Батыс Сахара дауы және Марокко-Полисарио қақтығысы
Western Sahara conflict
Батыс Сахара қақтығысы: Марокко мен Polisario Front арасындағы соғыс, тәуелсіздік күресі, Алжирдің қолдауы, Madrid келісімдері. Тарихы мен қазіргі жағдайы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марокко мен Полисарио арасындағы қарулы қақтығыс
Armed conflict between Morocco and the Polisario Front
Батыс Сахара қақтығысы – Сахара Араб Демократиялық Республикасы/Полисарио майданы мен Марокко Корольдігі арасындағы дауамыздағы қақтығыс. Бұл қақтығыс 1973-1975 жылдары испан отаршылдық күштеріне қарсы Полисарио майданының көтерілісінен және 1975-1991 жылдар аралығында Мароккоға қарсы Батыс Сахара соғысынан бастау алды. Бүгінде қақтығыстың негізгі бөлігі Полисарио майданының және олардың жариялаған САДР мемлекетінің Батыс Сахараның толық тәуелсіздігін алу мақсатымен жүргізіп жатқан қарусыз азаматтық науқандары болып табылады. Қақтығыс Мадрид келісімдеріне сәйкес Испанияның Батыс Сахарадан кетуінен кейін күшейді. 1975 жылдан бастап Алжирдің қолдауымен Полисарио майданы Мавритания мен Мароккоға қарсы 16 жылдық тәуелсіздік соғысын жүргізді. 1976 жылдың ақпанында Полисарио майданы Сахара Араб Демократиялық Республикасын құрғанын жариялады, ол Біріккен Ұлттар Ұйымына қабылданбады, бірақ бірқатар мемлекеттердің шектеулі мойындауын алды. 1976 жылы Марокко мен Мавританияның Батыс Сахараны аннексиялауынан және Полисарио майданының тәуелсіздік жариялауынан кейін БҰҰ Сахара халқының өзін-өзі анықтау құқығын растайтын қарар қабылдады. 1977 жылы Франция қақтығыс қызған шақта араласты. 1979 жылы Мавритания қақтығыстан және аумақтардан бас тартты, бұл 1980-ші жылдардың көп бөлігінде тоқырауға әкелді. 1989-1991 жылдар аралығындағы бірнеше қақтығыстан кейін Полисарио майданы мен Марокко үкіметі арасында атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізілді. Ол кезде Батыс Сахараның көп бөлігі Марокконың бақылауында болды, ал Полисарио Сахара Араб Демократиялық Республикасы ретінде аумақтың шамамен 20%-ын бақылады, ал Алжир шекарасындағы Сахара босқындар лагерьлерінде де бақылаудағы аймақтар болды. Қазіргі уақытта бұл шекаралар көбінесе өзгерген жоқ. 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басындағы көптеген бейбітшілік бастамаларына қарамастан, 2005 жылы қақтығыс «Тәуелсіздік интифадасы» ретінде қайта жанданды – Марокко бақылауындағы Батыс Сахараның бөліктерінде 2005 жылдың мамырында басталып, сол жылдың қарашасына дейін жалғасқан тәртіпсіздіктер, демонстрациялар мен көтерілістер сериясы. 2010 жылдың соңында наразылықтар Батыс Сахарадағы Гдеим Изик босқындар лагерінде қайта жанданды. Бастапқыда наразылықтар бейбіт болғанмен, кейіннен азаматтық тұрғындар мен қауіпсіздік күштері арасындағы қақтығыстармен ерекшеленді, нәтижесінде екі тараптан да ондаған адам қаза тапты. 2011 жылдың 26 ақпанында полицияның Батыс Сахараның Дахла қаласында сахаралықтарға қарсы тонауды болдырмауына байланысты наразылықтар қайта басталды. Наразылықтар тез арада бүкіл аумаққа тарады. Кездейсоқ демонстрациялар жалғасуына қарамастан, 2011 жылдың мамырына қарай бұл қозғалыс тоқырады. Бүгінгі күні Батыс Сахараның үлкен бөлігі Марокко үкіметінің бақылауында және Оңтүстік провинциялар деп аталады, ал Батыс Сахара аумағының шамамен 20%-ы Сахара Араб Демократиялық Республикасының (САДР) бақылауында, бұл халықаралық деңгейде мойындалмаған Полисарио мемлекеті. Өзара тану, Сахара мемлекетін құру және қақтығыстан туындаған сахаралық босқындардың көп саны – ағымдағы Батыс Сахара бейбіт процесінің маңызды мәселелері болып табылады.
The Western Sahara conflict is an ongoing conflict between the Sahrawi Arab Democratic Republic/Polisario Front and the Kingdom of Morocco. The conflict originated from an insurgency by the Polisario Front against Spanish colonial forces from 1973 to 1975 and the subsequent Western Sahara War against Morocco between 1975 and 1991. Today the conflict is dominated by unarmed civil campaigns of the Polisario Front and their self proclaimed SADR state to gain fully recognized independence for Western Sahara. The conflict escalated after the withdrawal of Spain from the Spanish Sahara in accordance with the Madrid Accords. Beginning in 1975, the Polisario Front, backed and supported by Algeria, waged a 16 year long war for independence against Mauritania and Morocco. In February 1976, the Polisario Front declared the establishment of the Sahrawi Arab Democratic Republic, which was not admitted into the United Nations, but won limited recognition by a number of other states. Following the annexation of Western Sahara by Morocco and Mauritania in 1976, and the Polisario Front's declaration of independence, the UN addressed the conflict via a resolution reaffirming the right to self determination of the Sahrawi people. In 1977, France intervened as the conflict reached its peak intensity. In 1979, Mauritania withdrew from the conflict and territories, leading to a stalemate through most of the 1980s. After several more engagements between 1989 and 1991, a cease fire agreement was reached between the Polisario Front and the Moroccan government. At the time, most of the Western Sahara territory remained under Moroccan control, while the Polisario controlled some 20% of the territory in its capacity as the Sahrawi Arab Democratic Republic, with additional pockets of control in the Sahrawi refugee camps along the Algerian border. At present, these borders are largely unchanged. Despite multiple peace initiatives through the 1990s and early 2000s, the conflict reemerged as the "Independence Intifada" in 2005; a series of disturbances, demonstrations and riots, which broke out in May 2005 in the Moroccan held portions of Western Sahara, and lasted until November of that same year. In late 2010, the protests re erupted in the Gdeim Izik refugee camp in Western Sahara. While the protests were initially peaceful, they were later marked by clashes between civilians and security forces, resulting in dozens of casualties on both sides. Another series of protests began on 26 February 2011, as a reaction to the failure of police to prevent anti Sahrawi looting in the city of Dakhla, Western Sahara; protests soon spread throughout the territory. Though sporadic demonstrations continue, the movement had largely subsided by May 2011. To date, large parts of Western Sahara are controlled by the Moroccan Government and known as the Southern Provinces, whereas some 20% of the Western Sahara territory remains controlled by the Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR), the Polisario state with limited international recognition. The questions of mutual recognition, establishment of a possible Sahrawi state and the large numbers of Sahrawi refugees displaced by the conflict are among the key issues of the ongoing Western Sahara peace process.
