Кенияның экологиялық мәселелері мен жануарлар дүниесінің қорғалуы
Environmental issues in Kenya
Кенияның экологиялық мәселелері: орман кесу, топырақ эрозиясы, шөлдеу, су тапшылығы, ластану. Түркістан көліне қауіп төніп тұр. Су ресурстарын сақтау маңызды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кениядағы қоршаған орта мәселелеріне орманды кесу, топырақ эрозиясы, шөлдеу, су тапшылығы және су сапасының нашарлауы, су тасқыны, браконьерлік, сондай-ақ тұрмыстық және өнеркәсіптік ластану кіреді.
Environmental issues in Kenya include deforestation, soil erosion, desertification, water shortage and degraded water quality, flooding, poaching, and domestic and industrial pollution.
Су ресурстары
Кениядағы су ресурстары ауыл шаруашылығы химиялық заттарынан, қалалық және өнеркәсіптік қалдықтардан, сондай-ақ гидроэлектр энергиясын өндіруден қысымға ұшырауда. Су тапшылығы болашақтағы маңызды мәселе болуы мүмкін. Мысалы, Гилгел Гибе III бөгеті арқылы Омо өзенін тоқтату және судың 30%-дан 50%-ға дейін қант плантацияларына пайдалану жоспары экологиялық қиындықтарды тудырады. Түркана көлінің су сыйымдылығының 50%-ға дейін азаюы мүмкін. Егер қант плантацияларын суару жоспарланбағанда, бөгеттің өзі қоршаған ортаға жағымды әсер еткен болар еді, себебі бөгет электр энергиясын шығарындыларсыз өндірген болар еді. Кениядағы су сапасының мәселелері, көлдерде (Виктория көліндегі су гиацинтінің таралуы сияқты) балық аулау өнімділігінің айтарлықтай төмендеуіне және балық түрлерінің жоғалу қаупіне әкеп соқты.
Water resources in Kenya are under pressure from agricultural chemicals and urban and industrial wastes, as well as from use for hydroelectric power. The anticipated water shortage is a potential problem for the future. For example, the damming of the Omo river by the Gilgel Gibe III Dam together with the plan to use 30% to 50% of the water for sugar plantations will create significant environmental problems. Up to 50% of Lake Turkana's water capacity will be lost. Had there been no planning of the irrigation of sugar plantations, the dam itself might have had a net positive effect to the environment, due to the emission less power generation of the dam. Water quality in Kenya has problems in lakes, (including water hyacinth infestation in Lake Victoria), have contributed to a substantial decline in fishing output and endangered fish species.
Жануарларды браконьерлікпен аулау
Кенияда жануарлар дүниесінің алуан түрлері бар, олардың тіршілік ету ортасына адамның енуі және жойылу қауіп төндіріп тұр. Ауылдық Кенияда браконьерлер – жойылу қаупі төнген жануарларға ең басты қауіптің бірі. Майкл Вэрихе, әйгілі "Рино адам", Кениядағы жануарларды қорғау ісіне зор үлес қосты. Вэрихе мыңдаған шақырым қашықтықты жүріп, ақ мүйізтұмсықтарды қорғау жобаларын қаржыландыру үшін миллиондаған доллар жинады. Көк жабайы сиырлар қазіргі уақытта көптеп кездеседі, бірақ басқа да жойылу қаупі төнген түрлер сияқты, олар да қоныс аумағының азаюының қысымын сезінеді. Браконьерлік пен трофейлік аң аулау қаупіне арыстандар, пілдер, газельдер және мүйізтұмсықтар да тап болады. 2020 жылдың ақпан айында Кенияда браконьерлер екі ақ жирафты өлтірді. Ана жираф пен оның баласы елдің солтүстік-шығысындағы Гарисса округінде өлі күйі табылды. Қазір әлемде тек бір ғана еркек ақ жираф қалды. Кениядағы өте жойылу қаупі төнген басқа да түрлерге Тана өзенінің мангабейі, қара мүйізтұмсық, хирола, сабель антилопасы және роан антилопасы жатады.
There are a wide variety of wildlife species in Kenya, whose habitats are threatened by encroachment of human development and destruction. In rural Kenya, poachers are one of the main threats to endangered animals. Michael Werikhe aka Rhino Man, made huge contributions to early Kenyan wildlife conservation. Werikhe walked thousands of kilometres and raised millions of dollars to fund White Rhino conservation projects. The Blue Wildebeest is currently abundant, but like other more endangered species feels the pressure of habitat reduction. Wildlife facing threats to poaching and trophy hunting include lions, elephants, gazelles, and rhinos. In February 2020, poachers in Kenya killed two white giraffes. The female white giraffe and her calf were found dead in Garissa County, in the North East part of the country. There now remains only one male, white giraffe left in the world. Other critically endangered species in Kenya include the Tana River Mangabey, Black Rhino, Hirola, Sable Antelope, and Roan Antelope.
