Кіріспе

1966 жылғы итальяндық фильм, режиссері Дамиано Дамиани

"Генералға арналған оқ" (испан тіліндегі түпнұсқа атауы "Кім біледі?"), сондай-ақ "El Chucho Quién Sabe?" деп те аталады, 1966 жылы Дамиано Дамиани режиссерлік еткен итальяндық "Запата батысы" фильмі. Басты рөлдерде Джан Мария Волонте, Лу Кастель, Клаус Кински және Мартин Бесвик ойнаған. Фильм Мексикадағы бандит Эль Чунчо мен контрареволюциялық жалдамалы кісі өлтіруші Билл Тейт (немесе Эль-Ниньо/Бала) туралы айтады. Чунчо көп ұзамай әлеуметтік революцияның ақшадан да маңызды екенін түсінеді.

Сюжет

Мексика революциясы кезінде Дурангоға бағытталған үкіметтік оқ-дәрілермен жүктелген пойыз, жолға айқашқа шегеленген федералды әскер офицерінің болуына байланысты тоқтауға мәжбүр болады. Эль Чучо/Чунчо Мунос, революциялық көшбасшы генерал Элиасқа адал, өркөкірек қару-жарақ сатушы және партизан, өз тобын пойызға шабуыл жасауға жетектейді. Пойыздың руральдік эскортын басқаратын лейтенант Альваро Феррейра офицерді құтқаруға тырысады, бірақ Чунчодан жараланғаннан кейін, пойызды өзімен және капитанмен үстіне қақпай, қарақшылардан қашуға бұйрық береді. Пойыздағы тыныш және құпия америкалық жолаушы Билл Тейт, локомотившіні өлтіріп, пойызды қайта тоқтатады, бұл Чунчо мен оның тобына қалған руральдік әскерлерді өлтіріп, олардың қаруларын алуға мүмкіндік береді. Әскердің бұрынғы тұтқыны екенін айтқан Тейт, топқа қосылады және тез арада Чунчомен дос болады, ол оны "Ниньо" (испан тілінде "бала" деген мағынаны білдіреді) деп атайды. Бірнеше қарақшылықтан кейін, топ Сан-Мигель қаласына жетеді, онда Чунчо өзінің ескі досы Раймундомен кездесіп, әлсіз қала басшысы Дон Фелипені құлатуды жоспарлайды. Фелипенің қайратты әйелі Розария оны қорғауға тырысады; Чунчоның адамдары оған шабуыл жасағанда, Тейт оларды мінез-құлқы үшін ашуланып сөккен. Чунчо, Тейтті өлтіруге тырысқан бандит Гуапоны атып өлтіреді. Дон Фелипе Чунчо мен оның тобын Сан-Мигельге қайтаруға мәжбүр болады, содан кейін ол өлімге кесіледі. Чунчо Сан-Мигельде қалуға дайындалады, ауыл тұрғындарын генерал болу ниетімен жаттықтырады; Тейт топтың көп бөлігін Сан-Мигельді тастап, қаруларын Элиасқа сатуға көндіреді. Соңынан, қарақшылық өмір салтын сағынып, Чунчо Сан-Мигельді діни ағасы Эль Сантоның қамқорлығында қалдырып, бұрынғы тобынан алтынмен қапталған Hotchkiss M1914 пулеметін қайтарып алу сылтауымен кетеді. Олардың бірі, Пикароны өлтіргеннен кейін, Чунчо басшылықты қайтадан қолға алып, қаруды Элиасқа сатуды үміттенеді, содан кейін Сан-Мигельге оралады. Элиас елшісі келеді, бірақ оны әскер қуып жетеді. Тейт пен Чунчо пулеметті қолданып, әскерлерді талқандайды, бірақ Чунчоның қалған тобының көп бөлігі атыста қаза табады. Басқалар көрмей, Тейт елшіні де атып өлтіреді. Аделита, Чунчоның соңғы тірі қалған адал бандит мүшесі, оның сүйіктісі Пепито шайқаста қаза тапқаннан кейін оларды тастап кетеді. Элиас лагеріне бара жатқанда, Тейт безгекке шалдығады. Тейтке хинин таблеткаларын алып келгенде, Чунчо оның иелігінен алтын оқ табады; кейін Тейт оқ сәттілік әкелетінін айтады. Чунчо мен Тейт келесі күні таңертең Элиас лагеріне жетеді, онда олар аштықтан зардап шеккен революционерлерді кездестіреді. Чунчо қаруды сатады және бес мың песо алады, содан кейін Элиастан Сан-Мигель тұрғындарының әскер тарапынан қырғынға ұшырағанын біледі. Өзінің жауапкершілігін сезіне отырып, Чунчо өзін шабуылдан аман қалғандардың бірі Сантоның өлім жазасын орындауына рұқсат береді. Осы уақытта Тейт биік тұрақтан Элиасты атып, Сантоны өлтіреді. Тейт қашып кетеді, ал Элиас дәрігерлері оның өлімін жариялайды: басына алтын оқпен атып өлтіреді. Бірнеше аптадан кейін, қазір кедейленген Чунчо Тейттің ізін Ciudad Juarez-дегі қонақ үйге қадап, оны атып өлтіруге тырысады. Тейт, оны күтіп отырғанын айтып, Элиасты өлтіргені үшін Мексика үкіметінен алған сыйақының жартысын береді: 100 000 песо алтын. Тейттің адалдығы мен достығына таң қалған Чунчо шаштаразға, тігіншіге және жезөкшеге барады. Ертеңіне екеуі Америка Құрама Штаттарына жаңа өмірге кетуге дайындалады. Алайда, Чунчо Тейттің пойыз билеттерін сатып алу үшін кезекке тұрып жатқанын көргенде, олардың қарым-қатынасын және өз жауапкершілігін қайта қарастыра бастайды. Тейттің өзін әскер тұтқыны ретінде көрсету арқылы оны алдағанын білген Чунчо кенеттен олар дос болса да, оны өлтіру керек екенін мәлімдейді. Тейт неге деп сұрайды, оған Чунчо "¿Quién sabe?" деп жауап береді, содан кейін оны атып өлтіреді. Тейттің денесі АҚШ-қа қайтарылады, ал Чунчо маниялық күлкімен ақшасын шаруаларға лақтырып, биліктен қашып кетеді, кедейлерге нанның орнына динамит сатып алуға шақырады.