Испандық Сахара
1884 жылы Испания Бохадор мүйісінен Бланк мүйісіне дейінгі жағалаудағы протекторатты жариялады. Кейін испандықтар өздерінің бақылау аймағын кеңейтті. 1958 жылы Испания бұрынғы бөлек Сагуя-эль-Хамра (солтүстікте) және Рио-де-Оро (оңтүстікте) аудандарын біріктіріп, Испан Сахара провинциясын құрды. Сахараның жергілікті халқының шабуылдары мен көтерілістері испандық әскерлерді испандықтар талап еткен аумақтың көп бөлігінен ұзақ уақыт бойы шығарды. 1910 жылы Марокко сұлтаны тағайындаған Тиндуф және Смараның марокколық про-каиді Ма әл-Айнайн француздың Солтүстік-Батыс Африкадағы ықпалын кеңейту және бақылауға талпынуына жауап ретінде французға қарсы көтеріліс бастады. Ма әл-Айнайн 1910 жылғы қазан айында қайтыс болды, оның орнын ұлы Эль-Хиба басты. Эль-Хибаның күштері Марракешті бағындыруға жасаған сәтсіз әрекетте жеңіліске ұшырады, ал француз отаршылдық күштері 1913 жылы қасиетті Смара қаласын қиратты. Қала дереу қайта жараңдады, ал сахаралықтардың қарсыласы келесі жиырма жыл бойы жалғасты. 1934 жылы испандық және француздық біріккен күштері Смараны екінші рет қиратқаннан кейін көтерілісші аумақ ақыры бағындырылды. 1956 жылы Марокконың Азаттық армиясы бастаған Ифни соғысы аймақтағы жаңа қақтығыстың бастамасы болды; екі жылдық соғыстан кейін испандықтар француздың көмегімен қайтадан бақылауды қалпына келтірді. Дегенмен, аймақ халқы арасындағы аласапырандық тоқтамады, ал 1967 жылы испан билігіне бейбіт жолмен қарсы тұру мақсатымен "Харакат Тахрир" қозғалысы құрылды. 1970 жылғы Земла интифадасынан кейін, испан полициясы ұйымды күшпен таратып, оның негізін қалаушы Мұхаммед Бассириді "жоқ қылғаннан" кейін, сахаралық ұлтшылдық тағы да милитаризмге бет бұрды.
In 1884, Spain claimed a protectorate over the coast from Cape Bojador to Cap Blanc. Later, the Spanish extended their area of control. In 1958, Spain merged the previously separate districts of Saguia el Hamra (in the north) and Río de Oro (in the south) to form the province of Spanish Sahara. Raids and rebellions by the indigenous Sahrawi population kept the Spanish forces out of much of the Spanish claimed territory for a long time. Ma al Aynayn the Saharan pro Moroccan caïd of Tindouf and Smara named by the Moroccan sultan started an uprising against the French in 1910 in response to French attempts to expand their influence and control in North West Africa. Ma al Aynayn died in October 1910, and his son El Hiba succeeded him. El Hiba's forces were defeated during a failed campaign to conquer Marrakesh, and in retaliation French colonial forces destroyed the holy city of Smara in 1913. The city was promptly rebuilt, and Sahrawi resistance continued for the following twenty years. The rebellious territory was finally subdued in 1934, after joint Spanish and French forces destroyed Smara for a second time. In 1956, the Ifni War, initiated by the Moroccan Army of Liberation, marked renewed conflict in the region; after two years of war, the Spanish forces regained control, again with French aid. However, unrest lingered among the region's population, and in 1967 the Harakat Tahrir arose to challenge Spanish rule peacefully. After the events of the Zemla Intifada in 1970, when Spanish police forcibly disbanded the organization and "disappeared" its founder, Muhammad Bassiri, Sahrawi nationalism again swung towards militarism.
Полисарио майданы
Бұл топтың алдында Сагиа әл-Хамра және Уди әл-Дхахабты азат ету қозғалысы деп аталатын ертерек сепаратистік топ болған. 1971 жылы Марокко университеттеріндегі жас сахаралық студенттер тобы Сагиа-эль-Хамра және Рио-де-Ороны азат етуге бағытталған, кейіннен «Эмбриондық қозғалыс» деп танылған ұйым құруды бастады. Алжир және Марокконың өзі сияқты бірнеше Араб үкіметтерінен қолдау алуға тырысқаннан кейін, қозғалыс Ливия мен Мавританиядан ғана қолдау ала алды. Осы беймаздылықтың нәтижесінде қозғалыс қарулы көтеріліс бастау үшін испандықтар бақылап отырған Батыс Сахараға көшті. Батыс Сахарадағы әйелдер Полисарио майданының әскери қызметкерлері және белсенділері ретінде белгілі мүшелер болып табылады. 1975 жылғы маусымда БҰҰ миссиясы сахаралықтардың тәуелсіздігіне қолдау көрсеткен «көпшілік пікірдің біртіктігі» бар екенін және Полисарио майданы елдегі ең күшті саяси күш екенін жариялады. Топ 1975 жылы Алжирмен тығыз қарым-қатынас орнатты. 1976 жылы Алжир Марокконың Батыс Сахараны басып алуын «баяу, қырғын» шабуыл деп сипаттады.
The group was preceded by an earlier separatist group called Movement for the Liberation of Saguia el Hamra and Wadi el Dhahab. In 1971, a group of young Sahrawi students in the universities of Morocco began organizing what came to be known as The Embryonic Movement for the Liberation of Saguia el Hamra and Rio de Oro. After attempting in vain to gain backing from several Arab governments, including both Algeria and Morocco itself, the movement only succeeded in obtaining support from Libya and Mauritania. As a result of this ambivalence, the movement eventually relocated to Spanish controlled Western Sahara to start an armed rebellion. Women in Western Sahara are prominent members of the Polisario Front as soldiers and activists. A UN mission in June 1975 declared that there was "overwhelming consensus" in support of independence for Sahrawi independence and that the Polisario front was the most powerful political force in country. The group established a close relationship with Algeria in 1975. In 1976, Algeria called the Moroccan takeover of Western Sahara a "slow, murderous" invasion.
Қарулы күрес басталды
Полисарио фронты 1973 жылғы 10 мамырда Мавританияның Зуиррат қаласында Испанияның отаршылдығын әскери күшпен тоқтату мақсатымен ресми түрде құрылды. Оның алғашқы Бас хатшысы Эль Уали Мустафа Саид болды, ол испан отаршылдығына қарсы қарулы көтеріліске жетекшілік етті. 20 мамырда ол Полисарионың алғашқы қарулы әрекеті – Ханга шабуылын жүргізді, оның барысында Tropas Nomadas (сахаралық құрамындағы қосымша күштер) тобы басқаратын испан бекеті басылып алынып, қару-жарақ қоймасы тартылып алынды. Полисарио біртіндеп Батыс Сахараның кең аумақтарын бақылауға алды, ал 1975 жылдың басында Tropas Nomadas жаппай Полисарио фронтына қарулары мен оқуларымен бірге дезертирлегеннен кейін оның күші тұрақты түрде өсті. Осы кезде Полисарио фронтының әскер құрамы шамамен 800 адамды құрады, бірақ олар үлкен қолдаушылар желісімен қамтамасыз етілді. 1975 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Симеон Аке басшылығымен Испания Сахарасына жасаған сапарлық миссиясы сахаралықтардың тәуелсіздікке қолдауы (испан үкіметіне немесе көрші елмен бірігуге қарсы) «көпшілік пікірге» сай екенін және Полисарио фронты елдегі ең күшті саяси күш екенін анықтады.
The Polisario Front was formally constituted on 10 May 1973 in the Mauritanian city of Zouirate, with the express intention of militarily forcing an end to Spanish colonization. Its first Secretary General was El Ouali Mustapha Sayed, who led an armed insurgency against Spanish colonization. On 20 May he led the Khanga raid, the Polisario's first armed action, in which a Spanish post manned by a team of Tropas Nomadas (Sahrawi staffed auxiliary forces) was overrun and a cache of rifles seized. The Polisario gradually gained control over large swaths of the Western Saharan desert, and its power grew steadily after early 1975 when the Tropas Nomadas began deserting en masse to the Polisario Front, bringing their weapons and training with them. At this point, the maximum extent of the Polisario Front's manpower included perhaps 800 men, but they were backed by a larger network of supporters. The 1975 United Nations visiting mission to Spanish Sahara, headed by Simeon Aké, concluded that Sahrawi support for independence (as opposed to Spanish rule or integration with a neighboring country) amounted to an "overwhelming consensus" and that the Polisario Front was by far the most powerful political force in the country.
