Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс Panzer IV танкысы

Кіріспе

Неміс екінші дүниежүзілік соғысының орта танкісі Panzerkampfwagen IV (Pz. Kpfw. IV) – 1930 жылдардың аяғында әзірленген және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен қолданылған неміс орта танкісі. Оның әскери тізімдегі белгісі Sd. Kfz. 161. Panzer IV – екінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп сандағы неміс танкісі және екінші ең көп сандағы неміс толық тізбекті бронетехникалық құрылғысы; Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде барлық түрлерінен 8,553 Panzer IV танкісі салынды, бұл көрсеткішпен тек 10,086 бірлікпен StuG III шабуылдық зеңбірегі ғана басып өтті. Оның шассисі көптеген басқа да жауынгерлік техниканың негізі ретінде пайдаланылды, оның ішінде Sturmgeschütz IV шабуылдық зеңбірегі, Jagdpanzer IV өздігінен жүретін танкке қарсы зеңбірек, Wirbelwind және Ostwind өздігінен жүретін әуеге қарсы зеңбірек, сондай-ақ Brummbär өздігінен жүретін зеңбірек. Panzer IV Германияға қатысқан барлық майдандарында қызмет етті және соғыс бойы үздіксіз өндірісте болған жалғыз неміс танкісі болды. Ол бастапқыда жаяу әскерге қолдау көрсету үшін жобаланған, ал Panzer III ұқсас танкілер бронетехникамен күресуге арналған. Алайда, немістердің күшті Т-34 танкісімен бетпе-бет келгенде, Panzer IV дамуға көбірек мүмкіндіктерге ие болды, себебі оның мұнарасы күшті қаруларды орнатуға ыңғайлы болды, сондықтан ол Panzer III-тің рөлін өзгертті, ал Panzer III-тің өндірісі 1943 жылы тоқтатылды. Panzer IV жаңа қауіп-қатерлерге қарсы тұру үшін әртүрлі жаңартулар мен конструкциялық өзгерістерге ұшырады, бұл оның қызмет ету мерзімін ұзартты. Көбінесе бұл броньды қорғауды арттыруды немесе қаруды жаңартуды қамтыды, бірақ соғыстың соңғы айларында Германияның жоғалғандарды жылдам толықтыру қажеттілігіне байланысты, жобалау өзгерістеріне өндіріс процесін жеделдету үшін қарапайымдаулар енгізілді. Panzer IV ішінара Panther орта танкісімен алмастырылды, ол кеңестік Т-34 танкісіне қарсы әрекет ету үшін енгізілді, бірақ ол соғыс аяқталғанға дейін неміс бронетанкілік құрамаларының маңызды бөлігі болып қала берді. Бұл Германияның ең көп экспорттаған танкісі болды, шамамен 300 данасы Финляндияға, Румынияға, Испанияға және Болгарияға сатылды. Соғыстан кейін Сирия Франция мен Чехословакиядан Panzer IV танкілерін сатып алды, олар 1967 жылғы Алты күндік соғыста жауынгерлік қимылдарға қатысты.

German WWII medium tank

The Panzerkampfwagen IV (Pz. Kpfw. IV), commonly known as the Panzer IV, is a German medium tank developed in the late 1930s and used extensively during the Second World War. Its ordnance inventory designation was Sd. Kfz. 161. The Panzer IV was the most numerous German tank and the second most numerous German fully tracked armoured fighting vehicle of the Second World War; 8,553 Panzer IVs of all versions were built during World War II, only exceeded by the StuG III assault gun with 10,086 vehicles. Its chassis was also used as the base for many other fighting vehicles, including the Sturmgeschütz IV assault gun, the Jagdpanzer IV self propelled anti tank gun, the Wirbelwind and Ostwind self propelled anti aircraft gun, and the Brummbär self propelled gun. The Panzer IV saw service in all combat theatres involving Germany and was the only German tank to remain in continuous production throughout the war. It was originally designed for infantry support, while the similar Panzer III was to fight armoured fighting vehicles. However, as the Germans faced the formidable T 34, the Panzer IV had more development potential, with a larger turret ring to mount more powerful guns, so it swapped roles with the Panzer III whose production wound down in 1943. The Panzer IV received various upgrades and design modifications, intended to counter new threats, extending its service life. Generally, these involved increasing the armour protection or upgrading the weapons, although during the last months of the war, with Germany's pressing need for rapid replacement of losses, design changes also included simplifications to speed up the manufacturing process. The Panzer IV was partially succeeded by the Panther medium tank, which was introduced to counter the Soviet T 34, although it continued to be a significant component of German armoured formations to the end of the war. It was the most widely exported tank in German service, with around 300 sold to Finland, Romania, Spain and Bulgaria. After the war, Syria procured Panzer IVs from France and Czechoslovakia, which saw combat in the 1967 Six Day War.

Шығу тегі

Panzer IV – неміс генералы және инновациялық бронетехникалық соғыс теориясының авторы Хайнц Гудерианның туындысы. Концепция бойынша, ол жаудың танкке қарсы құралдары мен бекіністеріне қарсы қолдау көрсетуге арналған танк ретінде көзделіп жасалған. Идеалды жағдайда, әрбір танк батальонында Panzer III-тен үш орта рота және Panzer IV-тен бір ауыр рота болуы тиіс еді. 1934 жылғы 11 қаңтарда неміс әскері «орта трактор» техникалық талаптарын жазып, оларды бірнеше қорғаныс компанияларына жіберді. Panzer III танкке қарсы пушкамен жарақтандырылатын болса, жаңа машинаның негізгі қаруы қысқа ұңғылы, гаубица тәріздес болуы керек еді, сондай-ақ оның салмағы белгілі бір шектеуде болуы тиіс еді. MAN, Krupp және Rheinmetall Borsig компаниялары әрқайсысы прототиптерді жасады.

