Кіріспе

Шығыс Тимор муниципалитеті

Айнаро (Муниципалитет Айнаро) — Шығыс Тимордың 13 муниципалитетінің бірі, елдің оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 59 175 адамды құрайды, ал ауданы 804 км²-ге жетеді. Оның орталығы – Айнаро қаласы, шағын таулы мекен.

Этимология

Муниципалитет атауы "Ай Нарук" сөзінен шыққан, бұл жергілікті мамбай тілінде "биік ағаш" деген мағынаны білдіреді және аймақта өсетін ағаш түріне сілтеме жасайды. Айнаро португал тіліндегі Айнарудың жуықтамасы, ол мамбай және тетум тілдерінен алынған. Аймақтың дәстүрлі атауы "Орлули" бүгінге дейін маңызды қонақтарды қарсы алу сияқты, "сергала" рәсімдері кезінде қолданылып келеді.

География

Айнаро өзендерге және ауылшаруашылығына қолайлы жерлерге өте бай. Оның Тимор теңізінде жағалау аймағы бар, сонымен қатар таулы аймақтары да бар, оның ішінде Шығыс Тимордың ең биік нүктесі – Рамелау тауы (2960 м), сонымен қатар Татамаилау деп те аталады, ол Эрмерамен шекараға жақын орналасқан. Муниципалитет шекаралары Португалиялық Тимормен бірдей, келесі ерекшеліктерден басқа: Индонезиялық оккупация кезінде Турискай бұрынғы кіші ауданы Айнародан Мануфахиға қосылды, ал Хато Удо бұрынғы кіші ауданы Айнароға алмастырылды. 2003 жылы Мапе-Зумалаи бұрынғы кіші ауданы Кова-Лиманың құрамына енді. Муниципалитет солтүстікте Айлеумен, оңтүстікте Мануфахимен, оңтүстік-батыста Кова-Лимамен, батыста Бобонаромен және солтүстік-батыста Эрмерамен шектеседі.

Тарих

Айнаро Шығыс Тимордың индонезиялық қатыгездікпен оккупациялану кезінде маңызды рөл атқарды, таулардағы партизандық қарсылық әскеріне пана берді. Бұрынғы партизандық көшбасшы, бұрынғы президент және қазіргі премьер-министр Ханана Гусмао көп жылдар бойы Айнародан қарсылықты басқарды.

Демография

Халықтың 62,4%-ы мамбай, 29,1%-ы тетум және 7,5%-ы бунак тілдерін туған тілі ретінде қолданады. 400 адам кемак тілінде сөйлейді. Халықтың 99,1%-ы католик, 0,9%-ы протестант, 0,03%-ы мұсылман, ал бар болғаны 19 адам дәстүрлі сенімдерді ұстанады (2015 жылғы халық санағы).