Кіріспе

Шотландиядағы темір жол

Стобкросс темір жолы – Шотландияның Глазго қаласында Солтүстік Британ темір жолының Мэрихиллден Стобкроста салынып жатқан жаңа докқа қосылу үшін салынған темір жол желісі. Док 1877 жылы ашылған Королева догына айналды. Желі алғаш рет 1874 жылы ашылды және Солтүстік Британ компаниясына Клайд өзенінің солтүстік жағалауына қол жеткізу мүмкіндігін берді; Партикте тауарлық депо болды. Өнеркәсіп және тұрғын үйлер батысқа қарай дамыған сайын, желі одан әрі тармақтардың бастапқы бөлігіне айналды, ал 1886 жылы жер астындағы Глазго қалалық және аудандық темір жолы Квин-стрит Төменгі деңгейі арқылы Стобкросқа қосылды. Queen's Dock 1969 жылы жабылды және желідегі жүк тасымалы минималды болды, бірақ желінің бір бөлігі электрлендірілді және 2015 жылы оның көп бөлігі жолаушылар пойыздары үшін қолданылады.

Глазго, Думбартон және Хеленсбург темір жолы

Глазго, Думбартон және Хеленсбург темір жолы (GD&HR) 1858 жылы ашылды, Коулердегі Эдинбург және Глазго темір жолынан (E&GR) Думбартонға дейін салынды, онда ол бұрыннан бар темір жолға қосылды; олар бірлесіп Баллох пен Лох-Ломонд, сондай-ақ Хеленсбургке қызмет көрсетті. Жаңа желі Глазгоның солтүстігін кең ілмек тәрізді айналып өтіп, содан кейін Клайд өзенінің солтүстігінен батысқа қарай ұзаққа созылды. Ол кезде Глазгоның өнеркәсібі қаланың орталық және шығыс бөліктерінде шоғырланған, ал қалаға келген кемелер Брумилоуда тоқтаған. Клайдсайдтың батыс жағында өнеркәсіптік және теңіз қызметі аз болғандықтан, GD&HR сол аймақтарға қызмет көрсетпеді. GD&HR 1862 жылы E&GR-ге қосылды, ал E&GR 1865 жылы ірі Солтүстік Британ темір жолына (NBR) енді.

Корольдік кемежай

Кеме тасымалының белсенділігі арта түскенде, Глазгоға іріктемелі және көптеген кемелер тоқтауға қажеттілік туды, ал олардың қаланың орталық аймағында орналаса алмайтыны анық болды. 1872 жылы Клайд комиссарлары Клайдтың солтүстік жағалауындағы Стобкросс ауданында жаңа док құрылысын бастады. Жаңа док 18 қыркүйек 1877 жылы Глазгоның лорд-провосты тарапынан ресми түрде ашылды. Ол, королева Викторияның рұқсатымен, жаңа док "Королеваның догы" деп аталатынын жариялады. Жаңа нысан Глазгодағы тауар ағынына елеулі өзгерістер әкелетіні анық болды, сондықтан Солтүстік британдық темір жолы докқа қызмет көрсету үшін тармақ желісін салуға кірісті. NBR 1869 жылы құрылысқа рұқсат беру туралы заң қабылдады; ол 1870 және 1871 жылдары қаржылық себептермен өзгертілді. Желі Maryhill-ден GD&HR бағытында оңтүстікке қарай созылып, шығысқа бұрылып Royal Lunatic Asylum-нан (кейіннен қайта жаңартылып, қазір Gartnavel ауруханасы) өтеді, содан кейін Partickhill арқылы оңтүстік-шығысқа қарай докқа дейін жалғасады. Бағыт қаланың негізгі аумағынан тысқары өтуіне қарамастан, қажетті жерді сатып алу кезінде көптеген қиындықтар мен шығындар туындады. Форт және Клайд каналы 586 ярдқа (535 метрге) ауыстырылды және бұл бағыт жаңа темір жол желісі үшін пайдаланылды. Желінің бастапқы құны 84 400 фунт стерлинг болған, бірақ жерді сатып алуға және заңдық қызметтерге 140 000 фунт стерлинг жұмсалды. 1868 жылы NBR Стобкросс құрылысының басталғанына ешқандай белгі байқамады және желіден бас тарту туралы парламенттік заң жобасын ұсынды. Алайда, олар оны іс жүзінде жүзеге асырды.

Жол ашылады

Стобкросс желісі 1874 жылдың 20 қазанында, тек тауарлар мен кендер тасымалы үшін ашылды. Квин-стриттен шығатын NBR желісінен басталатын бағыт өте қиын болды, бірақ сол кезде тікелей бағытты қарастыру мүмкін емес еді. NBR Каледония темір жолының жүріс құқықтарын қолдануды мүмкіндігінше қиындатуға көп күш жұмсады; бұл операциялық себептермен түрлі кешіктірулерді және Каледония локомотивтерін Стобкросс станциясында тоқтатуға рұқсат бермеуді қамтыды, нәтижесінде бос жүріске көп шығын кетті. Дегенмен, NBR мен Каледонияның Партикте әрқайсысының өз жүк аулалары болды. Глазго-Думбартон және Хеленсбург темір жолының Коулерден Мэрихиллге дейінгі бөлігі 1961 жылдан бері жергілікті жолаушылар пойыздары үшін жабық болды, және көп жылдар бойы оны тек Батыс Хайленд желісінің транзиттік пойыздары мен жүк тасымалы пайдаланды. Алайда, 1993 жылдан бастап Глазго Куин-стриттен Мэрихиллге дейін жаңа жергілікті жолаушылар қызметі қайта жаңғыртылды, ал 2005 жылдан бастап ол бұрынғы Стобкросс темір жолындағы Аннислендке дейін ұзартылды. Мэрихилл Парк қиылысындағы физикалық торап Кельвин өзенінің виадугінен батысқа қарай жылжытылды. Әдетте 30 минут сайын жолаушылар пойыздары қатынайды.

Бүгінгі кезек

2015 жылдың қыркүйегіне қарай, маршруттың көбісі әлі де ашық: оның көп бөлігі Солтүстік Клайд желісінің электрлі қалалық пойыздар желісінің құрамына кіреді, ал солтүстік бөлігіндегі қалған бөлігі Мэрихилл желісінің дизель-электр пойыздары (DMU) қызметтері үшін пайдаланылады. Network Rail 2015 жылдың жазында Эннислендке жақын орналасқан бұрынғы Knightswood South Junction қосылысын қайта жаңғырту жұмыстарын бастады, бұл Хайндленд пен Партик арасындағы және Келвиндейл арқылы Мэрихиллге тікелей қатынас жасауға мүмкіндік береді. Маршруттың енді қолданылмайтын бөліктері – Партикхиллдегі және Королева догындағы жүк аймақтары, сондай-ақ Хайндлендтегі ескі терминалды станция.