Шасси бастапқыда алты дөңгелекті Schachtellaufwerk типтес аралас жол доңғалақты серіппесімен (неміс жартылай тізбекті машиналарында қолданылған) жобаланған, бірақ неміс әскері оны бұрылу жолақты жүйесіне өзгертті. Бұл жол доңғалақтарының тік қимылын арттыруға, соның салдарынан жолда және жолсыз жүру кезінде өнімділікті және экипаждың жайлылығын жақсартуға бағытталған. Алайда, жаңа танкты жедел қажеттілікке байланысты ешбір ұсыныс қабылданбады, ал Krupp оны қарапайым жапырақ серіппелі екі богилі серіппемен, әр жағынан сегіз резеңкеленген доңғалақпен жабдықтады. Прототиптің бес адамнан тұратын экипажы болды: корпуста қозғалтқыш бөлімі арт жағында орналасқан, ал жүргізуші мен радиооператор, сонымен қатар корпустың пулеметшісі ретінде, сәйкесінше сол және оң жаққа отырды. Мұнарада танк командирі шатырының астында, ал пушка операторы зеңбілдің сол жағында, ал зарядтаушы оң жағында отырды. Моменттің беріліс осі артқы қозғалтқыштан алдыңғы корпустағы беріліс қорабына дейін, жүргізуші мен радиооператордың арасымен өтеді. Осы ось мұнараға электр қуатын жеткізетін айналмалы базадан қашықтау үшін, мұнара шассидің орта сызығынан солға қарай жылжытылды, ал қозғалтқыш оңға жылжытылды. Асимметриялық құрылысқа байланысты, танктың оң жағында оның сақтау көлемінің көп бөлігі орналасқан, оны дайын оқ-дәрі жинағыштар алып тұрды.

Экспорт

Panzer IV – екінші дүниежүзілік соғыста неміс танкілерінің ең көп экспортталғандарының бірі болды. 1942 жылы Германия Румынияға 11 танк, Венгрияға 32 танк жеткізді, олардың көпшілігі 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басы арасында Сталинград шайқасы кезінде шығыс майданында жойылды, онда кеңес әскерлері венгр және румын әскерлерін жартылай қырып салды. Румыния соғыс бойында түрлі модельдегі 120-ға жуық Panzer IV танкысын алды. Болгарияны қаруландыру үшін Германия 46 немесе 91 Panzer IV танкысын жеткізді, ал Италияға жаңа итальяндық әскердің бронетанктік дивизиясының ядросын құру үшін 12 танк ұсынды. Бұл танктер итальяндық танк экипаждарын даярлауға пайдаланылды, бірақ одақтастардың Сицилияны басып алғаннан кейін итальян басшысы Бенито Муссолини қызметтен алынды, содан кейін Германия 1943 жылдың ортасында Италияны басып алғанда оларды қайта басып алды. Финляндия 30 танк сатып алды, бірақ 1944 жылы 15 танк ғана алды, ал сол жылы тағы 62 танктан тұратын екінші партия келді. Барлығы Германияның одақтастарына барлық модельдегі 297 Panzer IV танкысы жеткізілді.

Жауынгерлік тарихы

Panzer IV – екінші дүниежүзілік соғыстың басталысынан соңына дейін өндірісте де, жауынгерлік қызметте де болған жалғыз неміс танкісі. Соғыс барысында Вермахттың барлық танктерінің 30 пайызын осы Panzer IV құрады. 1939 жылдың басында, Чехословакияны оккупациялауға уақытында дайын болғанымен, соғыстың бастапқы кезеңінде неміс әскерінің бронетехникасының көп бөлігі ескірген Panzer I және Panzer II танкілерінен тұрды. Panzer I танкісінің, әсіресе, Испания азамат соғысында Т-26 сияқты совет танкілерінен нашар екені анықталды.

Польша, Батыс майдан және Солтүстік Африка (1939-1942)

1939 жылғы 1 қыркүйекте Германия Польшаға шабуыл жасаған кезде оның бронетанкті корпусы 1445 Panzer I, 1223 Panzer II, 98 Panzer III және 211 Panzer IV танктерінен тұрды. Көбінесе заманауи техника Германияның бронетанкті күшінің 10% аз болды. 1-ші Panzer дивизиясының құрамындағы түрлері шамамен тең болды: әр батальонда 17 Panzer I, 18 Panzer II, 28 Panzer III және 14 Panzer IV танктері болды. Қалған Panzer дивизияларының көп бөлігі ескірген үлгілермен жабдықталды, әр батальонда 34 Panzer I, 33 Panzer II, 5 Panzer III және 6 Panzer IV танктерінен тұрды. Польша армиясының неміс жеңіл танктерін тесіп өте алатын 200-ден аз танк болғанымен, поляк танкке қарсы зеңбіректер неміс сенімін арттырып, жақын қолдау көрсетуге арналған Panzer IV танктерінің маңыздылығын күшейтті. 1940 жылғы 10 мамырда Францияға басып кірер алдында Panzer III және IV орташа танктерінің өндірісі артқанына қарамастан, неміс танктерінің көп бөлігі әлі де жеңіл типті болды. Хайнц Гудерианның сөзіне сүйенсек, Вермахт Францияға 523 Panzer I, 955 Panzer II, 349 Panzer III, 278 Panzer IV, 106 Panzer 35(t) және 228 Panzer 38(t) танктерімен шабуыл жасады. Тактикалық радио және артықшылықты тактиканы пайдалану арқасында немістер француз және британдық бронетехникасын оқшаулап, жеңді. Дегенмен, KwK 37 L/24 зеңбірегімен қаруланған Panzer IV танктері Somua S35 және Char B1 сияқты француз танктерімен күресуде қиындықтарға тап болды. Panzer IV танктері неміс Африка корпусымен бірге Солтүстік Африкаға жөнелтілді, бірақ ұзын зеңбірегі бар нұсқасы өндіріске енгенге дейін, бронебойғыш қабілеті жағынан Panzer III танктерінен кем түсті. Panzer III және IV танктерінің екеуі де британдық Matilda II танктерінің қалың бронясын тесіп өтуде қиындықтарға тап болды, ал Matilda II танктерінің 40 мм QF 2 фунттық зеңбірегі неміс танктерін жоюға қабілетті болды. Matilda II танктерінің басты кемшілігі оның төмен жылдамдығы еді. 1942 жылдың тамызына қарай Роммельге L/43 зеңбірегімен жабдықталған 27 Panzer IV Ausf. F2 танктері ғана жеткізілді, ол оларды бронетанкті шабуылдардың алғы шебінде қолданды. 1942 жылдың тамыз және қазан айлары аралығында осы танктердің саны Солтүстік Африкаға жеткізілгенімен, британдық күштерге жеткізілген материалдық ресурстармен салыстырғанда олардың саны мардымсыз болды. Panzer IV танктері 1941 жылдың басында Югославияға және Грекияға жасалған шабуылдарға да қатысты.

