Кіріспе

Англиядағы темір зауыттары

Хайг құю зауыты – Ланкашир графтығының Хайг қаласында орналасқан темір зауыты және құю цехы. Ол алғашқы бу локомотивтерін жасауымен танымал болған.

Шығу тегі

Хай құю зауыты 1790 жылы Хайдағы Дуглас аңғарында Александр Линдсей, Балкардың 6-шы графы және оның інісі Роберт тарапынан темір зауыты және құю зауыты ретінде құрылды. Темір зауыты сәтті болмады, бірақ құю зауыты, әсіресе Роберт Даглиш 1804 жылы бас инженер болып тағайындалғаннан кейін, көмір өндіру саласы үшін орау машиналарын және сорғы жабдықтарын өндіруде жақсы беделге ие болды. 1835 жылы құю зауыты 21 жылға Е. Эванс пен Т. С. Райлиге жалға берілді. Серіктестер теміржол локомотивтерін өндіруді жоспарлады, кейін оларға Берроуз мырза қосылды. 1855 жылы Хай құю зауыты мен Брок Милл Форджі жалға берілуге ұсынылды. Олар өткен онжылдықта "патшалықтағы ең ірі сорғы машиналарын және ең қуатты фабрика машиналарын" өндірген. Дуглас өзенінің жағасында орналасқан темір зауыты құю цехынан, бес доменді пештен, ең ірі қорытпаларды жасауға арналған үш үрлеу пешінен және кішкентай бөлшектерге арналған тағы бір құю цехынан тұрды. Сонымен қатар, теміршілердің және қалып жасаушылардың шеберханалары, кеңсе, жобалау бөлімі, бригадирдің үйі, қазандық және темір қоймасы болды. Өзен арнасымен айналатын су доңғалағы машиналарды, желілік біліктерді және пештердегі үрлеуді қамтамасыз етті. Форж су мен бумен жұмыс істеді. Жұмыс істеген жердің бір бөлігінде, қазық жасау орындарында Найсмит булы балғалары мен валқайлар болды. Сондай-ақ, жақын жердегі карьерден алынған отқа төзімді сазды пайдаланатын, пеш, кептіру шатырлары және бумен жұмыс істейтін тас тілетін дөңгелектері бар отқа төзімді кірпіш және плитка зауыты да жалға берілді. Менеджердің үйі мен жұмысшыларға арналған коттедждер де жалғаның бір бөлігі болды. Ланкашир және Йоркшир және Лондон мен Солтүстік-Батыс теміржолдарымен байланысты теміржол желісі салынып жатыр еді.

Локомотивтер және басқа да өнімдер

Ланкаширдің алғашқы үш булы локомотивтері 1812, 1815 және 1816 жылдары Джон Кларктың Ореллдегі Уинстэнли шахталық темір жолы үшін салынған. 1819 жылы фирма 84 дюймдік цилиндрлі Корниш арқалық машинасы құрастырды, сондай-ақ 1820 жылға дейін колонияларға арқалық машиналары экспортталды. 1835 жылдан кейін құйма зауыты локомотивтер өндіріп, олардың көпшілігі Эдвард Бьюри және Компаниясымен жасалған қосалқы шарттар бойынша болды. 1837 жылы «Аякс» локомотиві Лестер және Суэннингтон темір жолына, ал одан кейін «Гектор» локомотиві, өте қуатты конструкциясы болғандықтан, көптеген басқа темір жолдардан тапсырыстар түсті. Компания 1838 жылы Ұлы Батыс темір жолы үшін жоғары механизмді екі кең табанды локомотив салды, бірақ олар сәтті болмады және механизм 1840 жылы алынып тасталды. Оңтүстік Девон темір жолы үшін Дэниел Гучтың жобасы бойынша 1850 жылдары тағы төрт локомотив салынды («Дэмон», «Фалькон», «Орион» және «Приам»). Зауыт өз есебінен де, қосалқы шарттар бойынша да локомотивтер құрастыруды жалғастырды. Олардың ішінде Джонс пен Поттс үшін, ал Т. Р. Крамптон үшін үш ұзын қазандықтың түрлері болды. 1855 жылы Қырым соғысында пайдалануға арналған екі локомотив, тік қисықтығы 1:10 болатын қанаттарды тарта алатын, тікбұрышты оттықтардың орнына көлденең цилиндрлі пештермен және күшпен жұмыс істейтін сорғылармен жабдықталған қазандықтармен салынған деген қауесет болды. Олардың үшінші дөңгелектерді қозғалтатын сыртқы цилиндрлері болған, ал екі жұп дөңгелек фланцсыз болды. Мұнда келтірілген сипаттама 1890 жылдары жасалған сенімсіз тізімнен алынған оларға қатысты жалғыз сілтеме. Мұндай локомотивтер Қырымда тіркелмеген, сондықтан олар ешқашан салынбаған болуы мүмкін. 1856 жылы жалға мерзімі аяқталғанда, Хай құйма зауыты 100-ден астам локомотив, Халл доктары үшін айналмалы көпірлер, Ливерпульдегі Альберт док үшін темір конструкциялар және бірнеше ірі сорғыш машиналары салды. Флинтширдегі Мостин шахтасының сорғыш машинасының салмағы 30 тонна, ұзындығы 17 фут, цилиндрінің диаметрі 100 дюйм болды және 1848 жылы салынған кезде ол әлемдегі ең үлкен цилиндр болған деп есептеледі. 1849 жылы компания Лонгдендейл тізбегіндегі Манчестер қалалық сумен жабдықтау схемасы үшін 40 дюймдік құйма темірден жасалған 1000 кубометр су құбырын жеткізді.

Бірли және Томпсон

Жаңа жалға алушылар, Birley & Thompson, ауыр инженерлік саласына шоғырланды, бірақ кем дегенде екі локомотив жасады және Festiniog Railway-дің "Принц" класына сәтсіз ұсыныс жасады. Компания стационарлық қозғалтқыштар өндірді, соның ішінде 100 дюйм x 14 фут соққылы арқалық қозғалтқыш Таларгоч қорғасын кенішіне (қозғалтқыш үйі сақталған) және мақта илеу фабрикасына 1000 а.к. МакНотт құрама арқалық қозғалтқышы. Басқа мысалдар Ланкаширдің көптеген көмір шахталарына жеткізілді. 1860 жылға дейін Haigh құю зауытында жасалған барлық өнімдер тік және қиялы бұрылысты Лейланд Милл-Лейн жолымен тасылуы керек еді. Бұл үшін жергілікті шаруалардан 48-ге дейін жылқы жалданып алынды. Алайда, 1860 жылы Aspull-дегі Кроуфорд және Балкарр графтарының көмір кеніш желісінен темір жол салынып, 1869 жылы Ланкашир Одағының "Уэлли" тізбегімен байланыс орнатылды. Құю зауыты 1885 жылдың басына дейін ірі орау, сорғылау және дизельді қозғалтқыштарды, ауыр инженерлік және сәулеттік құймаларды жобалап, құрастырды. Фирманың активтері сол жылдың қыркүйек айында сатылды. Құю зауытының көптеген ғимараттары, сондай-ақ зауыттың теміржол желісінде пайдаланылған екі құйма темір көпірі сақталған. Ғимараттың бір бөлігі әлі де темір құю зауыты болып табылады, бірақ бұрынғыдан әлдеқайда кішкентай масштабта.