Кіріспе

1965 жылы Серджо Леоне режиссерлік еткен фильм. Smokie тобының "For a Few Dollars More" әні – Серджо Леоненің 1965 жылы түсірген спагетти-вестерн фильмі. Басты рөлдерде Клинт Иствуд және Ли Ван Клиф – сыйлық іздеушілер, ал Джан Мария Волонте – басты жау ретінде сомдаған. Неміс актері Клаус Кински екінші жаудың рөлінде ойнайды. Фильм Италия, Батыс Германия және Испания елдерінің бірлескен туындысы. Фильм 1967 жылы АҚШ-та көрсетілді және бұл «Долларлар трилогиясы» деп белгілі фильмдердің екінші бөлігі болып табылады.

Сюжет

Көпшілік Манко деп атаған адам сыйлық аулаушы, бұл кәсіпті бұрынғы әскери офицер, полковник Дуглас Мортимер де атқарады. Олар бір-бірінен бөлек, қатыгез, суыққанды банктік тонаушы "Эль Индио" өзінің бандиттерімен түрмеден қашып шыққанын біледі, олар түрмешілердің барлығын, біреуін қосқанда өлтірді. Индио өзін ұстаған адамның отбасын өлтіріп жатқанда, ол күйеуін өлтіргеннен кейін өзін-өзі өлтірген әйелден алынған музыкалық қалта сағатын алып жүреді. Бұл оқиға Индионы мазалап, есте сақтауын бұлыңдыратын есірткіге тәуелді етеді. Индио "бір миллион долларға жуық" ақшасы бар жасырын сейфтің орналасқан Эль-Пасо банкін тонауды жоспарлап отыр. Манко қалаға келіп, бұрын келген Мортимерді байқайды. Ол Мортимердің банкті барлап жүрген дөңгелектеген Уайлдты әдейі қорлағанын көреді. Манко Мортимермен бетпе-бет келеді, екеуі бір-бірін зерттегеннен кейін, ешқайсысының артқа шегінбейтініне көз жеткізген соң, бірге жұмыс істеуге шешім қабылдайды. Мортимер Манконы Индионың тобына қосылып, "екі оттың арасында" қалуға көндіреді. Манко мұны Индионың күдігіне түспей, Индионың досын түрмеден босату арқылы іске асырады. Индио Манконы тағы үш адаммен бірге жақын маңдағы Санта-Крустағы банкті тонау үшін жібереді. Манко үш қарақшыны атып өлтіреді және Санта-Крузға баратын Эль-Пасо шерифі мен жасағын ояту үшін жалған телеграмма жібереді. Банда Эль-Пасо банкінің артқы қабырғасын жарып, сейфті ұрлайды, бірақ оны аша алмайды. Грогги Манконың Санта-Круздан жалғыз оралғанына ашуланады, бірақ Индио Мортимер Манконың мойнына жарақат салғандықтан, Манконың айтқанына сенеді. Банда Агуа Калиенте деген шағын шекаралық қалашыққа жетеді, онда олардың баратын жерін алдын ала білген Мортимер күтіп тұр. Уайлд Мортимерді таниды, ол дөңгелектің өліміне әкелетін қақтығысқа себеп болады, содан кейін Мортимер Индиоға жарылғыш заттарды қолданбай сейфті ашуға көмектесуді ұсынады. Индио ақшаны мықты жәшікке құлыптап, олжаны бір айдан соң бөліседі дейді. Манко мен Мортимер жәшікті бұзып, ақшаны жасырады, бірақ оларды дереу ұстап алып, ұрып-сапалайды. Алайда Мортимер жәшіктің құлпын бекітіп қойған, ал Индио ақша әлі де осында деп санайды. Сол түні Индио өзінің лейтенанты Ниноға Манко мен Мортимерді күзетіп тұрған адамды Кучильоның пышағымен өлтіруді бұйырады. Нино тұтқындарды босатып алғаннан кейін, Индио олардың барлық уақытта сыйлық аулаушылар екенін білгенін айтады және Кучильоны бандаға сатқандық үшін жазалайды. Индио қалған адамдарына Манко мен Мортимерді әкелуді бұйырады, олар бір-бірін өлтіріп, ол мен Нино ақшаны екеуі бөліседі деп үміттенеді. Алайда Грогги бұл жоспарды түсінеді және Ниноны өлтіргеннен кейін Индионы бос қалған жәшікті ашуға мәжбүр етеді. Ішінде ақша жоқ екені анықталады. Соңында, Манкомен бірге бандиттерді өлтіргеннен кейін, Мортимер Индионы толық атын атап шақырады. Мортимер Groggy-ді жасырынуға тырысқанда атып өлтіреді, бірақ Индио оны қарусыздандырып, сағатты ойнап, музыка аяқталғанда қаруын қайтарып алып, оны өлтіруге шақырады. Музыка аяқталғанда, дәл сол күй Манко Мортимерден ұрлаған бірдей сағаттан естіледі. Манко Мортимерге қару белбеуін және тапаншасын беріп: "Енді бастаймыз" дейді. Музыка біткен соң, Мортимер бірінші болып атып, Индионы өлтіреді. Мортимер сағатты Индионың қолынан алады, ал Манко Мортимердің сағат мұқабасындағы суреттегі әйелге ұқсастығына назар аударады. Мортимер өзінің оның әпкесі екенін (испандық дубляждағы әкесі) айтады және кек алуы толыққандықтан, сыйлықтан өз үлесін алудан бас тартып кетеді. Манко Индио мен оның адамдарының денелерін арбаға тиеп, содан кейін оны өлтіргеннен кейін Гроггидің денесін қосады және олардың бәріне арналған сыйлықтарды жинау үшін аттанады, ұрланған ақшаны жасырын жерінен алу үшін тоқтап қалады.