When Germany invaded Poland on 1 September 1939, its armoured corps was composed of 1,445 Panzer Is, 1,223 Panzer IIs, 98 Panzer IIIs and 211 Panzer IVs; the more modern vehicles amounted to less than 10% of Germany's armoured strength. The 1st Panzer Division had a roughly equal balance of types, with 17 Panzer Is, 18 Panzer IIs, 28 Panzer IIIs, and 14 Panzer IVs per battalion. The remaining panzer divisions were heavy with obsolete models, equipped as they were with 34 Panzer Is, 33 Panzer IIs, 5 Panzer IIIs, and 6 Panzer IVs per battalion. Although the Polish Army possessed less than 200 tanks capable of penetrating the German light tanks, Polish anti tank guns proved more of a threat, reinforcing German faith in the value of the close support Panzer IV. Despite increased production of the medium Panzer IIIs and IVs prior to the German invasion of France on 10 May 1940, the majority of German tanks were still light types. According to Heinz Guderian, the Wehrmacht invaded France with 523 Panzer Is, 955 Panzer IIs, 349 Panzer IIIs, 278 Panzer IVs, 106 Panzer 35(t)s and 228 Panzer 38(t)s. Through the use of tactical radios and superior tactics, the Germans were able to outmaneuver and defeat French and British armour. However, Panzer IVs armed with the KwK 37 L/24 tank gun found it difficult to engage French tanks such as the Somua S35 and Char B1. Although the Panzer IV was deployed to North Africa with the German Afrika Korps, until the longer gun variant began production, the tank was outperformed by the Panzer III with respect to armour penetration. Both the Panzer III and IV had difficulty in penetrating the British Matilda II's thick armour, while the Matilda's 40 mm QF 2 pounder gun could knock out either German tank; the Matilda II's major disadvantage was its low speed. By August 1942, Rommel had only received 27 Panzer IV Ausf. F2s, armed with the L/43 gun, which he deployed to spearhead his armoured offensives. Although more of these tanks arrived in North Africa between August and October 1942, their numbers were insignificant compared to the amount of matériel shipped to British forces. The Panzer IV also took part in the invasion of Yugoslavia and the invasion of Greece in early 1941.

Шығыс майданы (1941-1945 жж.)

1941 жылы 22 маусымда «Барбаросса» операциясы басталғанда, КВ-1 және Т-34 танктерінің күтпеген пайда болуы Panzer IV танкісінің қаруын танкіге қарсы қолдануға жарамды, ұзын, жоғары жылдамдықты 75 мм қаруға жаңартуға себеп болды. Бұл оның кез келген бұрышта Т-34-ке енуі мүмкін дегенді білдірді. Panzer IV-тегі 75 мм KwK 40 L/43 қаруы Т-34-ке түрлі соққы бұрыштарында және жаңа қару орнатылған алғашқы модель, Ausf. F2-нің жеткізілуіне дейін қашықтықтан енуге қабілетті болды. F2 моделінің алғашқы партиясын жеткізу 1942 жылдың көктемінде басталды, ал жазғы шабуылға дейін L/43 танк қаруымен жабдықталған шамамен 135 Panzer IV танкісі қол жетімді болды. Ол кезде бұл неміс танктерінің Т-34 немесе КВ-1 танкілерін тікелей атыс күшімен жеңуге қабілетті жалғыз үлгілері болды. Олар 1942 жылдың маусымы мен 1943 жылдың наурызы аралығындағы оқиғаларда шешуші рөл атқарды, ал Panzer IV неміс танк дивизияларының негізгі күшіне айналды. Tiger I 1942 жылдың қыркүйек айының соңында пайдалануға түскенмен, оның әсері әлі де шектеулі болды және ол көптеген техникалық кемшіліктерге тап болды, ал Panther танкілері 1943 жылдың мамырына дейін Кеңес Одағындағы неміс бөлімшелеріне жеткізілмеді. Осы кезеңде немістердің Panzer IV-ке деген тәуелділігі олардың жоғалған техникасының санында көрінеді: 1942 жылы Шығыс майданында 502 Panzer IV танкісі жойылды. Panzer IV 1943 жылы да маңызды рөл атқарды, соның ішінде Курск шайқасында. Panther сияқты жаңа үлгілердің сенімділік мәселелері олардың жауынгерлік қабілетін шектеді, сондықтан шайқастағы күш-жігердің көп бөлігі 841 Panzer IV танкісінің үлесіне тиді. 1943 жыл ішінде неміс армиясы Шығыс майданында 2352 Panzer IV танкісін жоғалтты, кейбір дивизиялар жыл соңына қарай 12-18 танкке дейін қысқарды. Бірақ, Panther танкілерін алмастыру жетіспеушілігіне байланысты, Panzer IV Германияның броньды дивизияларының, соның ішінде II SS Panzer корпусы сияқты элиталық бөлімшелердің 1944 жылға дейін негізгі құрамында болды. 1945 жылдың қаңтарында Шығыс майданында 287 Panzer IV танкісі жойылды. Есептерге сәйкес, кеңес әскерлерімен болған шайқаста 6153 Panzer IV танкісі жойылды, бұл соғыс кезінде жойылған барлық Panzer IV танкілерінің шамамен 75% құрайды.