Өндіріс

"Генералға оқ" фильмінің сценарийі мен әңгімесі Сальваторе Лораниге жатқызылса, адаптациясы мен диалогы Франко Солинасқа тиесілі. Кино тарихшысы Говард Хьюз "Генералға оқ" фильмінің Мексика революциясын жан-жақты көрсеткен алғашқы итальяндық вестерн екенін айта келіп, фильмдегі саяси тұрғысы үшін Солинасқа үлкен үлес қосты. Солинас – марксистік көзқарастағы жазушы, ол "Сальваторе Джулиано" және "Алжир шайқасы" фильмдеріне жазған сценарийлерімен танымал. "Генералға оқ" фильмін Дамиано Дамиани режиссерлік етіп, 1966 жылдың шілде және тамыз айлары аралығында Альмерияда түсірген. Дамиани бастапқыда фильмді Мексикада түсіргісі келген, бірақ ол мүмкін болмады.

Шығару

1966 жылы желтоқсанда Италияда "Генералға арналған оқ" шықты.

Қабылдау

"Майлық кино бюллетень" журналы фильмді "Мексика революциясына жасалған сергекті шабуыл, көптеген көтеріңкі әрекеттермен және Жан Мария Волонтенің шабытты ойынымен" деп бағалады. Мақалада фильмнің ұзақтығы 135 минуттан 77 минутқа дейін қысқартылғаны айтылды, сондай-ақ "маңызды қысқартулар, өкінішке орай, сюжеттік байланысты бұзады (түпнұсқада маңызды рөл атқарған кейіпкер мұнда бірнеше маңызсыз сілтемелерге дейін азайтылған)". Дамианоның фильмі "Мексика революциясы туралы маңызды тұжырым" деп аталып, "кернеулік, әрекет, саясат және тарихтың" үйлесімді қоспасы ретінде мойындалды.