Даму

Италияда «Бір қолдағы доллар» фильмінің кассалық табысынан кейін, режиссер Серджо Леоне мен оның жаңа продюсері Альберто Грималди оның жалғасын түсіруді бастағысы келді. Клинт Иствуд бірінші фильмді көріп бағдарламағандықтан, екінші фильмге қатысуға асықпады, сондықтан киножұмысшылар оған итальян тіліндегі «Per un pugno di dollari» фильмінің көшірмесін жіберді, себебі ағылшын тіліндегі нұсқасы әлі дайын болмаған еді. Актер CBS Production Center-де тұңғыш рет көрсетілім ұйымдастырғанда, көрермендер итальян тілін түсінбесе де, фильмнің стилі мен әрекеті оларды қызықтырды. Осыдан кейін Иствуд ұсынысқа келісті. Чарльз Бронсонға тағы да бас рөл ұсынылды, бірақ ол жалғастың сценарийі алғашқы фильмге тым ұқсас деп тапты. Оның орнына Ли Ван Клиф рөлді қабылдады. Иствуд жалғасқа қатысқаны үшін 50 000 доллар, ал Ван Клиф 17 000 доллар алды. Дегенмен, Леоне сценарийдегі кейбір диалогтардан қанағаттанбады және Серджио Донатиді авторлық жұмысты түзету үшін шақырды.

Өндіріс

Фильм Испанияның Альмерия провинциясындағы Табернас қаласында түсірілді, ал ішкі көріністері Римдегі Cinecittà студиясында салынды. Ол әлі де бар және Mini Hollywood туристік орталығы ретінде танымал. Индио мен оның бандасы банк тонағаннан кейін қашқан Агуа Калиенте қаласы Нижар жазығындағы Лос Альбарикокес деген шағын "пуэбло бланко" ауылында түсірілді.

Өндірістен кейінгі

Фильмнің барлық түсірілімдері дыбыссыз (яғни түсіру барысында дыбыс жаздырылмаған) түсірілгендіктен, Иствуд пен Ван Клиф Италияға қайта оралып, диалогтарын дубляждады, сондай-ақ дыбыс эффектілері қосылды. Фильмде полковник Мортимердің түпнұсқада Каролина штатынан екені айтылғанымен, Ван Клиф оңтүстік акцентін пайдаланудың орнына, өзінің туған Нью-Джерси акцентімен диалогтарын орындауды жөн көрді.

Музыка

Музыкалық әуенді бұрын режиссер Леонемен «Бір жұдырық доллар» фильмінде бірлесіп жұмыс істеген Эннио Морриконе жазған. Леоненің тікелей тапсырмасымен Морриконе түсірілімдер басталмас бұрын әуен жазуға кірісті, себебі Леоне көбінесе түсірілім алаңында музыкаға қарай түсіретін. Музыканың ерекшелігі – оның диегетикалық және диегетикалық емес элементтердің үйлесімі, бұл мотив Ел Индио мен полковник Мортимерге тиесілі бірдей қалта сағаттарынан бастау алады. «Сағаттың дыбысы ойыңызды басқа жаққа жылжытады», – деді Морриконе. «Кейіпкердің өзі сағат арқылы көрінеді, бірақ әр пайда болған сайын басқа жағдайда». Саундтрек альбомы алғаш рет Италияда RCA Italiana компаниясынан шықты. АҚШ-та Хьюго Монтенегро, Билли Стрэндж және Лерой Холмс түпнұсқалық американдық постер суретімен қапталған саундтрек альбомының кавер нұсқаларын шығарды. Маурицио Граф «Sixty Seconds to What?» әуеніне «Occhio Per Occhio» / «An Eye For An Eye» вокалын орындады. Графтың орындауы фильмде көрсетілмеді, бірақ 45 RPM пластинкалары түрінде жарық көрді.