With the launching of Operation Barbarossa on 22 June 1941, the unanticipated appearance of the KV 1 and T 34 tanks prompted an upgrade of the Panzer IV's gun to a longer, high velocity 75 mm gun suitable for anti tank use. This meant that it could now penetrate the T 34 at ranges of up to at any angle. The 75 mm KwK 40 L/43 gun on the Panzer IV could penetrate a T 34 at a variety of impact angles beyond range and up to Shipment of the first model to mount the new gun, the Ausf. F2, began in spring 1942, and by the summer offensive there were around 135 Panzer IVs with the L/43 tank gun available. At the time, these were the only German tanks that could defeat T 34 or KV 1 with sheer firepower. They played a crucial role in the events that unfolded between June 1942 and March 1943, and the Panzer IV became the mainstay of the German panzer divisions. Although in service by late September 1942, the Tiger I was not yet numerous enough to make an impact and suffered from serious teething problems, while the Panther was not delivered to German units in the Soviet Union until May 1943. The extent of German reliance on the Panzer IV during this period is reflected by their losses; 502 were destroyed on the Eastern Front in 1942. The Panzer IV continued to play an important role during operations in 1943, including at the Battle of Kursk. Newer types, such as the Panther, were still experiencing crippling reliability problems that restricted their combat efficiency, so much of the effort fell to the 841 Panzer IVs that took part in the battle. Throughout 1943, the German army lost 2,352 Panzer IVs on the Eastern Front; some divisions were reduced to 12–18 tanks by the end of the year. Nevertheless, due to a shortage of replacement Panther tanks, the Panzer IV continued to form the core of Germany's armoured divisions, including elite units such as the II SS Panzer Corps, through 1944. In January 1945, 287 Panzer IVs were lost on the Eastern Front. It is estimated that combat against Soviet forces accounted for 6,153 Panzer IVs, or about 75% of all Panzer IV losses during the war.

Батыс майдан (1944-45 жж.)

Panzer IV танкілері 1944 жылғы 6 маусымда Нормандияға одақтастардың шабуылына дейін Батыс майданындағы Германия танк күшінің шамамен жартысын құрады. Нормандиядағы шайқастарға қатысқан 11 танк дивизиясының көпшілігі бастапқыда бір батальон Panzer IV және бір батальон Panther танкілерінен тұратын броньды полктерден құралды, барлығы шамамен 160 танк. Бірақ Waffen SS танк дивизиялары әдетте неміс армиясының (Wehrmacht) дивизияларынан үлкен және жақсы жабдықталған. Panzer IV танкілеріне үнемі жаңартулар енгізілуі оның қабілетті қарсыласы ретіндегі беделін сақтап қалуға көмектесті. Танкінің бүйірлік қорғау экраны британдық PIAT сияқты формовочный зарядты (shaped charge) танкіге қарсы қарудың жарылуын алдын ала тудыра алатын, бірақ қиын жерлерде жыртылып кетуі мүмкін еді. Неміс танк экипаждары барлық майдандарда "осы экрандардың тығыз бұталар арқылы өте оңай жыртылып кетуіне наразы болды". Panzer IV танкілерінің ертерек үлгілеріне қарсы олар өздерін ұстай алды, бірақ 75 мм М3 зеңбірегімен жабдықталған жаңа үлгілерге қарсы күреске түсу қиын болды. Panzer IV танкілерінің кейінгі үлгілерінің алдыңғы корпусының бронясы Шерман танкісінің қаруынан нормативтік шайқас қашықтығында соққыға төтеп бере алатын, бірақ мұнара осал болып қала берді. Британдықтар Шерман танкісін өте тиімді 76 мм QF 17 фунттық танкіге қарсы зеңбірекпен жарақтап, Firefly танкін жасады. Бұл қазіргі барлық неміс танктерімен нормативтік шайқас қашықтығында күресе алатын жалғыз одақтас танкі болғанмен, Нормандияға шабуылға жеткілікті (342 дана) болмады. Бұл шығындарды толықтыруға жеткілікті болды. 17 фунттық зеңбірекпен жабдықталған тағы бір британдық танк, Cruiser Mk VIII Challenger, алғашқы десантқа қатыса алмады, порттық инфрақұрылымның дайын болуын күтуге мәжбүр болды. 1944 жылдың шілдесіне дейін американдық Шерман танкілері 76 мм М1 зеңбірегімен жабдықталғаннан кейін Panzer IV танкілерімен тең атыс қуатына қол жеткізді. 1944 жылдың 29 тамызында, Бесінші және жетінші армиялардың соңғы аман қалған неміс әскерлері Германияға қарай шегіне бастағанда, Фалаиз қалтасы мен Сена арқылы өту Вермахтқа ауыр шығын келтірді. Нормандияға жөнелтілген 2300 танк пен шабуылдық зеңбіректердің (оның ішінде шамамен 750 Panzer IV) фельдмаршал Вальтер Модель Гитлерге оның танк дивизияларында әрқайсысында орташа есеппен бес-алты танк қалғанын хабарлады. Қатысқан Panzer IV танкілері 1944 жылдың маусым және қыркүйек айлары аралығында Франциядағы шайқастарда аман қалғандар еді, сонымен қатар күштерді нығайту үшін шамамен 260 Panzer IV Ausf. J танкісі берілді.

Panzer IVs comprised around half of the available German tank strength on the Western Front prior to the Allied invasion of Normandy on 6 June 1944. Most of the 11 panzer divisions that saw action in Normandy initially contained an armoured regiment of one battalion of Panzer IVs and another of Panthers, for a total of around 160 tanks, although Waffen SS panzer divisions were generally larger and better equipped than their [[German Army (Wehrmacht) counterparts. Regular upgrades to the Panzer IV had helped to maintain its reputation as a formidable opponent. The side skirt armour could predetonate shaped charge anti tank weapons such as the British PIAT, but could be pulled away by rugged terrain. German tankers in all theaters were "frustrated by the way these skirts were easily torn off when going through dense brush". Against earlier model Panzer IVs, it could hold its own, but with its 75 mm M3 gun, struggled against the late model Panzer IV. The late model Panzer IV's frontal hull armour could easily withstand hits from the weapon on the Sherman at normal combat ranges, though the turret remained vulnerable. The British up gunned the Sherman with their highly effective 76 mm QF 17 pounder anti tank gun, resulting in the Firefly; although this was the only Allied tank capable of dealing with all current German tanks at normal combat ranges, few (342) were available in time for the Normandy invasion. which was enough to make good any losses. A second British tank equipped with the 17 pdr gun, the Cruiser Mk VIII Challenger, could not participate in the initial landings having to wait for port facilities to be ready to land. It was not until July 1944 that American Shermans fitted with the 76 mm gun M1 gun achieved a parity in firepower with the Panzer IV. By 29 August 1944, as the last surviving German troops of Fifth Panzer Army and Seventh Army began retreating towards Germany, the twin cataclysms of the Falaise Pocket and the Seine crossing cost the Wehrmacht dearly. Of the 2,300 tanks and assault guns it had committed to Normandy (including around 750 Panzer IVs Field Marshal Walter Model reported to Hitler that his panzer divisions had remaining, on average, five or six tanks each. The Panzer IVs that took part were survivors of the battles in France between June and September 1944, with around 260 additional Panzer IV Ausf. Js issued as reinforcements.