Заңдар, реттеу және қорқыту
Кенияның отарлау дәуірінде (1895–1963 жж.) британдық отарлаушылар піл мен қарақұйрық аулауды элиталық спорт түрі деп қарастырған. Тәуелсіздік алғаннан кейін Кенияда 1973 жылы піл аулауға тыйым салынғанына қарамастан, 1970 жылдан 1977 жылға дейінгі кезеңде пілдердің саны жартысынан астам азайды. 1977 жылы Кенияда барлық жануарларды аулауға тыйым салынды. 1989 жылы Кенияның қорықтар қызметі құрылды. Бұл мемлекеттік корпорация браконьерлік деңгейінің жоғары болуына, қорықтар мен жануарлар дүниесі парктеріндегі қауіпсіздіксіздікке, сондай-ақ Кенияның аңшылық бөліміндегі тиімсіздік пен моральдің төмендеуіне жауап берді. Фил сүйегі саудасына халықаралық тыйым, жойылып бара жатқан жабайы фауна мен флора түрлерінің халықаралық саудасы жөніндегі конвенция (CITES) арқылы енгізілді, онда қорықтау шаралары мен саясатына күшейтілген полицейлік және қылмыстық жазалау көмектеседі. Дегенмен, кейбір жағдайларда әскерилендіру қажетті шара болуы мүмкін. Қалай болғанда да, ғалымдар мен саясаткерлер қорықтау және әскерилендірудегі «жасыл бояу» саясатының әсерін қарастыруға қызығушылық танытуда. Қаржылық ынталандырудан басқа, браконьерліктің негізгі себептерінің бірі Кениядағы таптық, гендерлік теңсіздік және дамудың тең емес болуымен байланысты екені хабарланады. Бұл нашар жағдайлар Кенияның отарлау тарихымен байланысты.
During Kenya's colonial era (1895–1963), elephant and rhino hunting was viewed as an elite sport by British colonizers. Post independent Kenya saw a decrease in over half of the elephant population during the period of 1970 to 1977, even though the country banned elephant hunting in 1973. In 1977, all animal hunting was banned in Kenya. The Kenya Wildlife Service was then established in 1989. The state corporation responded to high levels of poaching, insecurity in the conservation and wildlife parks, and inefficiency and low morale within Kenya's game department. The international ban on the trade in ivory was implemented through the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES). wherein conservation efforts and policies are aided by increased policing and criminalization. On the other hand, there may be circumstances in which militarization is a necessary measure. In any case, scholars and policy makers are interested in considering the effects of green washing policies in conservation and militarization. Aside from financial incentives, some of the main drivers for poaching are reported to be related to class, gender inequity, and uneven development across Kenya. These poor conditions can be attributed to Kenya's colonial history.
Заңсыз нарықтар мен сыбайлас жемқорлық
Құқықсыз саудада пілдің тістері мен қарақұйрықтың мүйіздерінің құны жоғары. Кенияда көптеген ұлттық саябақтар мен жануарларды қорғау қорықтары болғанымен, пілдер мен қарақұйрықтардың саны әлі де қауіп төніп тұр. Бұл қауіптің себебі Кения үкіметі мен әскеріндегі жемқорлық болуы мүмкін. 2008 жылдың қаңтарынан 2013 жылдың маусымына дейінгі 743 дерек бойынша тәуелсіз зерттеу көрсеткендей, жануарлар дүниесіне қатысты қылмыс жасағандар сирек айыппұл төлейді. Сондай-ақ, трофейлік аң аулауға тыйым салудың орнына оны реформалау керек, әйтпесе жануарлар адамдарға шабуылдауы мүмкін. Джон Мбария мен Мордекай Огада «Ұлы консервациялық өтірік» еңбегінде дағдарыстың басты мәселесі браконьерлер емес, жергілікті халықтың жабайы табиғатты қорғаудан шеттетілуі екенін жазды. Шындығында, табиғатты қорғау елдің отаршылдық тарихымен тығыз байланысты. Кения жерінің 20 пайызы қорғалатын аумақтарды құрайды, олардың көп бөлігін экотуризмнен мол табыс көретін, жергілікті емес кениялықтар басқарады.
Elephant tusks and rhino horns have high value on illegal markets. Although Kenya has many national parks and reserves protecting wildlife elephant and rhino populations are still at risk. These threats of endangerment may be attributed to corruption within the Kenyan government and military. An independent study investigating 743 cases between January 2008 and June 2013 reveal that those found guilty of wildlife crime were rarely getting substantially fined. It is also argued that trophy hunting should not be banned, but rather reformed, because the animals will otherwise attack humans. In The Big Conservation Lie, John Mbaria and Mordecai Ogada wrote that the main problem of the crisis are not poachers, but the alienation of local people from wildlife conservation. In fact, conservation is deeply rooted in the country's coloniality. About 20% of Kenya's land are in Protected Areas (PAs), which are largely run by non Indigenous Kenyans who earn immense profits from eco tourism.