Батыс Сахара соғысы
Батыс Сахара соғысы – 1975 жылдан 1991 жылға дейін жалғасқан, негізінен Полисарио фронты мен Марокко арасындағы қарулы қақтығыс. Конфликт Испанияның Мадрид келісімдеріне сәйкес Испания Сахарасынан шығуы және Марокко мен Мавританияға аумақтың әкімшілік басқаруын беруге келісуі салдарынан басталды. Алжир мен Ливия қолдауымен Полисарио фронты аймақта тәуелсіз Сахрауи мемлекетін құруды көздеп, Мавритания мен Мароккоға қарсы бірінен соң бірі соғысып, олардың күштерін аймақтан ығыстыруға тырысты. 1979 жылы Мавритания даулы аумақтан әскерін шығарып алды, ал 1991 жылы Полисарио фронты мен Марокко арасында атысты тоқтату келісіміне қол қойылды. Соғыс салдарынан екі тараптан барлығы 14 000-нан 21 000-ға дейін адам қаза тапты. Конфликтінің нәтижесінде 40 000–80 000 Сахрауи босқыны қоныс аударды; қазіргі таңда олардың көпшілігі Алжирдің Тиндуф провинциясындағы түрлі Сахрауи босқындар лагерьлерінде тұрып жатыр.
The Western Sahara War was an armed conflict, lasting from 1975 to 1991, fought primarily between the Polisario Front and Morocco. The conflict erupted after the withdrawal of Spain from the Spanish Sahara in accordance with the Madrid Accords, by which it agreed to give administrative control of the territory to Morocco and Mauritania. The Polisario Front, backed by Algeria and Libya, desiring instead the establishment an independent Sahrawi state in the territory, fought both Mauritania and Morocco in quick succession, in an attempt to drive their forces out of the region. In 1979, Mauritania withdrew its forces from the disputed territory, and the Polisario Front and Morocco reached a ceasefire agreement in 1991. The war resulted in somewhere between 14,000 and 21,000 casualties between both sides Some 40,000–80,000 Sahrawi refugees were displaced as a result of the conflict; at present, most still reside in various Sahrawi refugee camps throughout the Tindouf province of Algeria.
Бірінші сахаралық интифада
Бірінші Сахаралық интифада 1999 жылы басталды және 2004 жылға дейін созылды, ал 2005 жылы Тәуелсіздік интифадасына өтті. Бірінші Сахаралық интифада Батыс Сахара қақтығысының кең ауқымды және әлі де жалғасып жатқан бір бөлігі болды.
The First Sahrawi Intifada began in 1999 and lasted until 2004, transforming into the Independence Intifada in 2005. The First Sahrawi Intifada formed a part of the wider and still ongoing Western Sahara conflict.
Тәуелсіздік интифадасы
Тәуелсіздік интифадасы немесе Екінші Сахара интифадасы (интифада араб тілінде "көтеріліс" деген мағынаны білдіреді) және Мамыр интифадасы – 2005 жылдың мамыр айында Марокко бақылауындағы Батыс Сахара аймақтарында болған бірқатар тәртіпсіздіктер, наразылық акциялары мен көтерілістерді сахаралық белсенділердің атауы. Оқиғалар барысында бір азамат қаза болып, жүздеген адам жарақат алды.
The Independence Intifada or the Second Sahrawi Intifada (intifada is Arabic for "uprising") and also May Intifada is a Sahrawi activist term for a series of disturbances, demonstrations and riots which broke out in May 2005 in the Moroccan controlled parts of Western Sahara. During the events one civilian was killed and hundreds wounded.
Гдеим Изик және Араб көктемінің наразылықтары
2010 жылы 9 қазанда Батыс Сахарада Gdeim Izik наразылық лагері құрылды және қараша айына дейін жалғасты. 8 қарашада лагерь таратылғаннан кейін осыған байланысты оқиғалар орын алды. Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, Марокко қауіпсіздік күштері Gdeim Izik шатыр лагерін таратуға кірісті. Қазан айының басында шамамен 6500 сахрауи отбасы Марокко бақылауындағы Батыс Сахарадағы әлеуметтік және экономикалық жағдайға наразылық білдіру үшін шатырлар тікті. Бастапқыда наразылықтар бейбіт болғанмен, кейіннен азаматтар мен қауіпсіздік күштері арасында қақтығыстар болды. Ресми мәліметтерге сәйкес, 11 қауіпсіздік қызметкері және кем дегенде екі азамат қаза тапты. Қала ішінде көптеген мемлекеттік және жеке ғимараттар мен көлік құралдары өртенді. 2011 жылы 26 ақпанда Батыс Сахараның Дахла қаласында полиция сахрауилерге қарсы тонау мен тәртіпсіздіктерге жол бермегеніне наразылық ретінде жаңа наразылықтар басталды, бұл наразылықтар бүкіл аумаққа тарады. Бұл наразылықтар Араб көктемінің Батыс Сахарадағы бір бөлігі деп есептеледі. Бастапқы қолдау көрсетілгенімен, 2011 жылғы наразылықтар 2011 жылдың мамыр айына дейін өздігінен тоқтатылды.
The Gdeim Izik protest camp was established in Western Sahara on 9 October 2010 and lasted into November, with related incidents occurring in the aftermath of its dismantlement on 8 November 2010. According to Human Rights Watch, the Moroccan security forces moved to dismantle the Gdeim Izik tent camp. Approximately 6,500 tents Sahrawis had erected in early October to protest their social and economic conditions in Moroccan controlled Western Sahara. While protests were initially peaceful, they were later marked by clashes between civilians and security forces. Eleven security officers and at least two civilians were killed, by official count. Many public and private buildings and vehicles were burned in the city. In 2011, new protests erupted again on 26 February, as a reaction to the failure of police to prevent anti Sahrawi looting and rioting in the city of Dakhla, Western Sahara, and blossomed into protests across the territory. These protests are considered the Western Saharan branch of the Arab Spring series of popular demonstrations and uprisings. Despite an initial outburst of support, the 2011 protests largely subsided on their own by May 2011.
Өртке қарсы іс-қимылдың аяқталуы
2020 жылдың 14 қарашасында САДР президенті Брахим Гали 29 жылдық атысты тоқтату келісімін бұзу туралы жарлыққа қол қойғанын жариялады. Бұл туралы екі күн бұрынғы оқиғаға сілтеме жасап, онда Марокко әскері наразылық білдірген адамдар жапқан буферлік аймақтағы өткелге күштеп кірген. САДР бұл әрекетті соғыс жариялау деп санайды. САДР Марокко салған жолдың 1991 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының делдалымен жасалған келісімнен кейін салынғандықтан заңсыз екенін мәлімдейді. Ал Марокко атысты тоқтату келісімін сақтайтынын және әскердің мақсаты жолды қозғалысқа ашу болғанын айтады. Кейін Сахара баспасөз қызметі Polisario жауынгерлері шөлде жүздеген шақырымға созылған майдың әртүрлі бөліктерінде Марокконың бекіністеріне шабуыл жасағанын хабарлады. Марокко үкіметі әзірге бұл мәлімдемелерге жауап берген жоқ.
On 14 November 2020, SADR president Brahim Ghali announced that he had signed a decree bringing the 29 year old ceasefire to an end, citing an incident two days prior in which the Moroccan army forcibly entered a crossing within the buffer zone that was being blocked by protesters—acts which the SADR considered a declaration of war. The SADR claims the Moroccan built road is illegal, as it was built after the 1991 United Nations brokered truce. Morocco, however, claims that it will still abide by the ceasefire and alleges that the army was simply trying to re open the road to traffic. The Sahara Press Service later said that Polisario fighters had attacked Moroccan positions along different parts of the frontline, which stretches hundreds of miles across the desert. The Moroccan government has not yet commented on these claims.