Басқа пайдаланушылар

Финляндия приобрела 15 новых Panzer IV Ausf. J в 1944 году. Остальная часть заказа на 40 танков и некоторые StuG III не была поставлена, равно как и необходимые немецкие инструкторы по танкам. Танки прибыли слишком поздно, чтобы принять участие в боевых действиях против Советского Союза, но вместо этого были использованы против нацистской Германии во время ее отступления через Лапландию. После войны они использовались в качестве учебных танков, а один был изображен в качестве советского танка КВ-1 в фильме «Неизвестный солдат» в 1955 году. Дополнительный вес, увеличившийся с 18,4 тонн (Ausf. A) примерно до 25 тонн (Ausf. J), при этих модификациях нагрузил простую рессорную подвеску. В результате финская армия часто называла PzKpfw IV Ausf. J «трясучкой» из-за неровной езды, по сравнению с их StuG III, которые имели гораздо лучшую торсионную подвеску PzKpfw III. По словам финнов, это не только влияло на общий комфорт экипажа, но и затрудняло точное наведение орудия во время движения. Точная причина этих «вибраций», из-за которых PzKw IV Ausf. J приобрел плохую репутацию среди финских танкистов, остается несколько неясной, поскольку она не упоминается в немецких или союзнических описаниях, но неадекватная рессорная подвеска и сравнение с очень плавной ходом StuG III, по-видимому, являются наиболее вероятной причиной. После 1945 года Болгария включила свои уцелевшие Panzer IV в оборонительные бункеры в качестве опорных пунктов вдоль своей границы с Турцией, вместе с советскими башнями Т-34. Эта оборонительная линия, известная как «Линия Крали Марко», оставалась в использовании до падения коммунизма в 1989 году. В декабре 1943 года в Испанию было поставлено двадцать Panzer IV Ausf. H и десять StuG III Ausf. G, что составляло небольшую часть первоначального запроса Испании. Panzer IV был лучшим танком на испанской службе в период с 1944 по 1954 год и использовался вместе с Т-26 и Panzer I. В 1967 году Испания продала Сирии 17 танков Panzer IV, а оставшиеся три были сохранены. Их можно найти в Мадриде, Бургосе и Сантовенья-де-Писуэрга (Вальядолид). Большинство танков, полученных Румынией, были потеряны в боях между 1944 и 1945 годами. Эти танки, обозначенные как T4 в армейском инвентаре, использовались 2-м бронетанковым полком армии. На 9 мая 1945 года осталось всего два Panzer IV. Румыния получила еще 50 захваченных танков Panzer IV от Красной Армии после окончания войны. Эти танки были разных моделей и находились в очень плохом состоянии. На куполе был установлен советский 12,7-мм пулемет ДШК на зенитном креплении. Эти бывшие немецкие танки использовались для обстрела израильских поселений у подножия Голанских высот вместе с советскими Т-34 и были обстреляны в 1965 году во время Водной войны израильскими танками Super Sherman и Centurion. Panzer IV также участвовали в войне Судного дня 1973 года, некоторые из них были врыты в землю в качестве дотов. Несколько Panzer IV Сирии были захвачены израильской армией и переданы музею Яд Ла Ширион, который позже обменял Ausf H из этой коллекции на M5 Стюарт в Американском бронетанковом музее в Данвилле, штат Вирджиния. Кроме того, Турция была покупателем, получив 35 танков Panzer IV до 4 мая 1944 года в обмен на некоторое количество хромовой руды. Поставки начались с Ausf. G и, вероятно, продолжились версиями Ausf. H. Другие источники утверждают, что в 1943 году было поставлено только 15-22 танка, все версии Ausf G.

Finland bought 15 new Panzer IV Ausf. Js in 1944. The remainder of an order for 40 tanks and some StuG IIIs were not delivered and neither were necessary German tank instructors provided. The tanks arrived too late to see action against the Soviet Union but instead ended up being used against Nazi Germany during their withdrawal through Lapland. After the war, they served as training tanks and one portrayed a Soviet KV 1 tank in the movie The Unknown Soldier in 1955. The additional weight, going from the 18.4 tons (Ausf. A) to about 25 tons (Ausf. J), of these modifications strained the simple leaf springed suspension. As a result, the Finnish Army often referred to the PzKpfw IV Ausf. J as the "shaker" for its rough ride, when compared to their StuG III's which by comparison had the much better torsion bar suspension of the PzKpfw III. According to the Finnish this not only affected general crew comfort, but also hampered the accurate aiming of the main gun whilst on the move. What exactly caused these "vibrations" that gave the PzKw IV Ausf. J such a bad name among Finnish tank crews remains somewhat unclear as it isn't mentioned in any German or Allied descriptions, but the inadequate leaf spring suspension and comparison with the very smooth ride of the StuG III seems to be the most likely cause. After 1945, Bulgaria incorporated its surviving Panzer IVs into defensive bunkers as strongpoints along its border with Turkey, along with Soviet T 34 turrets. This defensive line, known as the "Krali Marko Line", remained in use until the fall of communism in 1989. Twenty Panzer IV Ausf. Hs and ten StuG III Ausf. Gs were supplied to Spain in December 1943, a small fraction of what Spain had originally asked for. The Panzer IV represented the best tank in Spanish service between 1944 and 1954, and was deployed along with T 26s and Panzer Is. Spain sold 17 Panzer IVs to Syria in 1967, with the remaining three left conserved. These can be found in Madrid, Burgos and Santovenia de Pisuerga (Valladolid). Most of the tanks Romania had received were lost during combat between 1944 and 1945. These tanks, designated T4 in the army's inventory, were used by the Army's 2nd Armoured Regiment. On 9 May 1945, only two Panzer IVs were left. Romania received another 50 captured Panzer IV tanks from the Red Army after the end of the war. These tanks were of many different models and were in very bad shape A Soviet 12.7mm DShK machine gun on an anti aircraft mount was retrofitted on the cupola. These ex German tanks were used to shell Israeli settlements below the Golan Heights, together with Soviet supplied T 34s, and were fired upon in 1965 during the Water War by Israeli Super Sherman and Centurion tanks. Panzer IVs also participated in 1973 Yom Kippur War, with some dug in as pillboxes. Several of Syria's Panzer IVs were captured by the Israeli Army and donated to the Yad La Shiryon museum, which later traded an Ausf H from this collection to the American Armored Foundation Tank Museum in Danville, Virginia in exchange for an M5 Stuart. In addition, Turkey was a buyer, with 35 Panzer IVs received until 4 May 1944 in exchange for some chromium ore. Delivery began with the Ausf. G and probably went on with Ausf. H versions. Other sources state only 15 to 22 tanks were delivered in 1943, all of the Ausf G version.

