Кіріспе
Кейбір монархиялардағы белгілі бір мәселені қоғамдық түрде тергеу үшін құрылған ресми орган – корольдік комиссия. Корольдік комиссия – кейбір монархияларда нақты бір мәселені ресми түрде зерттейтін маңызды, арнайы құрылған мемлекеттік сауал. Олар Ұлыбританияда, Австралияда, Канадада, Жаңа Зеландияда, Норвегияда, Малайзияда, Маврикийде және Сауд Арабиясында өткізілген. Республикаларда осыған ұқсас орган – тергеу комиссиясы деп аталуы мүмкін. Мұндай сауалдың кең өкілеттіктері болады, әдетте судьяның өкілеттігімен тең немесе одан да жоғары, бірақ ол құрылған міндеттемелермен шектеледі. Бұл өкілеттіктерге куәларды шақыру, ант беру арқылы жауабын алу және құжаттарды талап ету кіруі мүмкін. Комиссияны мемлекет басшысы (суверен немесе генерал-губернатор немесе губернатор ретіндегі өкілі) үкіметтің кеңесі бойынша құрады және патент хаттарымен ресми түрде тағайындайды. Іс жүзінде – тергеудің басқа, қарапайым формаларынан өзгеше – комиссия жұмысын бастағаннан кейін үкімет оны тоқтата алмайды. Сондықтан үкіметтер міндеттемелерді жасауға өте мұқият қарайды және әдетте комиссия жұмысын аяқтау мерзімін қосады. Корольдік комиссиялар аса маңызды және көбінесе даулы мәселелерді қарау үшін шақырылады. Бұл мәселелер мемлекеттік құрылым, аз ұлт өкілдеріне қатысты мәселелер, көпшіліктің қызығушылығын тудыратын оқиғалар немесе экономикалық сұрақтар болуы мүмкін. Көптеген корольдік комиссиялар көп жылдарға созылады және көбінесе олардың қорытындыларын басқа үкімет қабылдайды.
A royal commission is a major ad hoc formal public inquiry into a defined issue in some monarchies. They have been held in the United Kingdom, Australia, Canada, New Zealand, Norway, Malaysia, Mauritius and Saudi Arabia. In republics an equivalent entity may be termed a commission of inquiry. Such an inquiry has considerable powers, typically equivalent or greater than those of a judge but restricted to the terms of reference for which it was created. These powers may include subpoenaing witnesses, taking evidence under oath and requesting documents. The commission is created by the head of state (the sovereign, or their representative in the form of a governor general or governor) on the advice of the government and formally appointed by letters patent. In practice—unlike lesser forms of inquiry—once a commission has started the government cannot stop it. Consequently, governments are usually very careful about framing the terms of reference and generally include in them a date by which the commission must finish. Royal commissions are called to look into matters of great importance and usually controversy. These can be matters such as government structure, the treatment of minorities, events of considerable public concern or economic questions. Many royal commissions last many years and, often, a different government is left to respond to the findings.
Австралия
Корольдік комиссиялар (кейде тергеу комиссиясы деп аталады) Австралияда 1902 жылдан бері федералдық деңгейде өткізіліп келеді. Бас губернатор тағайындаған корольдік комиссиялар 1902 жылы Австралия Парламенті қабылдаған Корольдік комиссиялар туралы 1902 жылғы заңға сәйкес жұмыс істейді. Корольдік комиссиялар – қоғамдық маңызы бар мәселелерді зерттеудің ең жоғары нысаны болып табылады. Корольдік комиссия бас губернатордың, тәж атынан және үкімет министрлерінің кеңесімен ресми түрде құрылады. Үкімет комиссияның өкілеттіктерін белгілейді, қаржыландыруды қамтамасыз етеді және тәуелсіздігі мен біліктілігі негізінде таңдалған комиссарларды тағайындайды. Олар ешқашан жұмыс істеп тұрған саясаткерлер болмайды.
Солтүстік территория
Солтүстік территориядағы балаларды қорғау және ұстау жөніндегі корольдік комиссия (2016–2017 жж.). 2016 жылдың 25 шілдесінде премьер-министр Тернбулл Four Corners бағдарламасының тергеуі Солтүстік территорияның кәмелетке толмағандарды ұстау орталығындағы тұтқындарға қатысты ауыр зәбір-зоқымдарды көрсеткеннен кейін Корольдік комиссия құрылатынын жариялады.
Багам аралдары
Есірткі тасымалы және мемлекеттік сыбайлас жемқорлықты тергеу жөніндегі Корольдік сараптама комиссиясы (1983 жылдың қарашасы – 1984 жылдың желтоқсаны) (бұрынғы Багам аралдарын АҚШ-қа бағытталған қауіпті есірткілерді транзиттік тасымалдау үшін заңсыз пайдалану туралы сараптама комиссиясы) АҚШ телеарналарында үкімет есірткі тасымалдаушылардан пара алып, АҚШ-қа бағытталған есірткілер Багам аралдары арқылы өтіп бара жатқанда көз жұмған деген күдік туғаннан кейін үш мүшеден тұратын сараптама комиссиясы құрылды.
Бахрейн
2011 жылдың маусым айында құрылған Корольдік тәуелсіз тергеу комиссиясы 2011 жылдың ақпан айындағы наразылықтардан кейін болған азаматтық бағынбаушылық пен адам құқықтарын бұзу фактілерін қарастыру үшін шақырылды.