Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ливиядағы экологиялық мәселелердің ішінде шөлдеу және табиғи тұщы су ресурстарының өте аз болуы бар.
Environmental issues in Libya include desertification and very limited natural freshwater resources.
Сумен жабдықтау
Ливияның ең өнімді бөліктерінде жылдық жауын-шашын мөлшері 200-ден 600 миллиметрге дейін құрайды. Сахараның төменіндегі қазба суларынан су жеткізуге арналған "Ұлы жасалған өзен" жобасы, қазба қорларының шектеулі болуына байланысты, ұзақ мерзімді перспектида тұрақты емес. Ливиядағы маңызды экологиялық мәселелердің бірі – ауыл шаруашылығы дамуының нәтижесінде жер асты суларының артық пайдаланылуы, бұл тұздылыққа және теңіз суының жағалау су қоймаларына енуіне алып келуде. Қазіргі уақытта Сахара шөлінің астындағы ірі су қоймаларынан суды жағалау қалаларына тасымалдау мақсатында дамып жатқан "Ұлы жасалған өзен" жобасы – әлемдегі ең кең ауқымды сумен жабдықтау жобасы болып табылады.
Annual rainfall averages only between 200 and 600 millimetres in the most arable portions of Libya. The Great Man made River Project, designed to bring water from fossil aquifers beneath the Sahara, has no long term viability because of the finite nature of the fossil reserves. A major environmental concern in Libya is the depletion of underground water as a result of overuse in agricultural developments, causing salinity and sea water penetration into the coastal aquifers. The Great Man Made River Project, currently under development to transport water from large aquifers under the Sahara Desert to coastal cities, is the world's most extensive water supply project.
Қалдық суларды тазарту
Ливияда коммуналдық сарқынды суларды тазартуды Ливиядағы су және сарқынды сулар жөніндегі бас компания жүзеге асырады, ол Тұрғын үй және коммуналдық қызметтер министрлігінің құзыретіне кіреді. Ел бойынша шамамен 200 сарқынды суды тазарту қондырғысы бар, бірақ олардың көбі жұмыс істемейді. Шындығында, 36 ірі қондырғы ірі қалаларда орналасқан, алайда олардың тек тоғызы ғана қолданыста, ал қалғандары жөндеу жұмыстарында. Ең ірі жұмыс істеп тұрған сарқынды суларды тазарту қондырғылары Сирт, Триполи және Мисурата қалаларында орналасқан, олардың жобалық қуаты тиісінше 21 000, 110 000 және 24 000 м3/күн. Сонымен қатар, қалған сарқынды су қондырғыларының көп бөлігі шағын және орташа көлемді қондырғылар болып табылады, олардың жобалық қуаты шамамен 370-6700 м3/күн. Осылайша, күніне 145 800 м3/күн немесе сарқынды судың 11 пайызы тазартылады, ал қалған бөлігі тазартылмай мұхитқа және жасанды лагуналарға жіберіледі. Шындығында, Триполидегі жұмыс істемейтін сарқынды суларды тазарту қондырғыларының салдарынан күн сайын мұхитқа 1 275 000 текше метрден астам өңделмеген су төгіледі.
In Libya, municipal wastewater treatment is managed by the general company for water and wastewater in Libya, which falls within the competence of the Housing and Utilities Government Ministry. There are approximately 200 sewage treatment plants across the nation, but few plants are functioning. In fact, the 36 larger plants are in the major cities; however, only nine of them are operational, and the rest of them are under repair. The largest operating wastewater treatment plants are situated in Sirte, Tripoli, and Misurata, with a design capacity of 21,000, 110,000, and 24,000 m3/day, respectively. Moreover, a majority of the remaining wastewater facilities are small and medium sized plants with a design capacity of approximately 370 to 6700 m3/day. Therefore, 145,800 m3/day or 11 percent of the wastewater is actually treated, and the remaining others are released into the ocean and artificial lagoons although they are untreated. In fact, nonoperational wastewater treatment plants in Tripoli lead to a spill of over 1,275, 000 cubic meters of unprocessed water into the ocean every day.
Ластану және шөлейттену
Ливиядағы тағы бір маңызды экологиялық проблема – судың ластануы. Кәріз сулары, мұнай өнімдері және өнеркәсіптік қалдықтардың күшін біріктірген әсері Ливияның жағалауын және Жерорта теңізін жалпы түрде қауіпке тікейді. Ливияда 0,8 куб. км жаңартылатын су ресурстары бар, оның 87%-ы егін шаруашылығында, ал 4%-ы өнеркәсіптік мақсаттар үшін қолданылады. Ауылдық жерлерде тұратын халықтың шамамен 68%-ы ғана таза ішу суына қол жеткізе алады. Ливия қалалары жыл сайын 0,6 миллион тонна қатты қалдық шығарады. Желдің әсерінен құнарлы жерлердің шөлейттенуіне қарсы шара ретінде ағаштар екпеленуде.
Another significant environmental problem in Libya is water pollution. The combined impact of sewage, oil byproducts, and industrial waste threatens Libya's coast and the Mediterranean Sea generally. Libya has 0.8 cu km of renewable water resources with 87% used in farming activity and 4% for industrial purposes. Only about 68% of the people living in rural areas have pure drinking water. Libya's cities produce about 0.6 million tons of solid waste per year. The desertification of existing fertile areas is being combated by the planting of trees as windbreaks.
Құрып бара жатқан түрлер
2001 жылға қарай Ливияның 11 сүтқоректі және 2 құс түрі жоғалу қаупі төніп тұрды. Шамамен 41 өсімдік түрі де жоғалу қаупі төніп тұрды. Ливияда жоғалу қаупі төнген түрлерге Жерорта теңізінің монах-түлені, барыс және жіңішке мүйізді газель жатады. Бубал хартбистісі мен Сахара ориксі жойылды.
As of 2001, 11 of Libya's mammal species and 2 of its bird species were endangered. About 41 of its plant species were also endangered. Endangered species in Libya include the Mediterranean monk seal, the leopard, and the slender horned gazelle. The Bubal hartebeest and Sahara oryx are extinct.