Қызметте тұтқынға алынған Panzer IV

Кеңес әскері көптеген неміс бронетехникасын, соның ішінде Panzer IV (орыс тілінде "Т 4" деп аталған) танктерін жаулап алды. Олардың бір бөлігі уақытша пайдалануға жіберілді, ал қалғандары жүргізушілерді немесе танкке қарсы күреске дайындау үшін қолданылды. Кейде жаудан алынған танктер түрлі уақытша жасақтарда немесе жеке танк ретінде қолданылды. Tiger I/II және Panther танктерін жөндеу мүмкін болмайынша ғана пайдалануға рұқсат берілсе, Panzer IV танктерінің қарапайымдылығы мен көптеген қосалқы бөлшектерінің болуы ұзақ мерзімді жөндеуге және одан әрі пайдалануға мүмкіндік берді. Кем дегенде бір Panzer IV Ausf. H танкін 1944 жылы Италиядағы Польшаның 2-ші корпусының Варшава танк бригадасы қолданды. 1945 жылдан бастап 5-ші жеке бронетанкті артиллерия дивизиясы бір Panzer IV Ausf. J танкін пайдаланды. FFI (Француз ішкі күштері) құрамындағы 1-ші GMR (Groupement Mobile de Reconnaissance), кейін "Escadron Autonome de Chars Besnier" деп аталды, 1944 жылдың желтоқсанында кем дегенде бір Panzer IV танкымен жабдықталды.

Нұсқалар

Соғыс кезінде неміс конструкторлары танкке қарсы қаруды қозғалыс қабілетін арттыру үшін ыңғайлы шассиге орнатуды ұсынды. Бастапқыда L/48 танк пулеметімен қаруланған Jagdpanzer IV және Krupp Sturmgeschütz IV, Panzer IV корпусына орнатылған Sturmgeschütz III казематы, қорғаныста өте тиімді болды. Танкілерге қарағанда арзан және тез құрастырылатын, бірақ өте шектеулі қарудың бұрылу бұрышымен шамамен 1,980 Jagdpanzer IV және 1,140 Sturmgeschütz IV өндірілді. Тағы бір танк жойғышы Panzer IV/70 Panther-ге орнатылған 75 миллиметрлік L/70 пулеметін қолданды. Panzerbefehlswagen IV (Pz. Bef. Wg. IV) – командалық танк. Бұл түрлендіру қосымша радио құрылғыларын, оларға қосылған монтаждау сөрелерін, трансформаторларды, қосылыс қораптарын, сымдарды, антенналарды және қосалқы электр генераторын орнатуды қажет етті. Жаңа жабдыққа орын беру үшін оқ-дәрілер саны 87-ден 72-ге дейін азайтылды. Көлік жақын маңдағы бронялық техникамен, жаяу әскермен, тіпті ұшақтармен де байланыса алатын. 1944 жылдың тамызы мен қыркүйегінде Ausf. J шассиінде 17 танк құралы жасалды. Panzerbeobachtungswagen IV (Pz. Beob. Wg. IV) – Panzer IV шассиі негізінде салынған артиллериялық бақылау машинасы. Бұл машинада да жаңа радио жабдықтары мен электр генераторы орнатылды. Panzerbeobachtungswagens Wespe және Hummel өздігінен жүретін артиллериялық батареяларымен бірлесіп жұмыс істеді. Бруммбар (Одақтас елдердің барлау қызметі "Бруммбар" деп атаған) – жаяу әскерге қолдау көрсетуге арналған өздігінен жүретін артиллериялық құрал. Бұл машиналар негізінен төрт штурмпанцерлік бөлімге (№ 216, 217, 218 және 219) берілді және Курск шайқасында және 1943 жылы Италияда қолданылды. Штурмпанцер IV екі нұсқада болды: біреуі мантлетте автоматсыз, екіншісі казематтың мантлетінде орнатылған автоматпен. Сонымен қатар, артиллериялық пушка Panzer IV шассиіндегі эксперименталды бөлшектенетін мұнараға орнатылды. Бұл нұсқа "Хейшрекке 10" ("шаян") деп аталды. Тағы бір 105 мм артиллериялық/танкке қарсы прототипі – 10,5 см K gepanzerte Selbstfahrlafette, Dicker Max лақап атымен белгілі, екі данасы жасалды, екеуі де Шығыс майданында қолданылды. Бірі өртеніп, екіншісі Барбаросса және Көк операциялары кезінде сәтті соғысты; Көк операциясы кезінде Сталинград шайқасында шайқасты. Panzer IV корпусына төрт түрлі өздігінен жүретін ұшаққа қарсы құралдар салынды. Flakpanzer IV "Möbelwagen" ("көшіп бара жатқан фургон") ұшаққа қарсы пушкамен қаруланды; 1944 және 1945 жылдар аралығында 240 данасы жасалды. 1944 жылдың соңында жаңа Flakpanzer, Вирбелвинд ("Шыбыршық") жобаланды, ол айналмалы мұнарадағы қарудың экипажын қорғауға жеткілікті бронямен және 2 см FlaK 30 # 2 см Flakvierling 38 әуе кемелеріне қарсы пулемет жүйесімен қаруланды; кем дегенде 100 данасы жасалды. Оствинд ("Шығыс жел") деп аталған, бір 37 мм ұшаққа қарсы пушкасы бар 65 (100 данаға тапсырыстан) ұқсас машина жасалды. Бұл машина Вирбелвиндтің орнына жасалды. Соңғы модель Flakpanzer IV Кугельблиц (күрделі ұрыс машинасы) болды, оның тек бес пилоттық данасы жасалды. Бұл машина Rheinmetall Borsig MK 103 авиациялық пушкаларымен жабдықталған жабық мұнарамен жабдықталған. Panzer IV-тің тікелей модификациясы болмаса да, оның кейбір компоненттері, Panzer III бөлшектерімен бірге, соғыстың ең көп қолданылатын өздігінен жүретін артиллериялық шассилерінің бірі – Geschützwagen III/IV жасау үшін пайдаланылды. Бұл шасси Hummel-дің негізі болды, оның 666 данасы жасалды, сондай-ақ 473 данасы Nashorn танк жойғышы болды. Өздігінен жүретін гаубицаларды қайта жабдықтау үшін Geschützwagen III/IV шассиінде 150 оқ-дәрі тасығышы жасалды. Оның 21-і 1944 жылдың қазан және 1945 жылдың қаңтар аралығында жөндеуге қайтарылған корпустардан қайта құрылды. Қайта құруға мұнараны алып тастау және мұнара сақинасының үстіне кіретін есігі бар ағаш жабын қосу, 2 тонналық жиектік кран және қатты сүйрегіш тақталар қосу кірді. Оның сирек кездесетін нұсқасы Panzer IV mit hydrostatischem antrieb болды. 1944 жылы Zahnradfabrik (ZF) Augsburg зауыты ерекше қозғалтқыш тұжырымдамасы бар прототипті шығарды. Panzer IV Ausf. H танкқа қалыпты беріліс қорының орнына сұйықтықпен жұмыс істейтін қозғалтқыш орнатылды. Қозғалтқыштың артына екі май сорғысы орнатылды, олар өз кезегінде екі май қозғалтқышын қозғалтты. Осілік қозғалтқыш күші артқы жетек дөңгелектеріне редуктор арқылы берілді. Екі рульдің орнына жүргізушіде айға ұқсас руль болды, оның рульдік қозғалыстары екі рульдік цилиндрмен жұмыс істеді, бұл өз кезегінде май сорғыларының көлемін реттеді және осылайша екі жетек дөңгелегіндегі жанама күшті реттеді. Соғыстан кейін Америкаға жеткізіліп, сынақтарға тапсырылды. Ақыры, қосалқы бөлшектер жетіспегендіктен, сынақтар тоқтатылды. Қазірде сақталған жалғыз машина АҚШ Әскерінің қару-жарақ оқу және мұражай орталығында (Мэриленд штаты) орналасқан.

