Фердинанд Александр Порше: 911 авторы және дизайнерлік мұрасы
Ferdinand Alexander Porsche
Фердинанд Александр Порше (1935-2012) – неміс дизайнері, Porsche 911 автокөлігінің авторы. Әкесі мен атасынан өзгеше, ол көліктің сыртқы түріне жауапты болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс индустриялық дизайнері (1935 – 2012)
German industrial designer (1935 – 2012)
Фердинанд Александр Порше (11 желтоқсан 1935 – 5 сәуір 2012), сондай-ақ "Бутци" лақап атымен де белгілі, неміс дизайнері, ең танымал өнімі – алғашқы Porsche 911. Ол Ферри Поршенің ұлы, Фердинанд Поршенің немересі. Оның әкесі мен атасы екеуі де инженер болғанмен, ол өнімнің сыртқы келбетін жасаумен көбірек айналысты. Ол өзін суретші немесе дизайнер деп емес, техникалық дағдысы бар шебер ретінде қарастырды.
Ferdinand Alexander Porsche (11 December 1935 – 5 April 2012), also known with the nicknamed "Butzi", was a German designer whose best known product was the first Porsche 911. He is the son of Ferry Porsche, grandson of Ferdinand Porsche. While his grandfather and father were both engineers, he was more involved in working out the appearance of a product. He never thought of himself as an artist or designer, but more as a technically talented craftsman in shaping.
Білім
Штутгарттағы Вальдорф мектебін бітіргеннен кейін, ол Германияның Ульм қаласында өнеркәсіптік дизайнды оқуға түсті. Бір жылдан соң, оның қабілетіне күмән келтірілгендіктен емтихан комиссиясы оны оқудан шығарды. 1957 жылы ол отбасылық спорттық автомобиль компаниясының кузов дизайны бөлімінде, дизайн директоры Эрвин Коменданың жетекшілігімен тәжірибелік оқуын бастады.
After attending the Waldorf School in Stuttgart he began studying industrial design in Ulm, Germany. After a year he was dismissed by the examination board, because his talent was doubted. In 1957 he started practical training at the body design department of the family owned sports car company under design director Erwin Komenda.
Порше 911
Компанияның ең табысты көлігі – Porsche 911-дің дизайнына қатысты жұмыстарда Фердинанд Александр белсенді түрде қатысты, себебі Porsche отбасының дәстүрі бойынша, әр буын жаңа көлік ұрпағының жасалуына қатысуы тиіс еді. Ферри Порше өзінің 356 моделінің ізбасарының салонында көбірек кеңістік және жайлылық болуын қалады, алайда ол: «Жайлылық жүргізуді қызықты етпейді, керісінше» деген пікір білдірген. Әсіресе, багаж бөліміне көбірек орын қажет еді. Фердинанд Александрдың алғашқы эскиздері жақсы қабылданды, бірақ Коменда Фердинанд пен Ферринің қарсылығына қарамастан, бекітілмеген өзгерістер енгізді. Ферри доңғалақ базасы, қуат көрсеткіштері және шассиге қатысты негізгі талаптарды белгіледі, ал Коменда әлі де ынтымақтастық көрсетпегендіктен, ол Ф.А.-ның суреттерін көшеден ар жағында орналасқан Reutter компаниясына, кузов құрастырушыға жіберді. Олар 1963 жылғы Франкфурт автошоуында таныстырылған 901 моделінің түпкілікті пішінін жасады. Peugeot компаниясының араласуынан кейін бастапқы жоба коды 901, 911-ге өзгертілді, өйткені олардың «0» саны ортада орналасқан үш сандық комбинацияға сауда белгісі ретінде құқығы болды. Сериялық өндіріс 1964 жылы басталды.
