Кіріспе

Австралиялық абориген ғалымы және белсендісі Марсия Линн Лэнгтон (31 қазан 1951 жылы туған) – Австралиялық абориген жазушысы және ғалымы. Ол Кэтлинге (құрметті әкесі Уодди) туған, Оңтүстік-орталық Квинсленд және Брисбенде Yiman және Bidjara тайпаларының ұрпағы ретінде өскен. Әкесі оның өмірінде болған емес. Анасы Марсия бір жасқа толғанда шотланд туған, Корея соғысының қатысушысы Дуглас Лэнгтонға үйленді. Марсия анасының әжесі Руби мен әпкесі Терезаға жақын болды. Олар анасымен бірге жиі көшіп-қонып, тұрақты тұрғын үйі мен жұмысы болмады, ол тоғыз бастауыш мектепке барып оқыды. 1964-1968 жылдары Аспли мемлекеттік орта мектебінде білім алды. Саяхаттарында Вьетнам соғысында қызмет еткен АҚШ әскери қызметшілерімен танысып, афроамерикандық мәдениет пен "Қара күш" қозғалысымен танысты. Нью-Йоркке ұшып келгеннен кейін, оны адам саудагерлері құрлыққа алып кетті, бірақ ол қашып үлкерді. Кейіннен Лэнгтон Уэйн Госс үкіметі кезінде Квинслендтегі Аборигендер және Аралдықтар істері бөлімінің орынбасары болып тағайындалды.

2012 жылы ол "Түпкілікті оқу жобасының" демеушісі атанды, бұл жоба аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының балаларының оқу деңгейін арттыру үшін цифрлық технологияларды пайдаланатын қайырымдылық ұйымы.

1970 жылдар

1970 жылдардың басында Лэнгтон Квинсленд дәрігері Джон Маккарти, Питер Робб және басқалар 1972 жылы құрған Коммунистік лиганың үш жетекшісінің бірі болды. 1976 жылы Лэнгтон, Бобби Сайкс, Сью Чили (сондай-ақ Чили деп те жазылады) және Наоми Майерс «Қара әйелдер әрекеті» (BWA) тобын құрды, кейін ол Роберта Сайкс қоры болып қалыптасты. BWA аборигендер үшін ай сайынғы қоғамдық газет шығарды, «Коори Бина» («Қара құлақ» деген мағынада), ол 1979 жылдың маусымына дейін жарық көрді. Ол сондай-ақ, аборигендердің прогрессивті қауымдастығының негізін қалаушы Джек Паттен және Перси Реджинальд Стивенсен сияқты, басқа да көптеген қара қауымның басылымдарына қатысты. Ол 1979 жылғы аборигендік мерзімді басылымдардың тізіміне кіріспеде былай деп жазды: «Бұл газеттерді жауыз ақ ортада шығару тәжірибесі, өйткені ол билік пен ресурстарға ие, бізді тарихи тұрғыдан анықтады». Лэнгтон 1977 жылы бір жылға Канберраға барып, аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының дамуы жөніндегі федералды кеңестің бас хатшысы болып сайланғаннан кейін, ANU-да антропология мамандығына оқуға түсті. 2007 жылы Лэнгтон Говард үкіметінің «Интервенция» жобасын қолдады. Осы уақытқа дейін ол Ноэль Пирсонмен бірге жергілікті халықтың әл-ауқатына тым тәуелділік дағдарысы туындап, жергілікті халықтың жауапкершілігіне үлкен мән берілуі керек деп сенді. Бұл көзқарастар Пирсон мен Лэнгтонды көптеген басқа да жергілікті белсенділермен келіспей қалдырды. Ол аборигендер жеріндегі тау-кен компанияларымен келісімдердің жергілікті мүдделерге Австралия үкіметінен гөрі көбірек пайда әкелетінін және 2010 жылы Австралиядағы тау-кен өндірісіне ұсынылған ресурстық салығын түпкілікті халықтың құқықтары мен жұмыспен қамтуын қолдау үшін қайта қарау қажет екенін айтты. Ол жерді өндіруші топтар мен жер иелері арасында тікелей келісімдер жасалуын, ал аборигендер корпорациялары делдал ретінде жұмыс істесін деген пікір білдірді. Оның жергілікті сотқа жүгінгендерге қатысты сын пікірлерін жергілікті адвокат Тони МакАвой SC жоққа шығарды. 2019 жылдың 30 қазанында Лэнгтон мен Том Кальма Кен Уайт шақырған және бүкіл елден келген 20 көшбасшы мен сарапшыдан тұратын Мөррисон үкіметінің ұсынысы бойынша түпкілікті халықтың дауысына қатысты кеңесші топтың тең төрағалары ретінде жарияланды. 2021 жылдың шілдесінде Түпкілікті дауыс дизайны процесі тобы өзінің соңғы есебін жариялады, оны көбінесе Кальма-Лэнгтон есебі деп атайды, ол ұсынылатын дауыстың моделін сипаттайды. 2022 жылы сайланған Албания үкіметі кезінде бұл ұсыныс Австралия Конституциясына енгізілген Парламенттегі түпкілікті дауысқа айналды. Бұл өзгеріс, сондай-ақ Конституцияда түпкілікті австралиялықтарды тану Австралияда референдумға шығарылды. Референдум 2023 жылдың 14 қазанында өтті және ол алты штатта да жеңіліске ұшырады, сондай-ақ ұлттық көпшілік дауысымен де жеңілді. 2023 жылдың 1 қарашасында Лэнгтон Солтүстік территорияда алкогольге қатысты біркелкі шектеулерді қатты қолдады.

Қазіргі рөлдері мен көзқарастары

Лэнгтон БАҚ-та жиі сөйлейді және жергілікті халықтар мәселесі бойынша түрлі жоғары деңгейдегі комиссиялар мен комитеттерде жұмыс істеген. Олардың қатарында: Аборигендермен келісімді дамыту кеңесі, Жергілікті табиғи және мәдени ресурстарды басқару орталығының директоры, Жергілікті жоғары білім беру жөніндегі кеңестің төрағасы және Кейп-Йорк саясаты және көшбасшылық институтының төрағасы. Дегенмен, ол көбінесе саяси мәселелерден алшақ тұрады.