In keeping with the wartime German design expediencies of mounting an existing anti tank gun on a convenient chassis to give mobility, several tank destroyers and infantry support guns were built around the Panzer IV hull. Both the Jagdpanzer IV, initially armed with the L/48 tank gun, and the Krupp manufactured Sturmgeschütz IV, which was the casemate of the Sturmgeschütz III mounted on the body of the Panzer IV, proved highly effective in defense. Cheaper and faster to construct than tanks, but with the disadvantage of a very limited gun traverse, around 1,980 Jagdpanzer IVs and 1,140 Sturmgeschütz IVs were produced. Another tank destroyer, the Panzer IV/70, used the same basic 75 millimeter L/70 gun that was mounted on the Panther. The Panzerbefehlswagen IV (Pz. Bef. Wg. IV) was a command tank. This conversion entailed the installation of additional radio sets with associated mounting racks, transformers, junction boxes, wiring, antennas and an auxiliary electrical generator. To make room for the new equipment, ammunition stowage was reduced from 87 to 72 rounds. The vehicle could coordinate with nearby armour, infantry or even aircraft. Seventeen Panzerbefehlswagen were built on Ausf. J chassis in August and September 1944,

The Panzerbeobachtungswagen IV (Pz. Beob. Wg. IV) was an artillery observation vehicle built on the Panzer IV chassis. This, too, received new radio equipment and an electrical generator, installed in the left rear corner of the fighting compartment. Panzerbeobachtungswagens worked in cooperation with Wespe and Hummel self propelled artillery batteries. The [[Brummbär (called "Brummbär" by Allied intelligence) was an infantry support self propelled gun. These vehicles were primarily issued to four Sturmpanzer units (Numbers 216, 217, 218 and 219) and used during the battle of Kursk and in Italy in 1943. Two separate versions of the Sturmpanzer IV existed, one without a machine gun in the mantlet and one with a machine gun mounted on the mantlet of the casemate. Furthermore, a artillery gun was mounted in an experimental demountable turret on a Panzer IV chassis. This variant was called the [[Heuschrecke 10 ("grasshopper"). Another 105 mm artillery/anti tank prototype was the 10.5 cm K gepanzerte Selbstfahrlafette, nicknamed Dicker Max, made in two examples, both used in the Eastern Front. One caught fire, and the other one fought with success during Operation Barbarossa and Operation Blue; during Operation Blue, it fought in the Battle of Stalingrad. Four different self propelled anti aircraft vehicles were built on the Panzer IV hull. The Flakpanzer IV "Möbelwagen" ("moving van") was armed with a anti aircraft cannon; 240 were built between 1944 and 1945. In late 1944 a new Flakpanzer, the Wirbelwind ("whirlwind"), was designed, with enough armour to protect the gun's crew in a rotating turret, armed with the [[2 cm FlaK 30#2 cm Flakvierling 38 anti aircraft cannon system; at least 100 were manufactured. Sixty five (out of an order for 100) similar vehicles with a single 37 mm anti aircraft cannon were built named Ostwind ("East wind"). This vehicle was designed to replace the Wirbelwind. The final model was the Flakpanzer IV [[Kugelblitz (armoured fighting vehicle), of which only five pilot vehicles were built. This vehicle featured an enclosed turret armed with twin Rheinmetall Borsig MK 103 aircraft cannon. Although not a direct modification of the Panzer IV, some of its components, in conjunction with parts from the Panzer III, were utilized to make one of the most widely used self propelled artillery chassis of the war—the Geschützwagen III/IV. This chassis was the basis of the Hummel, of which 666 were built, and also the gun armed Nashorn tank destroyer, with 473 manufactured. To resupply self propelled howitzers in the field, 150 ammunition carriers were manufactured on the Geschützwagen III/IV chassis. 