Кіріспе

Шотландия гуманистік қоғамы – шотландтық гуманистік көзқарастарды насихаттайтын және гуманистік неке, жерлеу рәсімдері мен балаға ат қою тойларын ұйымдастыратын тіркелген қайырымдылық ұйымы. Ол Еуропа гуманистік федерациясы мен Халықаралық гуманистер ұйымының мүшесі. XXI ғасырда Шотландиядағы секуляризацияның жедел қарқынымен бірге ШГҚ да өсті. 2016 жылдан бері ол Шотландиядағы ең көп үйлену тойын өткізетін ұйым болып табылады, Шотландия шіркеуінен, Шотландиядағы католик шіркеуінен және кез келген діни ұйымнан жыл сайын көбірек неке қиюды жүзеге асырады.

Тарих және мақсаттары

Шотландияның гуманистік қоғамы 1989 жылы Шотландия бойынша жергілікті гуманистік топтардың бірлестігінен құрылды. Қоғамның мақсаты – "дін немесе сенім-батамға емес, ақыл мен мейірімділікке сүйене отырып, жақсы және мағыналы өмір сүруді қалайтын Шотландия халқының пікірлерін білдіру" және Британдық гуманистік қауымдастығына толықтырып, ерекше шотландтық үн қалыптастыру. 2018 жылы Қоғам 15 мыңнан астам мүшесі бар екенін хабарлады.

Үгіт-насихат

Қоғам Шотландияда діннен бөлінген мемлекет орнату және діни жеңілдіктерді жою үшін күш салады. Оның басты назары 2005 жылы қол жеткізілген гуманистік некелерді заңдастыруға, сондай-ақ мемлекеттік білім беру жүйесін зайырландыруға шоғырланған.

Үйлену тойлары

2001 жылдың қаңтар айында Қоғам Шотландия Парламентіне 1977 жылғы Неке (Шотландия) заңына өзгеріс енгізуді сұрап, діни және азаматтық некелермен қатар заңды гуманистік неке рәсімдерін өткізуге рұқсат беру туралы петиция ұсынды. Заңға өзгеріс енгізілмегенімен, заңның 12-бабы Шотландияның Бас тіркеушісіне уақытша қосымша рәсімдеушілерді бекітуге мүмкіндік береді. 2005 жылы Бас тіркеуші Гуманистік Қоғамнан 12 рәсімдеушіні бекітуге келісті, себебі заңды діни некеге рұқсат беріліп, заңды гуманистік некеге рұқсат бермеу, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 9-бабындағы «ой, сана және дін бостандығы» құқығына қайшы келуі мүмкін. Бұл құқық дінсіз сенімді де қамтиды. 2005 жылдың 18 маусымында Эдинбург зообағында Карен Уоттс (Ирландиядан) мен Мартин Рейнс (Нидерландтан) арасында алғашқы заңды гуманистік неке рәсімі өтті. Гуманистік некелер содан бері күннен-күнге танымал болып келеді және 2010 жылы 70-тен астам рәсімдеуші бекітілген Шотландияда 2092 заңды гуманистік неке рәсімі өтті, бұл Шотландиядағы үшінші ең танымал неке түрі болды – тіркеушілер мен Шотландия шіркеуінен кейін. Қоғам рәсімдеушілерді оқыту, тәлімгерлікпен қамтамасыз ету және олардың жұмысын бағалауды ұйымдастырады, сондай-ақ жыл сайын Бас тіркеушіге бекіту үшін рәсімдеушілердің тізімін ұсынады. 2014 жылғы Неке және азаматтық серіктестік (Шотландия) заңына дейін Қоғам бір жынысты адамдардың неке рәсімдерін және міндеттеме беру рәсімдерін өткізу үшін ұқсас рөл атқарды, бірақ бұл рәсімдерге Бас тіркеушінің ресми бекітуі қажет болмады, себебі олар тиісті адамдардың құқықтық жағдайына әсер етпеді. Бір жынысты некелерді заңдастырғаннан кейін, бір жынысты және әртүрлі жынысты некелер бірдей қарастырылады. 2017 жылы Қоғам Шотландия Парламентінен ресми мәртебе алды, ол үйлену рәсімдерін өткізуге құқылы алғашқы діни емес ұйым болды. 2005 жылдан 2018 жылға дейін Шотландия Ұлыбританияның гуманистік рәсімдеушілердің неке рәсімдерін өткізе алатын жалғыз бөлігі болды (2018 жылы Солтүстік Ирландия Humanists UK заңдық ісінің нәтижесінде екінші болды). 2017 жылы Қоғам 2005 жылдан бері заңды рәсімдер арқылы 50 000 адамды некелегенін жариялады. 2017 жылы Қоғам Шотландия шіркеуінен немесе Шотландия католик шіркеуінен гөрі көп неке рәсімдерін өткізді, бұл гуманизмнің Шотландиядағы жоғары беделі туралы БАҚ-та кең талқылауға себеп болды. 2018 жылы BBC Radio 4 Шотландия соттары мен трибуналдар қызметінен алған ресми статистикаға сәйкес, гуманистік неке рәсімін таңдағандардың ажырасу ықтималдығы католик некесіне қарағанда үш есе аз, ал азаматтық некеге қарағанда төрт есе аз.

Білім

2013 жылы бұл топ Эдинбургтегі Секулярлық қоғаммен бірлесіп, Шотландиядағы кеңес білім беру комитеттерінде діни өкілдікке қарсы науқан бастады. 2016 жылы Қоғам, БҰҰ комитеті Шотландиядағы тәжірибені өзгертуді ұсынғаннан кейін, Шотландия мектептеріндегі міндетті діни салтанаттардан балалар мен жастардың бас тартуына рұқсат бермеу шешіміне қатысты сотқа шағым түсірді.

Басқа мәселелер

Қоғам Шотландия парламентіне Марго Макдональд MSP ұсынған Өмір соңындағы көмек (Шотландия) заң жобасын қолдады және 2021 жылы іске қосылған Лиам МакАртур MSP ұсынған Соңғы сатыдағы ауруларға көмек көрсету (Шотландия) заң жобасының жақтаушыларының бірі болды. Олар сондай-ақ, Шотландияда бір жынысты жұптарға азаматтық серіктестікке балама ретінде заңды түрде некеге тұру мүмкіндігін беру және әртүрлі жынысты жұптарға азаматтық серіктестікке қол жеткізуге мүмкіндік беру мақсатындағы тең неке науқанына қатысты. Шотландияның гуманистік қоғамы шотланд заңдарынан құдайға қарсы сөздерді алып тастау және Шотландияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне гомеопатияға қаржы бөлуді тоқтату үшін де науқан жүргізді.