the current system of parliamentary government. The idea of creating some organ answerable to the Riksdag that could monitor the way in which the authorities complied with the law was not a new one in 1809. In fact, in 1713 the absolute monarch Charles XII had created the office of His Majesty's Supreme Ombudsman. At that time King Charles XII was in Turkey and had been abroad for almost 13 years. In his absence his administration in Sweden had fallen into disarray. He therefore established the supreme ombudsman to be his pre eminent representative in Sweden. The task entrusted to him was to ensure that judges and public official in general acted in accordance with the laws in force and discharged their duties satisfactorily in other respects. If the ombudsman found that this was not the case, he was empowered to initiate legal proceedings against them for dereliction of their duties. In 1719 the supreme ombudsman was given the title of chancellor of justice (Justitiekanslern). This office still exists, and today the Chancellor of Justice acts as the government's Ombudsman. After the death of Charles XII in 1718 Sweden enjoyed decades of what was more or less parliamentary rule (the Age of Liberty). In 1766 the Riksdag actually for the first time elected the chancellor of justice. In the 1772 Instrument of Government, however, the right to appoint the chancellor of justice again became a royal prerogative. After a period of renewed autocratic rule under Gustaf III and his son, Gustaf Adolf IV, the latter was deposed in 1809. According to the 1809 Instrument of Government, power was to be divided between the king and the Riksdag. The king was to appoint the chancellor of justice (in other words, he was the royal ombudsman) and the Riksdag was to appoint its own parliamentary ombudsman. The main purpose of the establishment of this new post as ombudsman (parliamentary ombudsman) was to safeguard the rights of citizens by establishing a supervisory agency that was completely independent of the executive. However, it seemed quite natural to model this new office on that of the chancellor of justice. Like the chancellor of justice, therefore, the ombudsman was to be a prosecutor whose task was to supervise the application of the laws by judges and civil servants. In the words of the 1809 Instrument of Government, the Riksdag was to appoint a man "known for his knowledge of the law and exemplary probity" as parliamentary ombudsman. In other words, his duties were to focus on protection of the rights of citizens. For instance the parliamentary ombudsman was to encourage uniform application of the law and indicate legislative obscurities. His work was to take the form of inspections and inquiries into complaints. Complaints played a relatively insignificant role to begin with. During the first century of the existence of the office, the total number of complaints amounted to around 8,000. Initially, the role of a parliamentary ombudsman could be characterised as that of a prosecutor. Cases set in motion by the ombudsman were either shelved with no action being taken or resulted in prosecution. Eventually, however, routines evolved which meant that prosecution was waived for minor transgressions and an admonition was issued instead. This development was acknowledged by the Riksdag in 1915 by its inclusion of a specific right to waive prosecution in the instructions for the parliamentary ombudsman. Until the adoption of the 1975 instructions, these provisions on an ombudsman's right to waive prosecution in cases involving transgressions that were not of major consequence provided the only formal basis for the expression of criticism. In the cases where an official could not be charged with any punishable error and therefore there were no grounds for a decision to waive prosecution, the expression of criticism or advice on the part of the ombudsman was based only the usages that had evolved over the years. These practices were appraised and approved by the Riksdag in 1964. The decision in 1975 to abolish the special right to waive prosecution was linked to the simultaneous reform of official accountability, which involved among other things major curtailment of the legal responsibility of public officials for their actions. In this context it was considered that there was no longer any need for the parliamentary ombudsmen to have the right to waive prosecution. Instead it was stipulated that in inquiries into cases the ombudsmen were to be subject to the regulations that already applied to public prosecutors with regard to prosecution and the right to waive prosecution. Today, the 1986 instructions – the Act with Instructions for the Parliamentary Ombudsmen (1986:765) and the amendments added in 1989 – state that when undertaking the role of prosecutor, the ombudsmen are also to comply with the other statutory regulations applying to public prosecutors. (In addition, the 1975 instructions also included a special regulation empowering the ombudsmen to make critical or advisory comments and these have been transferred to the instructions that now apply.) In 1957 the institution of the parliamentary ombudsman was also given the power to monitor local government authorities.
