Кіріспе

Австралия заңнамасы

Тынық мұхиты аралдарының жұмысшылары туралы 1901 жылғы (Cth) заңы – Австралия Парламентінің қабылдаған заңы. Бұл заң Австралияда, әсіресе Квинсленд қант өнеркәсібінде жұмыс істейтін Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, немесе "Канакалардың" жаппай депортациясын жеңілдету мақсатында жасалды. Алты күннен кейін қабылданған 1901 жылғы Иммиграцияны шектеу туралы заңмен бірге, ол Ақ Австралия саясатының маңызды бөлігін құрады. 1901 жылы Австралияда шамамен 10 000 Тынық мұхиты аралдарының тұрғыны жұмыс істеді, олардың көпшілігі Квинсленд және Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстігіндегі қант құмырасы өнеркәсібінде, соның ішінде көптегендері келісімшарт бойынша жұмыс істеді. Нәтижесінде бұл заң Тынық мұхиты аралдарының шамамен 7 500 тұрғынының депортациясына әкелді.

Өмірбаян

1860 жылдары Тынық мұхиты аралдарының ондаған мыңдаған адамдары Австралияға арзан жұмыс күші ретінде әкелінді. 1890 жылдардың басына қарай Квинслендке 46 000 жұмысшы келді, ал барлығы 62 000-ға дейін жетті. Осы адамдардың көпшілігі "қара құс" деп аталатын процесте, яғни арал тұрғындарының қашқындап немесе алданып Австралияға саяхаттауы арқылы өз үйлерінен күшпен шығарылды. Олар қант өнеркәсібіндегі арзан жұмыс күшінің өсіп келе жатқан қажеттілігін қанағаттандыру үшін әкелінді, себебі ақ жұмыс күші жеткіліксіз және қымбат болды. Мұндай жұмысшылардың көп бөлігі шартты еңбекке алынды, оларға жалақы төленбеді немесе өте аз төленді. 1880 жылға қарай Квинсленд заңнамасы Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарына қант фабрикаларында және басқа да өнеркәсіптік аймақтарда жоғары жалақымен жұмыс істеуге тыйым салды және оларды қолмен ауыл шаруашылығы жұмысына шектеді.

Заң

Бұл заңға сәйкес, Тынық мұхитының аралдарынан келген адамдар 1904 жылдың 31 наурызынан кейін Австралияға кіруге тыйым салынды, ал оған дейін кіргендердің барлығы лицензия алуға міндетті болды. 1902 жылы берілетін лицензиялардың максималды саны 1901 жылы Австралиядан шығып кеткен Тынық мұхитының аралдарынан келген адамдар санының үштен екі бөлігімен шектелді. 1903 жылы бұл лицензиялық квота 1902 жылғы жалпы шығынның жартысына дейін төмендетілді. Тынық мұхитының аралдарынан келген адамды заңға қайшы түрде елге кіргізгендерге 100 фунт стерлинг айыппұл салынды. Тынық мұхитының аралдарынан келген адамды еңбек шарты бойынша жұмысқа алмаған жағдайда жұмысқа алу қылмыс саналды және 100 фунт стерлинг айыппұлмен жазаланды. Заңның ең күшті бөлігі – 8-тарау болды. Онда 1906 жылдың 31 желтоқсанынан кейін Австралияда табылған Тынық мұхитының аралдарынан келген кез келген адам Сыртқы істер министрінің бұйрығымен дереу депортациялануы мүмкін екені, ал осы күнге дейін Австралияда болған, алдыңғы айда еңбек шарты бойынша жұмыс істемеген кез келген аралдан келген адам тез арада судьяның бұйрығымен депортациялануы мүмкін екені қарастырылды. 7-тарауда Тынық мұхитының аралдарынан келген жұмысшылармен жасалған барлық еңбек шарты 1906 жылдың 31 желтоқсанынан бастап күшін жойды. Заңның нақты әсері сол болды, бұл мерзімге дейін Тынық мұхитының аралдарынан келген адамдар Австралияда еңбек шартын жасасудан заңды түрде тыйым салынды және нәтижесінде өз елдеріне қайтуға мәжбүр болды. Депортациядан босатуға неке қию, мысалы, Австралия азаматымен үйлену сияқты түрлі себептер болды. Robtelmes v Brenan (1906) 4 CLR 395 ісі, Австралияның Жоғарғы соты алғаш рет қараған депортация ісі, заңның қалай жұмыс істейтінін көрсетеді.