Кассалық жинақ

For a Few Dollars More 1965 жылы 30 желтоқсанда Италияда «Per Qualche Dollaro in Più» деген атаумен шықты. Бұл фильм алдыңғысына қарағанда тікелей коммерциялық жағынан сәтті болды. 1967 жылға қарай, фильм Италиядағы ең көп табыс әкелген фильмге айналып, 3,1 миллиард лира (5 миллион доллар) табыс тапты, 14 543 161 билет сатылды. Фильм Испанияда 1966 жылы 17 тамызда «La muerte tenía un precio» деген атпен көрсетілді және 272 миллион песета табыспен барлық уақыттағы ең табысты испандық фильм атанды (1966 жылғы шамамен). 1966 жылы Франциядағы кинопрокатта ең танымал фильмдердің жетіншісі болды, Солтүстік Американы қоспағанда халықаралық кинопрокатта барлығы 10,5 миллион доллар табыс әкелді. АҚШ-та фильм 1967 жылы 10 мамырда, «Бір жұдырық доллар» фильмінен кейін төрт ай өткен соң көрсетілді, ол 5,5 миллион долларлық жалдау түсімдерін әкелді. Бұл фильм дүниежүзі бойынша жиналған жалпы сома.

Сыни қабылдау

Фильм алғашқыда сыншылардан жақсырақ емес пікірлер алды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Босли Кроутер: «Бұл фильмнің кісі өлтірушілердің іс-әрекетін мақұлдауға, өлтірушілердің батылдығын көрсетуге және өлімнің қорқынышты көріністеріне қуаныш тудыруға құрылғандығы, менің ойымша, осы замандағы ойын-сауық деп аталатын фильмге қатысты өткір айыптама болып табылады». Роджер Эберт «Чикаго Сан Таймс» газетінен фильмді «бірінен кейін бірі ескі батыс клишелері» деп сипаттады және ол «сюжеттерден емес, жағдайлардан тұрады» деді, бірақ бәрібір оны «тамаша» деп тапты. Оның қарапайымдылығы оны бірден пародияға ұшыратты, ал бірін Ландо Бузанканның «Бірнеше долларға арзан» (1966) фильмі жасады. Долларлар трилогиясын ретроспективті қарастырған Пол Мартинович «Den of Geek» сайтында: «Бірнеше доллар үшін» трилогияда көбінесе назардан тыс қалады, түпнұсқа фильм мен ең танымал фильмнің арасында қиын жағдайда қалған, бірақ бұл өзінің керемет фильмі» деді. MovieWeb сайтынан Паоло Сардинас: «Иствуд бар күшін салып, сахнаны ұрлайтын Ли Ван Клифпен бірге тағы бір есімді рөл орындайды, ол «Бірнеше доллар үшін» оның алдыңғысына қарағанда екі есе жақсы болуына көмектеседі». Кинотарихшы Ричард Шикель Клинт Иствудтың өмірбаянында бұл трилогиядағы ең жақсы фильм деп есептеді, ол «Бір жұдырық доллардан гөрі көркем және күрделі, ал «Жақсы, жаман және сұрдан» қарағанда шиеленісті және ықшам» деп мәлімдеді. Режиссер Алекс Кокс шіркеудегі сахнаны кез келген батыс фильмінің «ең қорқынышты өлімдерінің» бірі деп санады, ол Волонтенің Индиосын «барлық уақыттың ең шайтандық батыс жауларының» бірі деп сипаттады. Британдық журналист Ким Ньюман фильмнің көрермендердің сыйлық аулаушыларға деген көзқарасын өзгерткенін айтты. Ол оларды «ұяттануға тиіс кәсіптен» – батыс қоғамындағы лайықты азаматтардан төмен тұратын «карталыдан» – қаһармандық құрметке ие болған кәсіпке айналдырды.