Кіріспе

Шарлоттенхоф сарайы немесе Шарлоттенхоф үйі (Schloss Charlottenhof) – Германияның Потсдам қаласындағы Сансуци саябағында, Сансуци сарайының оңтүстік-батысында орналасқан бұрынғы патша сарайы. Ол ең әйгілісі – тәж мұрагері Фридрих Вильгельмнің (кейін Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV) жазғы тұрағы ретінде танымал. Қазіргі күні оны Берлин-Бранденбург Пруссия сарайлары мен бақтары қоры күтіп ұстайды.

Орналасқан жері

Шарлоттенхоф сарайы және оның төңірегіндегі саябақ Потсдам қаласының Батыс Алдымекендері ауданындағы Бранденбург Алдымекендері ауданында орналасқан. Сансуси саябағының жанында орналасқандықтан, ол Берлин және Потсдам сарайлары мен саябақтары жүйесінің бір бөлігі болып табылады.

Көлік

Сарай Потсдам Парк Сансуси және Потсдам Шарлоттенхоф теміржол станцияларының арасында орналасқан. Екі станса да DB Regio аймақтық теміржол қатынастары арқылы Потсдам орталық станциясымен және Берлин орталық станциясымен тікелей байланыс ұсынады. Бірнеше Потсдам трамвай желілері сарайды Потсдам орталығымен Шарлоттенхоф сарайы және Шарлоттенхоф/Гешвистер Шолл көшесі станцияларында байланыстырады.

Шолу

Парк аумағы, әртүрлі ғимараттарымен бірге, 18-ғасырға дейін тамыр тартады. Ол бірнеше рет қожайындары ауысқаннан кейін, Пруссия королі Фридрих Вильгельм III Сансуси саябағының оңтүстігіне шектес жерді сатып алып, 1825 жылы Рождествода ұлы Фридрих Вильгельм мен оның әйелі Элизабет Людовикаға сыйлады. Мұрагер ханзада сәулетші Карл Фридрих Шинкельге бұрыннан бар шаруа үйін қайта жаңартуды тапсырды, ал жоба 1826 жылдан 1829 жылға дейін үнемді түрде аяқталды. Нәтижесінде Шинкель, шәкірті Людвиг Персиус көмегімен, ескі шаруа үйінің негізінде римдік вилла үлгісінде шағын неоклассикалық сарай тұрғызды. Өзі жасаған эскиздер арқылы өнерге құштар мұрагер ханзада сарай мен оны қоршаған саябақты жоспарлау процесіне белсенді қатысты. Ол осы жазғы резиденцияны «Сиам» деп атады, ол кезде «еркіндіктің елі» деп есептелді, ал өзін әзілде «Сиам үйінің сәулетшісі» деп атады. Сарай мен саябақ ресми түрде 1790 жылдан 1794 жылға дейін мүлікке ие болған Мария Шарлотта фон Гентцковтың құрметіне «Шарлоттенхоф» деп аталды. Он бөлменің интерьері көбінесе сақталған. Көбінесе Шинкельдің өзі жобалаған жиһаз қарапайым және талғамды стилімен ерекшеленеді. Сарайдың ең ерекше бөлмесі – римдік Цезарь шатырының үлгісімен жасалған шатыр бөлмесі. Шатыр бөлмесінде төбе мен қабырғалар көк және ақ түсті жолақты қағазбен әсемделген, ал терезелердің безендірілуі, төсек шатыры мен жамылғылары да сол стильде жасалған. Бөлме серіктер мен қонақтар үшін жатын бөлме ретінде пайдаланылды. Көк және ақ түсті тақырып сарайдың терезе жақтауларында да жалғасады, бұл сол кездегі тәж мұрагері Элизабеттің бавариялық тегіне деген құрметті білдіреді. 1835-1840 жылдары саяхатшы және әлемді аралаған Александр фон Гумбольдт шақырылып, жаз айларында шатыр бөлмесінде тұрды.

Шарлоттенхоф саябағы

Шарлоттенхоф бақтарын жобалау міндеті пейзаж сәулетшісі Питер Джозеф Леннеге жүктелді. Ол бастапқыда тегіс және жартылай батпақты болған аймақты ағаштар, газон және су нысандары бар ағылшын бағына толыққанды түрлендірді. Сонымен қатар, ол Шарлоттенхофтағы жаңа саябақты Ұлы Фридрих заманындағы Сансусидегі ескі саябақпен байланыстырды.

Дүниежүзілік мұралық нысан

1990 жылдан бері Шарлоттенхоф сарайы ЮНЕСКО-ның «Потсдам және Берлин сарайлары мен бақтары» аталатын Бүкіләлемдік мұра тізіміне кіреді. Сарайды «Пруссылық сарайлар және бақтар Берлин-Бранденбург» қоры басқарады.