Орманның жойылуы
Орман шаруашылығы өнімінің де ресурстардың нашарлауынан азаюына себеп болды. Соңғы үш онжылдықтағы ағаш ресурстарын шамадан тыс пайдалану елдің ағаш ресурстарын жартысына дейін қысқартты. Қазіргі уақытта жердің тек 3% орманды болып қала береді, ал жыл сайын шамамен 50 шаршы километр орман жоғалады. Орманның жоғалуы эрозияны, тоғандардың лайлануын, су тасқындарын және биологиялық әртүрліліктің жоғалуын күшейтеді. Құрып бара жатқан ормандардың қатарында Какамега, Мау және Карура ормандары бар. Экологиялық бұзылыстарға жауап ретінде белсенділер ресурстарды тұрақты пайдалануға бағытталған саясатты ілгерілету үшін белсенділік танытты. Кения Африка құрлығында орналасқан. 2004 жылғы Нобель бейбіт сыйлығы кениялық эколог Вангари Маатаиға берілді, ол мыңдаған адамдарды жұмылдырып, Кенияда және басқа жерлерде 30 миллион ағаш отырғызу және сәнді құрылыс үшін орманды кесуге қарсылық білдіру үшін танымал болды. Моидің қарсыласы ретінде түрмеге қамалған Маатаи орманды жоюды ауыл әйелдерінің қиын жағдайымен байланыстырды, олар отын мен су іздеуге көп уақыт жұмсауға мәжбүр. Елдің көптеген аймақтарындағы кедейлік Кенияның шектеулі ресурстарын шамадан тыс пайдалануға алып келді. Егістік үшін жер ашуға ағаштарды кесу, көмір өртеу, карьерлерді қазу және басқа да әлеуметтік және кәсіби іс-әрекеттер Кенияның ауылдық аймақтарындағы кедейліктің салдарынан қоршаған ортаның нашарлауына себеп болатын негізгі қауіптер болып табылады. Муранга, Бондо және Меру сияқты аймақтар осы экологиялық мәселеге тап болды. Кенияның 2018 жылғы Орман ландшафтының сақталу индексінің орташа көрсеткіші 4,2/10 болды, бұл 172 елдің ішінде әлемдік рейтингте 133-ші орынды иеленді.
Forestry output has also declined because of resource degradation. Overexploitation over the past three decades has reduced the country's timber resources by one half. At present only 3% of the land remains forested, and an estimated 50 square kilometres of forest are lost each year. This loss of forest aggravates erosion, the silting of dams and flooding, and the loss of biodiversity. Among the endangered forests are Kakamega Forest, Mau Forest and Karura Forest. In response to ecological disruption, activists have pressed with some success for policies that encourage sustainable resource use. Kenya is in the contient of Africa. The 2004 Nobel Peace Prize went to the Kenyan environmentalist, Wangari Maathai, best known for organizing a grassroots movement in which thousands of people were mobilized over the years to plant 30 million trees in Kenya and elsewhere and to protest forest clearance for luxury development. Imprisoned as an opponent of Moi, Maathai linked deforestation with the plight of rural women, who are forced to spend untold hours in search of scarce firewood and water. Widespread poverty in many parts of the country has greatly lead to over exploitation of the limited resources in Kenya. Cutting down of trees to create more land for cultivation, charcoal burning business, quarrying among other social and occupational practices are the major threats of environmental degradation due to poverty in rural Kenya. Regions like Murang'a, Bondo and Meru are affected by this environmental issue. Kenya had a 2018 Forest Landscape Integrity Index mean score of 4.2/10, ranking it 133rd globally out of 172 countries.
Қоқыс тастау және қатты қалдықтарды жинау
Кенияның қалалық және ауылдық аймақтарында қоқыс тастау және рұқсатсыз қоқыс төгу мәселесі бар. Кенияның дерлік барлық қалаларында қоқыс жинау және кәдеге жарату жүйелері жеткіліксіз.
Littering and the illegal dumping of rubbish is a problem in both urban and rural Kenya. Almost all urban areas of Kenya have inadequate rubbish collection and disposal systems.
Су тасқыны
Шілдеден тамыздың соңына дейін маусымдық су тасқынының қаупі бар. 2012 жылдың қыркүйек айында Кенияның Рифт-Вэлли провинциясының бір бөлігінде су тасқыны үйлер мен мектептерді басып, егістерді жойғаннан кейін мыңдаған адамдар қоныс аударуға мәжбүр болды. Су тасқыны санитарлық тораптардың толып, көптеген су көздерін ластауы салдарынан бұл әсіресе қауіпті болды. Су тасқынынан кейін топырақ қабынуы да болуы мүмкін, 2012 жылдың қыркүйек айында Баринго ауданында топырақ қабынуы салдарынан екі бала қаза тапты және 46 отбасы қоныс аударды.
There is the risk of seasonal flooding during July to late August months. In September 2012, thousands of people were displaced in parts of Kenya's Rift Valley Province as floodwaters submerged houses and schools and destroyed crops. It was especially dangerous as the floods caused latrines to overflow, contaminating numerous water sources. The floods can also cause mudslides and two children were killed in September 2012 following a mudslide in the Baringo District, which also displaced 46 families.