Кіріспе

Неміс тарихшысы және тіл білімі маманы, неміс тарихшысы Иоганн Георг фон Экхарт (7 қыркүйек 1664 – 9 ақпан 1730) – неміс тарихшысы және тіл білімі маманы.

Өмірбаян

Экхарт Каленберг княздығының Дуинген қаласында дүниеге келген. Шулпфортада дайындық курсынан кейін Лейпцигке барды, онда анасының тілегі бойынша теологияны оқыды, бірақ көп ұзамай филология мен тарихқа қызығушылық танытты. Оқуын аяқтаған соң Саксонияның сайлаушысының бас министрі, фельдмаршал граф Флемингтің хатшысы болды, алайда қысқа уақыттан кейін тұрақты қызмет табу үшін Ганноверге кетті. Кең білімінің арқасында ол Готфрид Лейбницке көмектесіп, 1694 жылы оның көмекшісі болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін оның кең пейілді демеушісі мен адал досы болды. Лейбництің күш-жігерінің нәтижесінде Экхарт 1706 жылы Хельмштедтте тарих профессоры, ал 1714 жылы Ганноверде кеңесші болып бекітілді. 1716 жылы Лейбниц қайтыс болғаннан кейін ол Ганновер үйінің кітапханашысы және тарихшысы болып тағайындалды. 1719 жылы ол 1718 жылы Херренхаузен бақтарындағы Эрнст Август каналында байқаған геологиялық құрылым негізінде «Протогея» еңбегінің жобасын жасады. Кейіннен ол өзінің «Origines Austriacae» (Липсия, 1721) еңбегін арнаған император Карл VI-дан дворян титулын алды. 1723 жылы нақты себептері толыққанды түсіндірілмеген жағдайларда ол лауазымынан бас тартып, Ганноверден қашып, мүмкін қарыздардан қорқа, Корвейдегі бенедиктин монастыріна, содан кейін Кельндегі иезуиттерге барып, католик дініне кірді. Ұзақ өтпей Вюрцбург епископы Иоганн Филипп фон Шёнборн Экхартты өзінің кітапханашысы және тарихшысы етіп тағайындады. Экхарт өзінің еңбектерінде француз тарихшыларының жаңа мектебінің ықпалында болды және «дипломатия» сияқты көмекші ғылымдарға ерекше назар бөлді, сондай-ақ тарихи материалдарды зерттеуде қатаң ғылыми әдістерді ұстануға тырысты. Лейбницпен бірге ол Германиядағы қазіргі заманғы тарихнаманың негізін қалаушылардың бірі саналады. Лейбницке көмектесуден басқа, ол «Collectanea Etymologica» (1717) жинағын редакциялады және оған деген құрметтің және ықыластың куәсі болған некролог жазды (Кристоф Готлиб фон Мурр, Journal für Kunstgeschichte, VII). Ол сонымен қатар бірқатар тәуелсіз еңбектер жариялады. Оның маңызды еңбегі, Хельмштедтте профессор қызметін атқаратын кезінде жазылған «Historia studii etymologici linguae germanicae haetenus impensi Hanover, 1711» – герман тілдерін зерттеуге қатысты барлық еңбектерді қамтитын әдеби және тарихи зерттеу. Ганноверде ол екі томдық «Corpus historicum medii aevi» (Лейпциг, 1723) жинағын құрастырды, ал Вюрцбургте «Commentarii de rebus Franciae Orientalis et episcopatus Wirceburgensis» (1729) еңбегін, сондай-ақ екі томдық жинағын жариялады. 1725 жылы Экхарт, Игнац Родерикпен бірге, Вюрцбург князь-епискобы Кристоф Франц фон Хуттеннің тапсырысымен Вюрцбург университетіндегі әріптесі, академик Иоганн Берингердің «Өтірік тастар» ісінде жасаған алаяқтығын қайта жаңғыртты. Бұл оқиғада Берингер жергілікті иезуиттердің алдымен әрекет еткен болуы мүмкін, Экхартты «Протогеяда» жарияланған табиғат тарихының үлгісін ұстанған ғалым ретінде көрсету мақсатында. Экхарт 1730 жылы Вюрцбургте 66 жасында қайтыс болды.