19 ғ. Еуропа мен Америкада «ақыл-ес бұзылысы» деп аталатын психикалық ауру, сезімдердің бұрмалануымен сипатталды. Ж. Причард бұл терминді 1835 ж. енгізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адептік ақылсыздық – зияны немесе галлюцинациялары болмаған кезде, қалыптан тыс эмоциялар мен мінез-құлықтан тұратын психикалық аурудың бір түрі. Бұл диагноз 19-шы ғасырдың екінші жартысында Еуропа мен Америкада қабылданған. Дәрігер Джеймс Коулс Причард алғаш рет 1835 жылы шыққан «Ақылға зиян келтіретін аурулар туралы» трактатында осы терминді психикалық бұзылуды сипаттау үшін қолданды. Ол адептік ақылсыздықты былай анықтады: «Табиғи сезімдердің, құштарлықтардың, бейімділіктердің, мінез-құлықтың, әдеттердің, моральдық қасиеттердің және табиғи құлшыныстардың ауруша бұрмалануы, білім мен ойлау қабілеттерінің айқын бұзылуы немесе кемістігі болмаса, әсіресе ақылсыздық иллюзиялары немесе галлюцинацияларсыз». Адептік ақылсыздық тұжырымы дәрігер Филипп Пинельдің еңбегіне негізделген, оны Причард мойындады. Пинель тек ішінара, әсерлі ақылсыздыққа ғана қатысты психикалық ауруларды сипаттаған. Оның Manie sans délire (лат. mania sine delirio; фр. folie raisonnante немесе folie lucide raisonnante, monomanie affective; нем. Moralisches Irresein) деген түсінігі алдамшылықсыз ақылсыздыққа қатысты. Яғни, адам тек бір саласында ғана ақылсыз деп есептелді, сондықтан оның жеке тұлғасы бұрмалануы мүмкін, бірақ оның зиялы қабілеттері бұзылмады. «Адеп» термині сол кезде француз тілінен алынған, ол адамның этикасына сілтеме жасамай, оның эмоциялық немесе ішкі тереңдігін білдіруі мүмкін.
Moral insanity referred to a type of mental disorder consisting of abnormal emotions and behaviours in the apparent absence of intellectual impairments, delusions, or hallucinations. It was an accepted diagnosis in Europe and America through the second half of the 19th century. The physician James Cowles Prichard first used the phrase to describe a mental disorder in 1835 in his Treatise on insanity and other disorders affecting the mind. He defined moral insanity as: "madness consisting in a morbid perversion of the natural feelings, affections, inclinations, temper, habits, moral dispositions, and natural impulses, without any remarkable disorder or defect of the interest or knowing and reasoning faculties, and particularly without any insane illusion or hallucinations." The concept of moral insanity was indebted to the work of physician Philippe Pinel, which was acknowledged by Prichard. Pinel had described mental diseases of only partial, affective, insanity. His concept Manie sans délire (Latin – mania sine delirio; French – folie raisonnante or folie lucide raisonnante, monomanie affective; German – Moralisches Irresein) referred to insanity without delusion. That is, the person was thought to be mad in one area only and thus the personality of the individual might be distorted but his or her intellectual faculties were unimpaired. The term 'moral', at that time and taken originally from French, could mean the affective, or interior depth of an individual rather than necessarily a reference to their ethics.
Диагностикалық схемалар
"Әдептік ақылсыздық" терминін бұрын Томас Арнольд (дәрігер) және Бенджамин Раш ақылсыздықтың салдары ретінде көріп, эмоциялардың немесе моральдық сезімнің бұзылуы немесе өзгеруі деп сипаттаған. Алайда, бұл қолданыс Причардтың терминнің диагностикалық анықтамасымен – ақылсыздықтың өзінің бір түрі ретінде – көп байланысы жоқ. Причард ақылды әртүрлі функцияларға немесе қабілеттерге бөлуге тырысқан, бірақ оларды бас сүйегінің белгілі бір бөліктерінде іздеген френология емес, белгілі бір факультет психологиясының жақтасы болды. Оған сондай-ақ дәрігер Насспен байланысты ойлар мектебінің ықпалы болды, ол интеллектке емес, эмоциялардың немесе темпераменттің бұзылуын қарастырды. "Шектеулі мания, осылайша, әдептік ақылсыздықтан қарағанда бұзылудың одан да тар шеңберлі түрі болып көрінуі мүмкін". Дегенмен, Эскирол керісінше, әдептік ақылсыздықты мономанияның бір түрі деп есептеді.
The term 'moral insanity' had been used earlier by Thomas Arnold (physician) and Benjamin Rush in referring to what they saw as a result of madness – a disruption or perversion of the emotions or moral sense. This usage had little to do with Prichard's diagnostic definition of the term as a form of madness itself, however. Prichard was an adherent of what was known faculty psychology, which attempted to divide the mind into different functions or abilities, but not phrenology, which attempted to locate them below specific parts of the skull. He was also influenced by a school of thought associated with the physician Nasse, which posited disorders of emotions or temperament rather than intellect. "On the surface, monomania can thus appear even more circumscribed a form of derangement than moral insanity." However, Esquirol by contrast considered moral insanity to be simply one form of monomania.