Кіріспе

Австралиялық британдық хирург Джеймс Хогарт Прингл (1863 жылдың 26 қаңтарында Австралияның Паррамата қаласында туған, 1941 жылдың 24 сәуірінде Шотландияның Киллерн қаласында қайтыс болған) – Глазгодағы австралиялық британдық хирург. Ол хирургиялық практикаға көптеген маңызды үлес қосты. Ол ең белгілісі Прингл маневрын жасауымен танымал, бұл техника бүгінге дейін хирургияда қолданылып келеді.

Ерте өмір

Ол Джордж Хогарт Принглдің (1830–1871) жалғыз ұлы, Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Параматта қаласындағы танымал хирург. Австралияға көшіп кетер алдында Джордж Хогарт Прингл Эдинбургте Джозеф Листермен бірге жұмыс істеді және Австралияға антисептикалық хирургиялық тәжірибені енгізуге жауапты болды. 1872 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Джеймс Ұлыбританияға оралып, Камберлендтегі Седбергте білім алды. Содан кейін ол Эдинбург университетінің медицина мектебіне медицинаны оқуға түсіп, 1885 жылы бітірді. Бітіргеннен кейін ол Еуропаға сапар шегіп, Гамбургте, Берлинде және Венада хирургиялық тәжірибені зерттеді. Еуропалық орталықтарға бұл сапар маңызды болды, себебі ол әсіресе неміс, австриялық және швейцариялық хирургтармен байланысын сақтап, олардың жарияланымдарымен үнемі танысып отырды. Ол Лондондағы Мурфилдс көз ауруханасында офтальмология саласында оқыды, содан кейін Эдинбург корольдік ауруханасында профессор Томас Аннандейлдің (1838–1907) үй хирургы, ал кейін Глазго корольдік ауруханасында сэр Уильям Мейсвеннің (1848–1924) үй хирургы болды. 1892 жылы ол Англия Корольдік хирургтар колледжінің мүшесі (FRCSEng) атанды және 1896 жылы Глазго корольдік ауруханасының хирургы болып тағайындалды. 1899 жылы Глазго дәрігерлер мен хирургтар факультетінің мүшесі болды.

Медицинадағы әйелдерді қолдаушы

Прингл мен сэр Уильям Мейсвен сол кездегі медицинадағы әйелдерге көңіл жасыған, әйел студенттерді өз клиникаларына қабылдауға дайын болған бірнеше жоғары лауазымды мамандардың қатарында болды. Олардың кейбіреулері кейінірек танымал болды, оның ішінде Луиза Макилрой (1874–1968), Элси Инглис (1864–1917) және Хелен Уингейт (1895–1985). 1899 жылы Прингл 1868 жылы құрылып, 1890–91 жылдары әйелдерге медициналық білім беруді бастаған Королева Маргарет колледжінің хирургия лекторы және анатомия демонстраторы болып тағайындалды. Бұл Джеймс Хогарт Принглге рентген сәулелерін пайдаланып сынықтарды диагностикалау және емдеуде алғашқы, мүмкін бірегей тәжірибе алуға мүмкіндік берді және ол сынықтар мен олардың емделуі туралы кітабының негізін қалады. Ол Джозеф Листердің антисептиканы алғаш енгізген ауруханада жұмыс істеудің қосымша артықшылығына ие болды және әкесінің Австралияға листериандық антисептиканы енгізудегі жұмысын білген болар еді. Сэр Уильям Мейсвен сияқты, ол да хирургиядағы асептикалық техниканың ерте жақтасы болды. Осы екі фактор да оның сынықтарды емдеудегі сарапшылығы мен табысына сөзсіз үлкен үлес қосты. 1910 жылы ол «Сынықтар және олардың емделуі» атты оқулығын жариялады, ол бір ұрпақтан астам уақыт бойы сынықтарды емдеу жөніндегі стандартты және авторитетті еңбекке айналды.

Артқы бөлігінің ампутациясы

Ол сондай-ақ артқы жамбас ампутациясының негізін қалаушы болды, бұл жамбас симфизі мен сакроилиақ буынның кесілуін қамтитын күрделі операция. 1900 жылы Ұлыбританияда жамбасқа тараған жамбас туберкулезіне байланысты ол осындай ампутацияны сәтті жасаған алғашқы адам болды. Ол әлемде бірінші болып жамбас саркомасына бір кезеңдік операция жасады. Принглдің жасаған операцияларының саны мен жетістігін, оның техникасын және нәтижелерін жоғары бағалаған, осы техниканың негізін қалаушысы ретінде танылған сэр Гордон Гордон Тейлордың кейінгі тәжірибесімен салыстыру арқылы бағалауға болады.

Бас жарақаттары

Прингл бас жарақаты саласында сарапшылық білім жинақтады, нейрохирургияның негізін қалаушы Мейсвеннің көмекшісі болып жұмыс істеді. Принглдің жазбалары бас жарақаттарын тіркеу және бас сүйегінің сыну орындарын мен ауданын анықтау үшін осымен әзірлеген стандартты бас сүйегі схемаларын көрсетеді. Ол осы жазбаларда сана деңгейін, еңбекқор неврологиялық тексерулерді және жасаған фундоскопиясын жазды. Мұқият жазылған және әсем түрлі-түсті суреттері бар бұл жазбалар, еңбекқор және жүйелі хирургтың ой-өрісіне көрінеді. Отыз жыл өткен соң, ол осы екі жағдайдың 30 және 38 жылдан кейін де тірі екенін хабарлады. Оның бір блокпен кесіп алу туралы сипаттамасы бүгінгі күні қолданылатын тәжірибеге ұқсас және қабылданған хирургиялық емдеудің алғашқы сипаттамасы болып табылады.

Прингл маневрі

Оның есімі бүкіл хирургия әлемінде Прингл маневрі арқылы мәлім болды. Ол 1908 жылы "Хирургиялық жылнамада" сипаттаған бауыр жарақаттарындағы қан кетуді тоқтату үшін порталды үштікке окклюзия жасау әдісі, қазіргі заманғы бауыр хирургиясында қан жоғалтуды азайту мақсатымен кеңінен қолданылады. Принглдің мақаласы оның ойлауының жаңалыққа толылығын және логикалық дұрыстығын көрсетеді, көбінесе бұл қалыпты көзқарасқа қарсы келеді. Бауыр зақымдануын емдеу тәжірибесін сипаттағанда, ол порталды үштікке окклюзия жасау бауырдан қан ағуды тоқтатып, тігуге немесе тампонадалауға мүмкіндік беретінін атап өтті. "Бір көмекші, қақпалық вена мен бауыр артериясын саусағы мен бас бармағы арасында ұстап, барлық қан ағуды толығымен тоқтатты", - деп жазды ол.