Алжир
Алжир өзін қақтығыстың "маңызды ойыншысы" ретінде қарастырады және ресми түрде Сахаралық халықтың өзін-өзі анықтау құқығын қолдайды. Алжирдің Батыс Сахарадағы қақтығысқа салған күш-жігері, әсіресе оның халықаралық қатынастар деңгейінде, Марокко сияқты қатысушы тарапқа тең келеді. Марокконың пікірінше, Алжир қақтығыстың бір бөлігі болып табылады және Сахара мәселесін Суық соғыстан бастау алған геосаяси мүдделері үшін пайдаланады. Бұл ел Біріккен Ұлттар Ұйымына жолдаған ресми хабарламасында "кейде өзін 'мүдделі тарап' ретінде, ал кейде 'маңызды ойыншы' немесе дауды шешудегі 'тарап' ретінде көрсетеді". Біріккен Ұлттар Ұйымы ресми түрде тек Марокко мен Полисарио майданын қақтығыс тараптары деп санайды, бірақ басқа мүдделер де болуы мүмкін екенін мойындайды. Біріккен Ұлттар Ұйымы Марокко мен Полисарио майданын қақтығыстың негізгі тараптары деп қараса да, БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан Алжирді Батыс Сахарадағы қақтығыстың мүдделі тұлғасы деп есептеді және Алжирді "осы талқылауларға тарап ретінде қатысуға және менің, Кофи Аннанның жеке өкілі арқылы келіссөздер жүргізуге шақырды". 2004 жылдың тамызында Қоғамдық хабар тарату қызметіне берген сұхбатында Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Сахарадағы бұрынғы жеке өкілі Джеймс Бейкер Марокко мен Алжирді қақтығыстың "екі басты тұлғасы" деп атады. Кейбір үшінші тараптар Марокко мен Алжирді қақтығыстың шешімін табу үшін тікелей келіссөздер жүргізуге шақырды. 2016 жылдың соңынан бері БҰҰ Женевада ұйымдастырылған дөңгелек үстелдерде мүдделі тараптарды жинады. Ең маңызды жаңалық – Алжирдің осы дөңгелек үстелдерге шақырылуы. Алжир өзін "мүдделі тарап" деп атаудан бас тартып, "байқаушы" ретінде белгіледі. Бірінші дөңгелек үстел 5 және 6 желтоқсанда өтті, ал келесі дөңгелек үстел 21 және 22 наурызға жоспарланған. Босқындар лагерлері Алжирде орналасқан, және ел 30 жылдан астам уақыт бойы Полисарионы қаруландырып, оқытып, қаржылап келді. Бұрын екі мыңнан астам марокколық әскери тұтқын Алжир жеріндегі Полисарио лагерьлерінде ұсталған, бірақ барлық тұтқындар босатылды. Алжир 1975 жылдан бері Марокконың ондаған мың азаматының мүлкін тартып алып, күштеп елден шығарып жіберді. Дереккөздің сенімділігі жоқ: www.telquelonline.com. Бұл екі ел арасындағы шиеленістің себебі болып табылады. Алжирдің Батыс Сахараға ресми талабы болмаса да, кейбір сарапшылар Сахара қақтығысын елдегі ішкі саяси мәселе деп санайды. France Libertés есебінде Алжирлік офицерлердің марокколық әскери тұтқындарды тексеру және азаптаудағы рөлін атап көрсетіп, "Алжирдің қақтығысқа қатысқандығы белгілі" деп мәлімдейді. 2003 жылдың наурыз айында Алжирдің зейнеткер генералы Халед Неззар бұл қақтығысты тек Марокко мен Алжир арасындағы мәселе деп сипаттады. 1976 жылдың қаңтар-ақпан айларында Амгала қаласында осы екі елдің әскерлері арасында тікелей шайқастар болды. Хименестің мәлімдемесі екі күн бұрын болды, осы кезде екі испандық көмекші және бір итальяндық Тиндуфта, Полисарио майданының бақылауындағы жерде, әл-Қаида мүшелері деп күдіктенгендермен ұрланды. Полисарио Мароккодан Батыс Сахараның тәуелсіздігін талап етеді.
Algeria sees itself as an "important actor" in the conflict, and officially supports the right of the Sahrawi people to self determination. The efforts invested by Algeria in the Western Sahara conflict, especially at the level of its international relations, are comparable to the ones of an involved party such as Morocco. Morocco's position is that Algeria is part of the conflict and uses the Sahara issue for geopolitical interests that date from the Cold War, claiming that this country in its official communication to the United Nations "presents itself sometimes as 'a concerned party,' other times as an 'important actor,' or as a 'party' in the settlement of the dispute". The United Nations has only ever officially considered Morocco and the Polisario Front parties to the conflict, however acknowledges that other interests may also be involved. Although the United Nations officially considers Morocco and the Polisario Front as the main parties to the conflict, former UN Secretary General Mr. Kofi Annan viewed Algeria as a stakeholder in the Western Sahara conflict and has invited Algeria, "to engage as a party in these discussions and to negotiate, under the auspices of my Kofi Annan's Personal Envoy". In an interview with the Public Broadcasting Service, in August 2004, James Baker, former personal envoy of the United Nations Secretary to Western Sahara, identified Morocco and Algeria as being both the "two chief protagonists" of the conflict. Some third parties have called for both Morocco and Algeria to negotiate directly to find a solution for the conflict. Since the end of 2016, the UN has gathered stakeholders around roundtables organized in Geneva. The main novelty is that Algeria has been invited to these round tables. Algeria has refused to qualify itself as a "stakeholder" and has defined itself as an "observer". The first roundtable was held on 5 and 6 December, while a new roundtable was scheduled for 21 and 22 March. The refugee camps are located in Algeria and the country has armed, trained, and financed the Polisario for more than thirty years. More than two thousand Moroccan prisoners of war were previously detained on Algerian soil in Polisario camps, but all POWs have since been released. In response to the Green March and the ongoing disputed status of Western Sahara, Algeria has expropriated the property of and forcibly expelled tens of thousands of Moroccan civilians since 1975. Unreliable source: www. telquel online. com This remains a source of much tension between the two countries. Even though Algeria has no official claim to Western Sahara, some experts see that the Sahara conflict represents a domestic political issue for the country. Stressing the role played by Algerian officers in allegedly interrogating and torturing the Moroccan POWs, France Libertés states in its report on The Conditions of Detentions of the Moroccan POWs Detained in Tindouf (Algeria) that "the involvement of Algeria in the conflict is well known". In March 2003 Khaled Nezzar, an Algerian retired general, referred to the conflict as being an issue only between Morocco and Algeria. In January and February 1976, there were direct battles in Amgala between the armies of these two countries. The statement by Jiménez came two days after two Spanish aid workers and one Italian were kidnapped by suspected al Qaeda members in Tindouf, which is under the control of Polisario Front, which seeks the independence of Western Sahara from Morocco.
Араб лигасы
Ұлы Марокко идеясына Араб әлемінде қолдау табуға жасалған әрекеттер, 1960 жылдардың басында Араб лигасының қолдауын алуға тырысқанына қарамастан, көп қолдау таппады. Марокконың кеңеюшілік мүдделері шиеленіс тудырды, соның ішінде Туниспен қарым-қатынастың уақытша үзілуіне әкелді. Марокко Батыс Сахара мәселесінде сәттірек болды. Батыс Сахараның өзін-өзі анықтау құқығын күшті қолдаған Африкалық Бірлік Ұйымынан өзгеше, Араб лигасы бұл аймаққа көңіл бөлген жоқ. Бұл талаптарды растайтын үшінші тараптан ешқандай мәлімет жоқ.