Мұра
Омбудсмен институтының дамуы осы қызметтердің бағытын жазалаудан кеңес беру және консультациялық функцияға қарай біртіндеп өзгертуге әкелді. Қателіктерді алдын алу және заңның дұрыс қолданылуын қамтамасыз ету жөніндегі жалпы күш-жігер прокурордың рөлінен басымдық алды. Бүгінгі күні парламенттік омбудсмендердің жұмысының бастапқы нүктесі – дерлі екі ғасыр бұрынғыдай – адамдардың мемлекеттік органдардан алатын кез келген қарым-қатынастың заңды және барлық жағынан дұрыс болуы деген ниетіне негізделген. Парламенттік омбудсмендер институты бүгінде әрбір адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын конституциялық түрде қорғаудың маңызды құралы болып табылады. Парламенттік омбудсмендер жүзеге асыратын қадағалау көбінесе халықтан түскен шағымдарды қараудан тұрады. Сонымен қатар, төрт омбудсмен қажет деп санаған жағдайда тексерулер мен басқа да тергеулер жүргізеді. Дегенмен, омбудсмендер, әдеттегі мемлекеттік органдардан өзгеше, оларға ұсынылған әрбір мәселені қарауға міндетті емес. Олар қай шағымдарды тексеру керектігін және қайсысына қосымша шаралар қабылдау қажет емес екенін өздері анықтайды. Бұл, әрине, омбудсмендердің алдына түскен шағымдарға объективті қарауын білдіреді, яғни қандай да бір қателік жасалған деген күдік тудыратын барлық шағымдар тергеледі. Омбудсмен шағымды тексеруге негіз таппаса да, мемлекеттік органның қызметінің басқа да аспектілерін бағалауға мүмкіндік бар. 1810 жылы Ларс Августин Маннерхайм алғашқы омбудсмен болып тағайындалған кездегідей, бүгіндегі төрт парламенттік омбудсмен де үкіметтен және олар бақылайтын мемлекеттік қызметтен толық тәуелсіз. Осы себепті бұл институтты көбінесе ерекше деп есептейді. Бұл, мысалы, омбудсмендердің қызметі қоғамдағы басқа да ұйымдарға жүктелген қадағалау мен заңды қолдануды алмастыруға бағытталмағандығын білдіреді. Конституциялық тұрғыдан алғанда, мемлекеттік органдардың заңды қолдануын бақылау Риксдагтың құзыреті болғанымен, принциптік тұрғыдан бұл бақылауға саяси факторларды енгізуге жол берілмейді. Осы себепті парламенттік омбудсмендердің тәуелсіздік ұстанымы Риксдагпен қарым-қатынасына да қатысты. Мысалы, Риксдаг жеке іс бойынша омбудсмендерге нұсқау бере алмайды, сондай-ақ іс қалай қарастырылғандығы немесе соңғы шешім туралы кейіннен пікір білдіре алмайды. Керісінше, Риксдагтың омбудсмендердің қызметіне қатысты өкілеттігі парламенттік омбудсмендерге берілген нұсқаулар мен кеңсеге бөлінген қаржыда көрінеді. Парламенттік омбудсмендердің бюджетіне қатысты шешімді үкімет немесе Қаржы министрлігі емес, Риксдаг қабылдайды.