When it came to the designworks of the coachwork for the company's most successful car so far, the Porsche 911, Ferdinand Alexander was heavily involved, as it was family tradition that every generation of the Porsche family took part in the genesis of a new car generation. Ferry Porsche wished the successor of his 356 should provide more space and comfort in the cabin, though he was also cited as saying, "Comfort is not what makes driving fun, it is more on the opposite." The trunk, especially, should have provided more space. Ferdinand Alexander's first drafts were well accepted, but Komenda made unapproved changes over the objections of Ferdinand and Ferry. Ferry set the main attributes concerning wheelbase, power figures and suspension and after Komenda still did not cooperate, he took F. A. 's drawings to the coachwork manufacturer Reutter across the street. They gave the actual shape to the 901 as it was presented at the 1963 Frankfurt Motor Show. The original project code 901 was changed to 911 after intervention of Peugeot who had a trademark protection on three number combinations with "0" in the middle. Production began in 1964.
Порше 904
Фердинанд Александр тағы бір маңызды автомобиль – Porsche 904-ті жасады. Ол 904-ті Porsche үшін жасаған ең сүйікті жұмысы деп мәлімдеді. Автомобильдің корпусы Heinkel авиакомпаниясында шыны талшығымен күшейтілген қоспадан жасалған. Автомобиль сол жылғы жарыс маусымына қатысу үшін белгілі бір мерзімге дейін жарысқа қатысуды бекітетін инспекторлардың мақұлдауынан өтуі керек еді. Осылайша, жасаушылар тобы қатты уақыт қысымында болды. Ф. А. 904-тің дизайнын ең жақсы көреді, себебі ешкімге өзгерістер талап етуге немесе бастама көтеруге уақыт болмады, сондықтан бұл оның ең шығармашыл жобасы.
Ferdinand Alexander also shaped another important car, the Porsche 904. He stated that the 904 was his favorite work for Porsche. Its body shell was made of Fiberglass reinforced resin at the aircraft company Heinkel. The car was to be approved by racing homologation officers until a set date in order to attend the same year's racing season. Thus, the development team was under extreme time pressure. F. A. liked the design of the 904 best, as there was no time for anyone to demand or initiate changes, so it is his most original draft.
Porsche Design Group компаниясының дизайнерлері
Отбасы компанияның құқықтық формасын өзгертуге және басқарудан шеттеуге шешім қабылдағаннан кейін Фердинанд Александр өзінің өнеркәсіптік дизайн компаниясын, Porsche Design-ды, Германияның Штутгарт қаласында құрды, кейіннен ол Австрияның Зелл-ам-Зее қаласына көшірілді, онда Porsche отбасының Schüttgut деп аталатын мүлігі бар. Porsche Design компаниясы жасаған алғашқы өнім – швейцариялық Orfina сағат компаниясы жасаған хронограф сағат болды. Оның дизайны Ф.А. әлі Porsche Style бюросында жұмыс істеген кезде басталды. Ол 1973 жылы шығарылды және корпусы мен білезігі матовый қара хромирленген болаттан жасалғандықтан басқа хронограф сағаттардан ерекшеленді. Бұл Porsche жүргізушілері үшін аксессуар ретінде көзделген және Porsche дилерлері арқылы сатылды. Ол сол кездегі жаңа Valjoux 7750 механизмін пайдаланды, ол бүгінгі күні хронограф сағаттары үшін ең көп таралған механикалық механизм болып табылады. Көптеген клиенттер әдеттегі түстегі сағатты қалағандықтан, бұршақталған тот баспайтын болаттан жасалған нұсқа да шығарылды. Кейін механизм Lemania 5100-ге ауыстырылды, ол негізінен әскери сағаттарда қолданылатын қарапайым және берік механизм болды. Porsche Design Chrono I әр түрлі нұсқаларда жасалды – корпус пен белбеудің түсі, диалға басылған жазулар – бірнеше елдің әуе күштері үшін, сондай-ақ НАТО альянсы үшін. 1978 жылы Ф.