Efforts to gain support in the Arab World for the idea of a Greater Morocco did not receive much support despite efforts in the early 1960s to enlist the Arab League for its cause. Morocco's expansionist ambitions caused strains, including a temporary rupture of relations with Tunisia. The Moroccans have been more successful regarding the Western Sahara. Unlike the Organization of African Unity which has strongly backed Western Sahara's right to self determination, the Arab League has shown little interest in the area. There is no third party substantiation of these claims.
Палестина мемлекеті
1979 жылы PFLP бас хатшысы Джордж Хабаш Сахрауи босқындарының лагерьлеріне сапар жасады және Брахим Галимен кездесіп, PFLP-нің Батыс Сахара мәселесіне қолдау білдірді. Дегенмен, басқа палестиналық фракциялардың ұстанымы әртүрлі болды; мысалы, Хамас Марокконың Әділет және Даму партиясымен (ЖДП) жақын байланыста болды және 2016 жылдан бері Газадағы Сахрауи халқымен ынтымақтастық жөніндегі палестиналық комитеттің қызметін тоқтатты.
In 1979, PFLP Secretary General George Habash visited Sahrawi refugee camps and also met with Brahim Ghali assuring PFLP's support to Western Sahara's cause. Other Palestinian Factions though have taken different stance; for example Hamas has maintained close ties with Moroccan Justice and Development Party(JDP) and has also banned activities of Palestinian Committee of solidarity with Sahrawi people in Gaza, since year 2016.
Африка консулдықтары
2020 жылдың наурызында Либерия Дахла қаласында Марокко консулдығын ашты, бұл Марокконың Батыс Сахарадағы дипломатиялық миссиясын құрған 10-шы африкалық ел болды, және ол аймақтағы Марокконың миссиясын де-факто мойындады. Консулдықтың ашылуы Полисарио фронты мен Алжирдің халықаралық өкілдері тарапынан айыпталып, сотталды.
In March 2020 Liberia opened a consulate for Morocco in the city of Dakhla, becoming the 10th African country to establish a diplomatic mission to Morocco in Western Sahara effectively recognizing the Moroccan mission in the region. The opening of the consulate was condemned by international representatives of both the Polisario Front and Algeria.
Еуропалық Одақ
2019 жылдың ақпан айында Еуропалық парламент мүшелері Марокко аумағында еуропалық балық аулау кемелеріне балық аулауға мүмкіндік беретін және тұрақты балық шаруашылығы моделіне көшу жоспарларын белгілейтін Тұрақты балық шаруашылығы саласындағы серіктестік келісімін (SFPA) қабылдады. Полисарио фронты келіссөздерге қатыспағанымен, SFPA еуропалық кемелерге Батыс Сахара аумағының даулы жағалауында балық аулауға рұқсат береді. "Human Rights Watch" халықаралық ұйымы Еуропалық парламент мүшелеріне хат жолдап, Марокконың даулы аумаққа қатысты келісімдер жасауға заңдық негізі жоқ екенін, демек, халықаралық құқық бойынша бұл келісім заңсыз екенін айтып, қарсы дауыс беруге шақырды. Келісім мәтінінде балық шаруашылығы ағымдағы қақтығысқа әсер етпейді делінгенімен, келісім түрлі Сахаралық топтар тарапынан айыпталып, қараланды. Келісім қабылданғаннан кейін, аймақтағы жетекші Сахаралық белсенді ұйымдары ЕС-ке наразылық білдіріп, қол қойылған петиция жіберді, ал Полисарио фронты келісімнің халықаралық құқықтың айқын бұзушылық екенін мәлімдеп, Еуропалық Әділет сотында шағымдануға ниетті екенін жариялады. Бұл әрекет Марокконы 2020 жылдың қаңтар айында Батыс Сахара суларына қарай өзінің ресми шекараларын кеңейтетін заң қабылдауға итермеледі.
Members of European Parliament passed the Sustainable Fisheries Partnership Agreement (SFPA) in February 2019 which established an agreement for European Fishing vessels to fish in Moroccan territory and laid out plans for a transition towards a sustainable fishing model. Although the Polisario Front was not involved in the negotiations, the SFPA explicitly allows for European Vessels to fish in the disputed coast of the Western Sahara territory. The NGO Human Rights Watch penned a letter to European Members of Parliament seeking a vote against the proposition, arguing that Morocco has no legal basis to make agreements regarding a disputed territory and is thus illegal under international law. While the text of the agreement claimed that the fisheries will have no impact on the ongoing conflict, the agreement was denounced by various Saharawi groups. After the passing of the agreement a petition signed by leading Saharawi activist organizations in the region was penned to the EU condemning the decision, and the Polisario Front announced it will challenge the vote in the European Court of Justice stating it was in clear violation of international law. This move galvanized Morocco who then passed a law in January 2020 extending its recognized borders across Western Saharan waters.
Америка Құрама Штаттары
Обама әкімшілігі 2009 жылы Марокконың автономиялық жоспарынан бас тарды, бірақ Буш әкімшілігінің Марокко жоспарына қолдау көрсетуінен мойын бұрып, Бушқа дейінгі жағдайға оралды, онда тәуелсіз Батыс Сахара мүмкіндігі қайтадан қарастырыла бастады. 2013 жылдың сәуірінде АҚШ МИНУРСО-ның Батыс Сахарадағы адам құқықтарын бақылауын ұсынды (1991 жылдан бері барлық БҰҰ миссиялары сияқты), бұл Марокконың күшті қарсылығын тудырды, нәтижесінде АҚШ әскерлерімен бірлескен жылдық «Африкалық арыстан» әскери оқулары тоқтатылды. Сәуірдің ортасында Мароккодағы АҚШ елшісі Сэмюэл Л. Каплан Касабланкада өткен конференцияда Марокконың автономиялық жоспарының «осы келіссөздердің жалғыз негізі бола алмайтынын» мәлімдеді, бұл келіссөздерді Polisario Front және Марокко арасында БҰҰ ұйымдастырып отыр. 2020 жылдың 10 желтоқсанында президент Дональд Трамп АҚШ Марокконың Батыс Сахараға қатысты талаптарын ресми мойындайтынын, ал Марокко Израильмен қарым-қатынасын жақсартуға келісетінін жариялады. 2020 жылдың 4 желтоқсанында АҚШ Марокконың Батыс Сахараның барлық аумағына егемендігін мойындады және Марокконың Батыс Сахара дауының әділ және ұзақ мерзімді шешімі үшін маңызды, сенімді және нақты автономиялық ұсынысын толық қолдайтынын растады. АҚШ тәуелсіз Сахара мемлекетінің қақтығысты шешудің шынайы мүмкіндігі емес екенін және Марокконың егемендігіндегі нақты автономия ғана мүмкін шешім екенін мәлімдеді.
The Obama administration disassociated itself from the Moroccan autonomy plan in 2009, however, reversing the Bush backed support of the Moroccan plan, and returning to a pre Bush position, wherein the option of an independent Western Sahara is on the table again. In April 2013, the United States proposed that MINURSO monitored human rights (as all the other UN mission since 1991) in Western Sahara, a move that Morocco strongly opposed, cancelling the annual African Lion military exercises with U. S. Army troops. Also in mid April, United States Ambassador to Morocco Samuel L. Kaplan declared during a conference in Casablanca that the Moroccan autonomy plan "can't be the only basis in these negotiations", referring to the UN sponsored talks between the Polisario Front and Morocco. On 10 December 2020, President Donald Trump announced that the United States would officially recognize Morocco's claims over Western Sahara, in exchange for Morocco agreeing to normalize relations with Israel. On 4 December 2020, the United States has recognized Moroccan sovereignty over the entire Western Sahara territory and has reaffirmed its support for Morocco's serious, credible, and realistic autonomy proposal as the only basis for a just and lasting solution to the dispute over the Western Sahara territory. The United States has stated that it believes that an independent Sahrawi State is not a realistic option for resolving the conflict and that genuine autonomy under Moroccan sovereignty is the only feasible solution.
Атыс тоқтатылсын !