The development of the role of the ombudsman institution has resulted in a gradual shift in the thrust of these activities from a punitive to an advisory and consultative function. The task of forestalling error and general endeavours to ensure the correct application of the law have taken precedence over the role of prosecutor. The starting point of the work of the parliamentary ombudsmen today is based – as it was nearly two centuries ago – on the desire of individuals that any treatment they receive from the authorities should be lawful and correct in every other respect. The institution of the parliamentary ombudsmen today is a vital element in the constitutional protection of the fundamental rights and freedoms of each individual. The supervision exercised by the parliamentary ombudsmen consists mainly of inquiries into complaints submitted by the general public. In addition the four ombudsmen make inspections and any other investigations they consider necessary. The ombudsmen are, however – unlike normal official agencies – never obliged to consider the circumstances of every case submitted to them. Instead the ombudsmen make their own assessment of which complaints to investigate and which require no further action. This presupposes, however, an ungrudging attitude on the part of the ombudsmen to the complaints they receive so that all those that give grounds for suspecting that some error has been committed will be investigated. It can also happen that even though an ombudsman finds no reason to inquire into a complaint itself, other aspects of the actions of a public authority will be appraised instead. As was the case in 1810 – when Lars Augustin Mannerheim was appointed as the first ombudsman – the four parliamentary ombudsmen are today completely independent of the government and the civil service which they monitor. For this reason the Institution is often said to be of an extraordinary nature. This means, for instance, that the activities of the ombudsmen are not intended to replace the supervision and application of the law that devolves on other organisations in the community. Even though from a constitutional point of view monitoring the application of law by public authorities is the prerogative of the Riksdag, for reasons of principle it has been considered unacceptable to incorporate any political considerations into this supervision. For this reason the independent attitude adopted by the parliamentary ombudsmen has applied to their relationship with the Riksdag as well. For instance, the Riksdag is not considered able to issue directives to the ombudsmen about any individual case, nor can it express opinions retrospectively about how a case was dealt with or the final adjudication. Instead the authority of the Riksdag over the activities of the ombudsmen finds expression in the instructions issued to the parliamentary ombudsmen and in the funds allocated to the office. It is the Riksdag that decides on the budget for the parliamentary ombudsmen – not the government or the Ministry of Finance.
Финляндия
Финляндияда 1920 жылдан бері парламенттік омбудсмен (фин. eduskunnan oikeusasiamies, швед. riksdagens justitieombudsman) институты бар. Омбудсмен кеңсесінде бір омбудсмен және екі көмекші омбудсмен (фин. apulaisoikeusasiamies, швед. biträdande justitieombudsman) қызмет етеді. Лауазым иелері төрт жылға сайланады және олардың міндеттері шведтік әріптестерінің құзыретіне жақын. Финляндияда мемлекеттік билікті бақылаумен тағы бір лауазымды тұлға – Әділет канцлері айналысады. Екі кеңсе де бір-бірінің құзыретіне қатысты, бірақ парламенттік омбудсмен әскери қызметшілердің, мерзімі өткен әскершілердің, түрмедегілердің және басқа да жабық мекемелердегі адамдардың шағымдарын қарауға арналған арнайы орган. Ол сондай-ақ түрмелерді, гарнизондарды және Финляндияның шетелдегі бейбітшілік сақтау миссияларын жүйелі түрде тексеріп тұрады. Парламенттік омбудсменнің тағы бір ерекше міндеті – полицияның жасырын операцияларын және телефон сөйлесуін тыңдауды бақылау.
Finland has had the institution of parliamentary ombudsman (Finnish: eduskunnan oikeusasiamies, Swedish: riksdagens justitieombudsman) since 1920. The office of the ombudsman has one ombudsman and two assistant ombudsmen (Finnish: apulaisoikeusasiamies, Swedish: biträdande justitieombudsman). The officials are elected for a term of four years and their duties closely resemble the jurisdiction of their Swedish counterparts. The other Finnish official charged with the supervision of public power is the Chancellor of Justice. The jurisdiction of the two offices overlaps, but the parliamentary ombudsman is the authority specially charged with the handling of complaints by military servicemen, conscripts, prisoners and other persons in closed institutions. He also regularly inspects prisons, garrisons and Finnish peacekeeping missions abroad. The other special duty of the parliamentary ombudsman is the supervision of police undercover and wiretapping activities.
Норвегия
Норвегиялық парламенттік омбудсмен 1962 жылдан бері құрылған.
The Norwegian Parliamentary Ombud has existed since 1962.
Дания
Дания парламентінің омбудсмені 1955 жылдан бері қызмет етеді. Ол мемлекеттік органдарға қатысты шағымдарды тергейді, сондай-ақ өздігінен де істерді қолға ала алады.
The Danish parliamentary ombudsman has existed since 1955. It investigates complaints against public authorities and can also take up cases on its own initiative.
Исландия
Исландиялық парламенттік омбудсмен 1987 жылы құрылды. Ол мемлекеттік және жергілікті органдардың әрекеттерін қадағалайды.
The Icelandic parliamentary ombudsman was established in 1987. It oversees the actions of state and local authorities.