А. швейцариялық International Watch Company (IWC) компаниясымен бірлесіп, магниттік емес автоматты механизм мен компасты біріктіретін сағатты жасады, ол Kompassuhr деп аталды. Механизм корпустың жоғарғы бөлігіне бекітілген шарнықты корпусқа орналастырылды, оны ашу арқылы корпус төменгі бөлігіндегі компасты көруге болады. Оның корпусы мен білезігі PVD жабынталған алюминийден (матовый қара немесе матовый зәйтүн) жасалған. Кейінгі нұсқаларда титаннан жасалған корпус пен білезіктер болды. IWC 1980 жылы шыққан Titan Chronograph-ты әзірлеуде F.A. компаниясымен бірге сағат корпус пен білезіктерінде титанды қолдануда алғашқы болып табылды. Titan Chronograph – титанды қолданған алғашқы сағат. IWC титанның ерекше қасиеттерін ескере отырып, жұмыс процестерін әзірлеуге мәжбүр болды. Titan Chronograph-тың ерекше дизайны – хронограф функцияларын басқаруға арналған түйреуіштердің корпус контурына енгізілуі болды. F.A. ерекше материалдарды қолдануға деген ұмтылысы IWC компаниясы жасаған өте сирек кездесетін Chrono II сағатында көрінді. Оның корпусы бұршақталған алюминийден жасалған, ал білезігі талшықты смоладан жасалған. Бұл сағатта да интеграцияланған түйреуіштер қолданылған. Сағаттар әлі де Porsche Design компаниясының негізгі бизнесі болып табылады. 1996 жылы автоматты қозғалыстардағы орамал роторы үшін шарлы подшипник ойлап тапқан швейцариялық Eterna сағат компаниясы F.A. холдинг компаниясымен сатып алынды. Porsche Design компаниясының ең көп плагиатқа ұшырайтын өнімі – 1980 жылдары көптеген ерекше түс үйлесімдерінде шығарылған тамшы пішіндес линзалары бар күн көзілдіріктер, мысалы, алтын немесе ақ жиекті күлгін линзалар. Ф.А. көптеген басқа да көзілдіріктерді жасады. Көбінесе, олардың ерекше атрибуттары болды – мысалы, мұрын пішініне автоматты түрде бейімделетін және ішкі камералық механизм арқылы симметриялық ашылатын ат құйрығы пішіндес жаздық. Қапшақ айна тез ауыстыру механизміне ие болды. Бір жұптың линзалары магниттік күшпен ұсталатын болса, екіншісінің пішіні титанды құмға құю процесіне бейімделген. Өндіріс шындығында титаннан жасалмаған, бірақ пішіні сақталған. Көлік дизайны Ф.А. Porsche үшін маңызды мәселе болып қала берді. Ол метрополитен пойыздары, мотоцикл, бірнеше велосипед және дельфин пішіндес жарыс қайығын, Kineo-ны жасады. Компанияның өсуімен өнім санаттары кеңейді. Porsche Design жасаған дизайн үш түрлі жолмен көріне алады: Porsche Design брендінің өнімдері, Porsche Design үшін ғана жасалған; өндірушінің аты мен «Design by F. A. Porsche» деген жазуы бар өнімдер; және Porsche Design-нің ешқандай белгісі жоқ өнімдер. Porsche Design бірнеше ванна бөлмелері, кір жуғыш машина, жиһаз, пышақ, теледидар қабылдағыштары, үстел шамдары (бірінде шамды ұстағышты негізге қосатын үш телескоптық радио антеннасы бар, ал екіншісі гильотинаның дизайндық аспектілерін пайдаланады), ауамен салқындатылған қозғалтқыш желбезектері бар темекі құбырлары, жарыс қозғалтқыштарының май шлангілерінде қолданылатын сым матасынан жасалған қаламдар, компьютер мониторлары, компьютердің сыртқы қатты дискілері, кофе жасаушылар және тіпті австриялық Bösendorfer өндірушісінің роялі жасады. «Design by F. A. Porsche» таңбасы енді қолданылмайды, тек Chroma Cnife кәсіби асүй пышақтарында ғана қолданылады. Бұрын толығымен жеке меншікте болған Porsche Design компаниясы қазірде F. A. Porsche және Dr. Ing. hc F. Porsche AG арасындағы серіктестік компаниясына тиесілі, онда F. A. шамамен 13% үлеске ие болды. Ф.А. Porsche 2005 жылы денсаулығына байланысты зейнетке шықты. Оған Бақылау кеңесінің құрметті төрағасы деген лауазым берілді, бұл лауазым бастапқыда оның әкесі зейнетке шыққанда оған арналған еді. Ол 2012 жылдың 5 сәуір күні Австрияның Зальцбург қаласында 76 жасында қайтыс болды.