1991 жылы жаулықты тоқтату туралы келісім ресми түрде қол қойылды. Одан бері қақтығысты шешу үшін бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ қазірге дейін ешқандай тұрақты шешімге қол жеткізілген жоқ. Атысты тоқтату режимі 2020 жылдың 13 қарашасына дейін сақталды, содан кейін Марокко армиясы әскериленбеген Гергерат қаласына кірді, ал Сахаралық билік атысты тоқтату бұзылғанын жариялады және ПАҚК қарулы күштері Марокконың Батыс Сахара қабырғасы бойындағы Марокко армиясының позицияларына шабуыл жасады.
The cease fire ending hostilities was officially signed in 1991. Further attempts have since been made to resolve the conflict, but no lasting resolution has been achieved to date. The ceasefire was upheld until 13 November 2020 when the Moroccan army entered into the demilitarized town of Guerguerat, and the Saharawi authorities responded by declaring that the ceasefire was broken and the SPLA armed forces attacked Moroccan army positions along the Moroccan Western Sahara Wall.
Референдум және Хьюстон келісімі
Бастапқыда 1992 жылға жоспарланған референдум Батыс Сахараның жергілікті халқына тәуелсіздік таңдауын немесе Мароккомен интеграцияны бекіту мүмкіндігін беруді көздеген, бірақ ол тез тоқтап қалды. 1997 жылы Хьюстон келісімі референдум ұсынысын қайта жандандыруға тырысты, бірақ ол да нәтижесіз аяқталды. 2010 жылға дейін кез келген мүмкін референдум шарттары бойынша жүргізілген келіссөздер ешқандай маңызды іс-қимылға әкелмеді. Даудың түпкі себебі – кімге сайлауға қатысуға рұқсат етіледі деген мәселеде жатыр. Полисарио тек 1974 жылғы испан тізімінде (төменде қараңыз) тіркелгендерге дауыс беруге рұқсат беруді қалады, ал Марокко тізімнің қасақана бұрмаланғанын және 19 ғасырда испан басқыншылығынан Марокконың солтүстігіне қашқан Сахрави тайпаларының мүшелерін қосуды талап етті. Осының салдарынан екі тарап та референдумның кешігуіне бір-бірін кінәлайды және жақын арада оң қадам жасау күмәнді. БҰҰ арнайы өкілдері екі тарап арасында келісім табуға тырысқандарына қарамастан, сәттілікке жете алмады. 1999 жылға қарай БҰҰ шамамен 85 000 сайлаушыны анықтады, олардың жартысына жуығы Марокко бақылауындағы Батыс Сахараның немесе Оңтүстік Марокконың аймақтарында, ал қалғаны Тиндуф босқындар лагерьлерінде, Мавританияда және әлемнің басқа да аймақтарында орналасқан. Полисарио майданы БҰҰ ұсынған бұрынғы тізімге (екеуі де 1974 жылғы испан санағына негізделген) сәйкес осы сайлаушылар тізімін қабылдады, бірақ Марокко бас тартты. Марокко үкіметі қабылданбаған сайлаушылардың үлкен шағымдану процесін бастағаннан кейін, әр өтінішті жеке қарауды талап етті. Екі тарап арасындағы келіспеушіліктер процесті тағы да тоқтатты. 1999 жылы НАТО делегациясы MINURSO сайлау бақылаушыларының мәлімдемесіне сәйкес, «егер сайлаушылар саны айтарлықтай өспесе, SADR жағының жеңіс мүмкіндігі аздау» болды. 2001 жылға қарай процесс тоқтап, БҰҰ Бас хатшысы тараптарды алғаш рет басқа шешімдерді қарастыруға шақырды. Шындығында, Хьюстон келісімінен (1997) кейін Марокко ресми түрде бюллетеньде тәуелсіздік опциясын қосудың «қажеті жоқ» екенін мәлімдеді, оның орнына автономияны ұсынды. MINURSO-да әкімшілік қызмет атқарған Эрик Йенсен екі тараптың да өздері жеңіледі деп ойлаған сайлаушылар тізіміне келіспейтінін жазды.
The referendum, originally scheduled for 1992, was intended to give the local population of Western Sahara the option between independence or affirming integration with Morocco, but it quickly stalled. In 1997, the Houston Agreement attempted to revive the proposal for a referendum, but likewise has not met with had success. as of 2010, negotiations over the terms of any potential referendum have not resulted in any substantive action. At the heart of the dispute lies the question of who qualifies as a potential voter; the Polisario has insisted on only allowing those found on the 1974 Spanish Census lists (see below) to vote, while Morocco has insisted that the census was flawed by evasion and sought the inclusion of members of Sahrawi tribes which escape from Spanish invasion to the north of Morocco by the 19th century. Consequently, both sides blame each other for the stalling of the referendum, and little progress is likely to be made in the near future. Efforts by the UN special envoys to find common ground between both parties did not succeed. By 1999 the UN had identified about 85,000 voters, with nearly half of them in the Moroccan controlled parts of Western Sahara or Southern Morocco, and the others scattered between the Tindouf refugee camps, Mauritania and other locations throughout the world. The Polisario Front accepted this voter list, as it had done with the previous list presented by the UN (both of them originally based on the Spanish census of 1974), but Morocco refused. As rejected voter candidates began a mass appeals procedure, the Moroccan government insisted that each application be scrutinized individually. Continuing disputes between the two factions once more brought the process to a halt. According to a NATO delegation MINURSO election observers stated in 1999 that "if the number of voters does not rise significantly the odds were slightly on the SADR side". By 2001, the process had reached a stalemate, and the UN Secretary General asked the parties for the first time to explore other solutions. Indeed, shortly after the Houston Agreement (1997), Morocco officially declared that it was "no longer necessary" to include an option of independence on the ballot, offering instead autonomy. Erik Jensen, who played an administrative role in MINURSO, wrote that neither side would agree to a voter registration in which they believed they were destined to lose.
Бейкер жоспары
Бейкер жоспары (ресми түрде, Батыс Сахара халқының өзін-өзі анықтау жөніндегі бейбітшілік жоспары) – Джеймс Бейкер басшылығымен Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Сахараға өзін-өзі анықтау құқығын беруге бағытталған бастамасы. Ол 2000 жылы жасалған. Бұл жоспар 1991 жылғы Елдестіру жоспары мен 1997 жылғы Хьюстон келісімін алмастыру мақсадында болған, бірақ олар ұзақ мерзімді жақсартуға қол жеткізе алмады. 2005 жылдың басынан бері БҰҰ Бас хатшысы есептерінде бұл жоспарға сіңіп тартқан жоқ, қазіргі таңда ол көбінесе күшін жоғалтқан болып көрінеді. Дегенмен, оны алмастыратын жаңа жоспар әлі әзірленбеді, саяси вакуум қайтадан қақтығысқа ұласуы мүмкін деген алаңдаушылық сақталып тұр. Марокко осы аумақ үшін автономияны қақтығысты шешудің жолы ретінде ұсынады, ал Полисарио фронты толық тәуелсіздіктен басқа ештеңе талап етпейді.
The Baker Plan (formally, Peace Plan for Self Determination of the People of Western Sahara) was a United Nations initiative led by James Baker to grant self determination to Western Sahara, and was formulated in the year 2000. It was intended to replace the Settlement Plan of 1991 and the Houston Agreement of 1997, which had effectively failed to make any lasting improvement. Since early 2005, the UN Secretary General has not referred to the plan in his reports, and by now it seems largely dead. No replacement plan exists, however, and worries persist that the political vacuum will result in renewed fighting. Morocco continues to propose autonomy for the territory as the solution to the conflict, while the Polisario Front insists on nothing other than complete independence.