21 were converted from hulls returned for repair between October 1944 and January 1945. The conversion involved removing the turret and adding a wooden plank cover with an access hatch over the turret ring and the addition of a 2 ton jib crane and rigid towing bars. A rare variant was the Panzer IV mit hydrostatischem antrieb. In 1944, Zahnradfabrik (ZF) Augsburg plant produced a prototype with an unusual drive concept. A Panzer IV Ausf. H tank received a fluid drive instead of the normal gearbox. Two oil pumps were installed behind the engine, which in turn drove two oil engines. An axial engine drive transmitted the power to the rear drive wheels via a reduction gear. Instead of the two steering levers, the driver had a crescent shaped steering wheel with the steering movements of which two steering cylinders were operated, which in turn regulated the volume of the oil pumps and thus regulated the adjacent force on the two drive wheels. The only prototype built was not used and was shipped to America after the war to be subjected to driving tests. These finally had to be discontinued due to a lack of spare parts. The only surviving vehicle is now in United States Army Ordnance Training and Heritage Center in Maryland.

Өндірістік үлгілер

Panzer IV-нің өндіріс үлгілері Атауы Өндіріс егжей-тегжейі Ausf. A, 1/BW (Sd. Kfz.161) 35 Krupp Gruson компаниясы 1937 жылдың қарашасынан 1938 жылдың маусымы аралығында шығарған. Ausf. B, 2/BW 42 Krupp Gruson компаниясы 1938 жылдың мамырынан қазан айына дейін шығарған. Ausf. C, 3/BW 140 Krupp Gruson компаниясы 1938 жылдың қазанынан 1939 жылдың тамызына дейін өндірген. Ausf. D, 4/BW + 5/BW 200 + 48 Krupp Gruson компаниясы 1939 жылдың қазанынан 1940 жылдың қазанына дейін өндірген. Ausf. E, 6/BW 206 Krupp Gruson компаниясы 1940 жылдың қазанынан 1941 жылдың сәуіріне дейін шығарған. Ausf. F, 7/BW 471 Krupp Gruson, Vomag және Nibelungenwerke компаниялары 1941 жылдың сәуірінен 1942 жылдың наурызына дейін өндірген. Ausf. F2, 7/BW Umbau (Sd. Kfz.161/1) Ausf. F шассиінің уақытша белгісі, ұзындығы 7,5 см KwK 40 L/43 негізгі қаруымен салынған, кейіннен Ausf. G және 8/BW деп қайта аталған. Ausf. G, 8/BW 1,927 Krupp Gruson, Vomag және Nibelungenwerke компаниялары 1942 жылдың наурызынан 1943 жылдың маусымына дейін өндірген. Ausf. H, 9/BW (Sd. Kfz.161/2) ~2,324 Krupp Gruson, Vomag және Nibelungenwerke компаниялары 1943 жылдың маусымынан 1944 жылдың ақпанына дейін өндірген. Ausf. J, 10/BW ~3,160 Nibelungenwerke және Vomag компаниялары 1944 жылдың ақпанынан 1945 жылдың сәуіріне дейін өндірген.

Шассиге негізделген нұсқалар

+ Panzer IV-тің туындылары Атауы Өндірістік мәліметтер Таухпанцер IV 42 1940 жылдың шілдесінен бастап су астындағы орта қолдау танкілері ретінде түрлендірілді Panzerbefehlswagen Қосымша радио жабдықтары бар командалық танк, 17 Ausf. J және тағы 88 қайта құрылған шассиде жасалды Panzerbeobachtungswagen IV Артиллерияны бақылауға арналған, арнайы радио жабдықтары бар танк, 133 Ausf. J-ден түрлендірілді Sturmpanzer IV 150 мм-лік жаяу әскері зеңбірегімен қаруланған ауыр шабуылдық зеңбірек Sturmgeschütz IV StuG III-ке ұқсас шабуылдық зеңбірек, 7,5 см-лік зеңбірекпен қаруланған Jagdpanzer IV және Panzer IV/70 7,5 см-лік зеңбірекпен қаруланған танк жойғыш Nashorn 8,8 см-лік танкқа қарсы зеңбірекпен қаруланған ауыр Panzerjäger Танкқа қарсы зеңбірек [[Hummel (көлік) 150 мм-лік гаубицамен қаруланған өздігінен жүретін артиллерия Flakpanzer IV Әртүрлі Flak зеңбіректерімен қаруланған Panzer IV шассиінің көптеген түрлері Brückenleger IV b+c Krupp және Magirus компаниялары жасаған, Ausf. C және Ausf. D шассилеріндегі 20+4 көпір салу танкілері, 1940 жылдың ақпаннан мамырға дейін Brückenleger IV s (Sturmstegpanzer) 1940 жылы Ausf. C шассиінен түрлендірілген 4 шабуылдық көпір тасымалдаушысы Bergepanzer IV 1944 жылдың қазаннан желтоқсанға дейін Pz IV шассиінен түрлендірілген 21 бронетранспорттық құрал Panzer IV mit hydrostatischem antrieb 1944 жылы Zahnradfabrik компаниясы жасаған гидравликалық жетегі бар 1 Panzer IV Ausf. H Munitionsschlepper IV22 Ausf. D, E және F шассилері Karl Gerät қаруларын оқ-дәрімен жабдықтау және жүктеу үшін модификацияланған танкілер.