After the family decided to change the company's legal form and to keep the family out of its management, Ferdinand Alexander founded his own industrial design company, Porsche Design, in Stuttgart, Germany, which was later moved to Zell am See, Austria, where the Porsche family owns an estate called Schüttgut. The first product Porsche Design created was a chronograph wristwatch made by Swiss watchmaker company Orfina. Its design started while F. A. was still working at the Porsche Style bureau. It was launched in 1973 and was different from other chronograph wristwatches, as its case and bracelet were made out of matte black chromed steel. It was intended as accessory for Porsche drivers and sold by the Porsche dealers. It operated the then new Valjoux 7750 movement, which is today still the most widespread mechanical movement for chronograph wristwatches. As many customers would have liked a normally coloured watch, a version with bead blasted stainless steel was issued. Later the movement was changed to the Lemania 5100, which was a simple and rugged movement mainly used for military watches. The Porsche Design Chrono I was made in different versions — color of case and straps, print on dial — for several country's air forces, as well as the NATO alliance. In 1978 F. A. teamed up with Swiss watchmaker International Watch Company (IWC) to develop a wristwatch combining a non magnetic automatic movement and a compass, the so called Kompassuhr. The movement was housed in a hinge attached upper case that could be flapped to give sight on the compass in the lower part of the case. Its cases and bracelet was made out of PVD coated aluminum (matte black or matte olive). Later versions had the cases and bracelet made out of titanium. IWC pioneered use of titanium in watch cases/bracelets together with F. A. in the development of the Titan Chronograph launched in 1980. The Titan Chronograph was the first watch to use titanium in wristwatches. IWC had to develop work processes paying attention to titanium's specific properties. The unique design aspect of the Titan Chronograph were the pushers to operate the stopwatch functions being integrated in the case's contour. F. A. 's appeal to using unusual materials showed in the very rare Chrono II made by IWC. Its case was made of bead blasted aluminum with bracelet made out of fibre reinforced resin. This watch also employed integrated pushers. Watches are still a main business of Porsche Design. In 1996 the Swiss watchmaker Eterna, which invented the ball bearing for the winding rotor used in automatic movements, was bought by F. A. holding company. The Porsche Design product suffering most often from plagiarism is probably the sunglasses with drop shaped lenses, which was issued during the 1980s in a lot of unusual color combinations, e. g., purple lenses with golden or white frame. F. A. designed many more spectacles. Most often, they had some unique attributes — e. g., a saddle shaped cushion adapting to the nose shape automatically and opening symmetrically through an internal cam mechanism. The drop shaped spectacle had a quick release mechanism to provide quick lens changes. One pair even had magnetically held lenses; another one got its shape from the intended production method: Its shape was accommodated to a sand casting process of titanium. The production issue was actually not made of titanium, but the shape remained. Transportation design remained an issue on F. A. Porsche. He made several studies for metropolitan trains, a motorcycle, several bicycles and a slightly dolphin shaped racing boat called Kineo. As the company grew the product categories diversified. There are three possibilities how designs made by Porsche Design can appear — Porsche Design brand products made exclusively for Porsche Design; products bearing the manufacturer's name and the writing "Design by F. A. Porsche"; and products with no hint of Porsche Design at all. Porsche Design came up with several bathroom designs, a washing machine, furniture, knives, television receivers, desk lamps (one with three telescoping radio antennas attaching the light bulb holder to the base and one employing design aspects of a guillotine in its pull out mechanism), tobacco pipes with air cooled engine inspired cooling fins, pens made out of wire cloth used in oil hoses for racing engines, computer monitors, computer external hard drives, coffee makers, and even a grand piano for an Austrian manufacturer Bösendorfer. The Design by F. A. Porsche mark is used no more, with the exception of the professional kitchen knives of Chroma Cnife. The formerly completely private owned Porsche Design company belongs in the meantime to a cooperation company between F. A. Porsche and the Dr. Ing. hc F. Porsche AG, of which F. A. held roughly 13%. F. A. Porsche retired in 2005 due to his state of health. He was given the title Honorary Chairman of the Supervisory Board, a title that was originally invented for his father when he retired. He died in Salzburg, Austria on April 5, 2012, aged 76.