Марокконың бастамасы мен Манхасет келіссөздері
2006 жылы Марокконың Сахаралық мәселелер жөніндегі Корольдік консультативтік кеңесі (CORCAS) Батыс Сахараның автономиясы жөніндегі жоспарды ұсынды және олардың ұсынысын түсіндіру және қолдау жинау үшін бірқатар елдерге сапар жасады. Марокко үкіметі Испанияның өңірлік автономияға қатысты тәсілін ескере отырып, болашақ кез келген келісімді Канар аралдары, Баск елі, Андалусия немесе Каталонияның үлгісімен жасауды жоспарлап отыр. Бұл жоспар 2007 жылдың сәуір айында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне ұсынылды және Америка Құрама Штаттары мен Франция тарапынан қолдау алды. 2007 жылдың 30 сәуірінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 1754 қаулысын қабылдады, онда тараптардың екеуі де "алдын ала шарттарсыз және жақсы ниетпен тікелей келіссөздерге түсуге" шақырылды және МИНУРСО миссиясының мерзімі 2007 жылғы 31 қазанға дейін ұзартылды. Осы қаулының қабылдануы нәтижесінде, дауды реттеу үшін қатысты тараптар Нью-Йорк штатының Манхасет қаласында қайтадан кездесті. Марокко үкіметі мен Полисарио майданы арасындағы келіссөздер екі тарап арасындағы жеті жылдан бергі алғашқы тікелей келіссөздер болып есептелді және бейбіт процестегі маңызды қадам ретінде құттықталды. Келіссөздерге сонымен қатар Алжир және Мавритания сияқты көрші елдер де қатысты, бұл олардың ағымдағы қақтығыста атқаратын рөлін көрсетті. Келіссөздердің бірінші раунды 2007 жылдың 18-19 маусымында өтті, оның барысында екі тарап та 10-11 тамызда келіссөздерді жаңартуға келісті. Тағы бір нәтижесіз келіссөз раундынан кейін, тараптар 2008 жылдың 8-9 қаңтарында "келіссөздерді одан әрі қарқынды және мазмұнды фазаға көшіру қажеттігі" туралы келісімге келді. 2008 жылдың 18-19 наурызында келіссөздердің қосымша раунды өтті, бірақ тағы да маңызды келісімге қол жеткізілмеді. Келіссөздерді БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның Батыс Сахарадағы арнайы өкілі Питер ван Валсум қадағалады. Бүгінгі күнге дейін барлық келіссөздер дауды шешуге жеткізбеді.
In 2006 the Moroccan Royal Advisory Council for Saharan Affairs (CORCAS) proposed a plan for the autonomy of Western Sahara and made visits to a number of countries to explain and gather support for their proposal. Citing the Spanish approach to regional autonomy, the Moroccan government plans to model any future agreement after the cases of the Canary Islands, Basque Country, Andalusia or Catalonia. The plan was presented to the UN Security Council in April 2007, and has received the backing of both the United States of America and France. On 30 April 2007, the United Nations Security Council passed Resolution 1754, which both urged the involved parties to "enter into direct negotiations without preconditions and in good faith." and extended the MINURSO mission until 31 October 2007. As a result of the passage of this resolution, the parties involved met in Manhasset, New York to once again try and settle the dispute. The talks between the Moroccan government and the Polisario Front were considered the first direct negotiations in seven years between the two parties, and hailed as a landmark in the peace process. Also present at the negotiations were the neighboring countries of Algeria and Mauritania, a nod to the role they play in the ongoing conflict. The first round of talks took place on 18–19 June 2007, during which both parties agreed to resume talks on 10–11 August. After another inconclusive round of talks, the parties finally, on 8–9 January 2008, agreed on "the need to move into a more intensive and substantive phase of negotiations". An additional round of talks was held from 18 to 19 March 2008, but once again no major agreement was reached. The negotiations were supervised by Peter van Walsum, UN Secretary General Ban Ki moon's personal envoy for Western Sahara. To date, all negotiations have failed to resolve the dispute.
Бейбітшілік келіссөздері қайта басталды
2018 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Батыс Сахара аумағына қатысты бейбіт келіссөздердің қайта басталатынын және Полисарио майданының, Марокконың, Алжирдің және Мавританияның делегаттарының қатысатынын жариялады. 2020 жылдың сәуірінде Полисарио майданы жалғасып жатқан бейбіт келіссөздердің жай-күйін ашық түрде айыптап, оның әрекетсіздігі Марокконың аумаққа енуін заңдыстандыратынын мәлімдеді. Бұл мәлімдемеде Полисарио майданының БҰҰ-ға Батыс Сахарада өз-өзін басқару мәртебесі бойынша еркін референдум ұйымдастыруды сұрағаны қайталанды. Қазіргі таңда Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Сахарадағы арнайы өкілінің лауазымы бос, ал Қауіпсіздік Кеңесі жаңа кандидатты белсенді түрде іздестіруде. 2021 жылғы 6 қазанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Антониу Гутерриш Стаффан де Мистураны Батыс Сахара бойынша жеке өкілі етіп тағайындады. 2022 жылғы 13 қаңтарда Де Мистура Марокконың Сыртқы істер министрі Насер Буритамен келіссөздерді бастады. 2022 жылғы 15 қаңтарда де Мистура Шахид Аль Хафедте Полисарионың саяси ұйымының басшысы Хатри Аддухпен кездесті.
In 2018 the United Nations Security Counsel announced that peace talks regarding the Western Sahara territory would resume and delegates of the Polisario Front, Morocco, Algeria, and Mauritania would all be present. In April 2020, the Polisario Front publicly condemned the state of the on going peace talks stating that its inaction legitimized the encroachment of Morocco into the territory. The statement reiterated the Polisario Front's request that the UN organize a free referendum within Western Sahara on their self governing status. Currently the position of United Nations envoy to Western Sahara is empty and the Security Counsel is actively seeking a replacement. On 6 October 2021, United Nations Secretary‑General, António Guterres, announced the appointment of Staffan de Mistura as his Personal Envoy for Western Sahara. On 13 January 2022, De Mistura commenced a round of discussions starting with Morocco's Foreign Minister, Nasser Bourita. On 15 January 2022, de Mistura, met with Polisario's head of political organization, Khatri Addouh, in Shahid Al Hafed.
Полисарионың бақылауындағы аймақтар
Полисарио Батыс Сахараның 20-25 пайызын Сахара Араб Демократиялық Республикасы (САДР) ретінде бақылайды және Батыс Сахараның бүкіл аумағына егемендік талап етеді. САДР 1976 жылғы 27 ақпанда Батыс Сахараның Бир-Лехлу қаласында Полисарио фронтымен жарияланды. Полисарио өз бақылауындағы аумақтарды "Босатылған аумақтар" немесе "Еркін аймақ" деп атайды, ал Марокко даулы аумақтың қалған бөлігін бақылайды және басқарады, бұл жерлерді өз Оңтүстік провинциялары деп атайды. САДР үкіметі Марокко бақылап отырған аумақты оккупацияланған аумақ деп санайды, ал Марокко САДР бақылап отырған кішірек аумақты буферлік аймақ деп есептейді. Сонымен қатар, Полисарио фронты Сахаралық босқындар лагерьлерін толыққанды дербес басқарады. Бұл лагерьлер 1975-1976 жылдары Батыс Сахара соғысы кезінде Марокко әскерлерінен қашқан Сахаралық босқындар үшін Алжирдің Тиндуф провинциясында құрылды. Көптеген босқындар әлі де лагерьлерде тұрып жатыр, сондықтан босқындардың жағдайы әлемдегі ең ұзаққа созылған жағдайлардың бірі болып табылады. Лагерьдегі өмірді ұйымдастыру және көптеген мәселелердің шешілуі босқындардың өздеріне жүктелген, сыртқы араласу шектеулі. Әйелдер "лагерьтердің әкімшілік басқаруының көп бөлігіне жауапты". Сондай-ақ, қабырғаның бір бөлігі халықаралық деңгейде танылған Мавритания аумағына бірнеше шақырымға дейін еніп жатыр. Geneva Call бағдарламасының директоры Паскаль Бонгардтың сөзіне сүйенсек, қабырға маңындағы аймақтарда 5 миллионнан 10 миллионға дейін жер миналары орналастырылған.
The Polisario controls about 20–25% of the Western Sahara territory, as the Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR), and claim sovereignty over the entire territory of Western Sahara. SADR was proclaimed by the Polisario Front on 27 February 1976, in Bir Lehlu, Western Sahara. Polisario calls the territories under its control the Liberated Territories or the Free Zone, while Morocco controls and administers the rest of the disputed territory and calls these lands its Southern Provinces. The SADR government considers the Moroccan held territory occupied territory, while Morocco considers the much smaller SADR held territory to be a buffer zone. In addition, the Polisario Front has a full autonomous control of the Sahrawi refugee camps. The refugee camps were set up in the Tindouf Province, Algeria in 1975–76 for the benefit of Sahrawi refugees fleeing from Moroccan forces during the Western Sahara War. With most refugees still living in the camps, the refugee situation is among the most protracted worldwide. Most affairs and camp life organization is run by the refugees themselves, with little outside interference. Women have been "responsible for much of the administration of the camps." or the UNHCR, part of the wall extends several kilometers into internationally recognized Mauritanian territory. According to Pascal Bongard, program director at Geneva Call, between five and ten million land mines have been laid in the areas around the wall.
Адам құқықтары
Батыс Сахарадағы қақтығыс адам құқықтарының ауыр бұзылуына әкелді, ең бастысы – сахаралық босқындар лагерьлерін напалм мен ақ фосформен бомбалау, ондаған мың сахаралық азаматтың елден қашуы, сондай-ақ "Жасыл наурызға" жауап ретінде Алжир үкіметінің ондаған мың марокколық экспаттардың мүлкін тартып алуы және оларды елден қууы. Бұл қақтығыста барлық қатысушы тараптар – Полисарио майданы, Марокко үкіметі және Алжир үкіметі сияқтылар – адам құқықтарын көптеген рет бұзып, Женева конвенциясын ауыр түрде бұзды.
The Western Sahara conflict has resulted in severe human rights abuses, most notably the aerial bombardments with napalm and white phosphorus of the Sahrawi refugee camps, the exodus of tens of thousands of Sahrawi civilians from the country, and the forced expropriation and expulsion of tens of thousands of Moroccan expatriate civilians by the Algerian government in reaction to the Green March. The conflict has witnessed numerous violations of human rights and serious breaches of the Geneva convention on the part of all involved parties; the Polisario Front, the Moroccan government and the Algerian government among them.
БАҚ-тың цензурасы
Бірнеше халықаралық адам құқықтары ұйымдары Марокко үкіметін аймақтағы ақпарат таралуына тосқауыл қойып, наразылық білдірушілер мен журналистерді нысанаға алған деп айыптады. Францияның коммерциялық емес ұйымы "Шекарасыз репортерлер" (RSF), журналистиканы басуды әлем бойынша қадағалайды, Батыс Сахарадағы журналистердің жүйелі түрде қудалануын көрсеткен баяндама жариялады. Бұл баяндамада шетелдік БАҚ-тың аймаққа кіруіне тыйым салу, даулы аумақтың ішіндегі нақты және дәйекті ақпарат алуды қиындататыны айтылды. 2019 жылы Amnesty International 19 шілдеде Ла-Аюн қаласында наразылықты күшпен таратуға қатысты тергеу жүргізуді талап етті. Human Rights Watch та осы қақтығыс кезінде журналистерге қатысты қарым-қатынасқа сын көзбен қарады. 2019 жылы олар үкіметті Марокконың қылмыстық кодексінің 381-бабын баспа сөз бостандығын шектеу үшін пайдаланды деп айыптады. 381-бап азаматтардың қажетті біліктілігі болмаса, кез келген мамандық иеленуіне шектеу қояды. Human Rights Watch Марокко үкіметінен бұл бапты өзгертіп, журналистерге қатысты қолданылмауын қамтамасыз етуді сұрады. 2018 жылдың 4 желтоқсанында Марокко күштері Нежа Эль Халидиді 381-бап бойынша Сахрави наразылығын тікелей эфирде көрсеткені үшін және журналисттік біліктілігіне ие болмағаны үшін қамауға алды. 2019 жылдың маусым айында Марокко билігінің танымал сахаралық журналист Уәлид әл-Баталды зорлықпен сүйреп, ұрып-соғу видеосы интернетке тарады. Бұл видео халықаралық құқық қорғау ұйымдарының наразылығын тудырды, олар тергеу жүргізіліп, Аль Баталдың босатылуын талап етті. Марокко билігі Аль Батал полиция машинасына соқтығысып, қамауға қарсылық көрсеткенін мәлімдеді, бірақ The Washington Post газеті жариялаған тергеу нәтижесінде бұл мәлімдемелер күмәнді болып шықты. Аль Батал алты жылға бас бостандығынан айырылды. Полисарио майданы да өз аумағындағы ақпарат бостандығын шектеуде деп айыпталады. 2019 жылдың шілдесінде Полисарио майданы Facebook-тегі жазбаларында Полисарио майданының басқаруын сынаған үш сахаралық белсендіні босқындар лагерінде қамауға алды. Human Rights Watch саяси тұтқындардың босатылуын талап етіп, олардың қатал жағдайда ұсталғанын және халықаралық құқықтың тікелей бұзылуымен, мойындауға қол қою үшін азапталғанын хабарлады. 2020 жылғы Дүниежүзілік баспасөз бостандығы рейтингісінде Марокко мен Батыс Сахарадағы журналистер мен тәуелсіз БАҚ-тардың жағдайы бағаланды, нәтижесінде 180 елдің ішінде 133-орынға ие болды. Елге 100 баллдан 42,88 балл берілді, себебі БАҚ-қа қатысты "сот арқылы мазақтау" жалғасуда.
Several international human rights organizations have accused the Moroccan government of imposing a media blackout in the region by targeting protestors and journalists. A report by French non profit Reporters Without Borders (RSF) which tracks the suppression of journalism around the world reported on a systematic targeting of journalists within Western Sahara and argued that the blocking of foreign media access to the region has made it difficult to receive accurate and consistent reporting from inside the disputed territory. In 2019 Amnesty International called for an investigation into a violent crackdown on protestors that took place on 19 July, in the city of Laayoune. Human Rights Watch has also been critical of the treatment of journalists during this conflict. In 2019 they accused the government of using Article 381 of Morocco's penal code to restrict freedom of the press. Article 381 restricts citizens from claiming a profession without meeting the necessary qualifications. Human Rights Watch called on the Moroccan government to amend the article to ensure it did not apply to journalists. On 4 December 2018 Moroccan forces arrested Nezha El Khalidi under Article 381 for live streaming a Sahrawi protest and subsequently failing to meet the qualifications of a journalist. in June 2019, a video of Moroccan authorities violently dragging and beating prominent Sahrawi journalist Walid Al Batal circulated across the internet. The video inspired condemnation from international rights groups who called for an investigation to be made and for Al Batal to be released. Moroccan authorities rebutted the condemnation saying Al Batal had crashed into a police car and resisted arrest, however these claims were disputed in an investigation on the incident published by The Washington Post. Al Batal was sentenced to six years in prison. The Polisario Front has also been accused of suppressing media freedoms within its territories. In July 2019 the Polisario Front arrested three Saharawi activists within the refugee camps for criticizing the Polisario Front's governance in Facebook Posts. Human Rights Watch called for the release of the political prisoners reporting that they had been held in harsh conditions and tortured to sign confessions, a direct violation of international law. In the 2020 World Press Freedom Rankings reported on the treatment of journalists and independent media outlets in Morocco and Western Sahara rating it 133rd out of 180 countries. The country received a low score of 42.88 out of 100 citing the continued "judicial harassment" of the media.