Кіріспе

Генри қасиетті Граль іздеуге құмар, және оның қайда екені туралы барлық іздерді өзінің Граль күнделігінде сақтайды. Ол, әлдебір христиан дінінің өкілі (бірақ оның тармағы белгісіз), ұлының Исаның атын бекерге қолданғанына шыдамай, оны бетінен ұрып, «Бұл – құдайға қарсы сөз!» дейді. Генри мұны ұлына «өз бетінше шешім қабылдауға» үйретудің бір жолы екенін айтады, ал Индиана әкесінің өзінің ұлына қарағанда ғылыми ізденістеріне көбірек мән бергенін сезінеді: «Сен маған үйреткенің – мен саған бес жүз жыл бұрын тарихтан белгілі адамдардан кем емеспін». Генри Гральді іздеудің «жамандыққа қарсы күрес» екенін түсіндіргенде, Инди оған: «Бұл – мания, әке! Мен оны ешқашан түсінбедім! Ешқашан!» дейді. Индиананың жиі ашуланып қалғандарына байланысты, Генри «Соңғы крест жорығы» аяқталғанға дейін ұлын «Кішкентай» деп атайды, содан кейін оны Гральді босатуға көндіргеннен кейін «Индиана» деп атайды. (Индиана кейіннен өзінің ұлын да «Кішкентай» деп атайды.) Индиана мен Генридің қарым-қатынасын нашарлатқан тағы бір фактор – Индиананың 1916 жылы әкесінің рұқсатынсыз Бірінші дүниежүзілік соғысқа Бельгия армиясына қатысуға кеткені және олар үш жыл бойы бір-бірін көрмегені. Әкесінің суық қарым-қатынасынан Инди әкесінің досы Маркус Броудиді әкелік тұлға және үлгі ретінде қабылдады. Әкесінің алыстауы Индиананың отбасын құруға және тұрақтап қалуға деген құлшынысын әсер еткен болуы мүмкін. Индиананың өмірінің көп бөлігінде Генри ұлының жиі зорлық-зомбылыққа жүгінуіне қарсы болады, оны ғалымға лайық емес деп санайды. Инди нацистерді атып өлтіргенде Генри: «Сен не істедің! Мен мұндай нәрсені күтпедім!» дейді. Бірақ олар мотоциклмен қашып бара жатқанда, ұлының нацистерді жеңіп, байрақ тіреуін соғыс найзасы ретінде пайдалануына таң қалады. Генри физикалық төбелес орнына, мысалы, қолшатырын теңіз қарындастарының үйіріне сілтеп, оларды қуалайтын нацистік ұшақтың қозғалтқышына түсіргендей, әдемі шешімдерді ұнатады. Инди соңғы танк шайқасында нацисті ұрып-соққанда Генри: «Сен мұны археология дейсің бе?!» деп айқайлайды. Бірақ соңында Генри нацистерге толы жүк көлігін жарып жіберіп, Броудиді қорқытып, «Бұл – соғыс!» деп түсіндіреді. Генри өзінің ұлының жыландардан қорқуына ұқсас, егеуқұйрықтардан қорқады және, көрінетіндей, биіктіктен де қорқады. Ол әсіресе қиын жағдайларда «Бұл шыдамсыздыққа төзгісіз!» деп айтуға әдеттенген.

Көріністер

1938 жылы өткен "Индиана Джонс және соңғы крест іздеуі" фильмінде Уолтер Донован Граальдың орналасқан жеріне жаңа нұсқаулар беретін тақташаны табады, ол Генриді артефактты табу үшін экспедицияға жетекшілік етуге шақырады. Экспедиция барысында ол әріптесі Эльза Шнайдердің (Генридің және кейін Индидің сүйіктісі) нацистерге жұмыс істейтінін біледі. Генри өзінің Грааль күнделігін, ондағы маңызды ақпараттармен бірге, ұлына сақтауға жібереді. Біраз уақыттан кейін, Венециядағы кітапханада зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатқанда, нацистік шенеуніктер оны тұтқынға алып, Австрия шекарасындағы Брунуальд қамалына қамап қояды. Оны ұлы құтқарады, содан кейін Донованның да нацистермен байланыста екенін біледі. Генри Индиананы Граальды нацистерге беруге болмайтынына көндіреді және іздестіруді аяқтау үшін оның Грааль күнделігін қайтарып алу үшін Берлинге бару керектігін түсіндіреді. Саяхат кезінде Маркус тұтқынға алынады, ал Индиана нацистермен шайқасқанда Генри Маркусты құтқаруға тырысады. Шайқас барысында Генри нацистерге толы жүк көлігін жарып, Индиананың өмірін сақтайды. Бірлесіп, Маркус пен Генри тұтқынға түскен танкіден қашып құтылуға асығады. Инди танкіден нацистермен шайқасқаннан кейін тік жардан құлауға шамасы келгенде, Генри ұлының қаза тапқанын ойлап үрейленеді, бірақ Инди тірі екенін көрсеткенде тыныш алады. Фильмнің кульминациялық сахнасында Генриді Донован атып жарақаттайды, бірақ Индиана Граальды уақытында тауып, оның күшімен жараларын емдейді. Генри Индиананы құтқарып, оған жаңа өмір сыйлайды (Эльза Граальдың белгісімен жарылыс жасағанда пайда болған жарықтан), ұлын Граальді жіберуге шақырады, тіпті оны алғаш рет "Индиана" деп атап, Граальға қарағанда Индианаға көбірек қамқорлық танытады. Генри сондай-ақ Индидің лақап атының шығу тегін ашады – ол оның итінің есімі еді. 1909 жылы рыцарлық туралы сәтті кітап жарияланғаннан кейін, Джонс әлемнің көптеген мектептері мен университеттерінде лекция оқуға шақырылады. Ол әйелі мен ұлын өзімен бірге алып, бұрынғы тәлімгері Хелен Сеймурды (Маргарет Тайзак сомдаған) ұлына жетекшілік етуге шақырады. "Индиана Джонс және кристалл бас сүйегінің патшалығы" фильмінде Генри фильм оқиғаларынан бұрын қайтыс болғаны айтылады. Фильмнің бір сәтінде оның суреті Индидің үстелінде көрінеді. Бір кезде Инди советтерден қашып бара жатып "Бұл шыдай алмаймын" деп күңкілдейді, ал фильмнің соңында Матты "Жастар" деп атайды. Джеймс Роллинстің фильмге арналған романында Генри Джонс ағаның шамамен екі жыл бұрын қайтыс болғаны айтылады, яғни ол 1955 және 1956 жылдар аралығында қайтыс болған. Алайда, Джеймс Луценоның "Индиана Джонс – толық нұсқаулық" кітабында оның өлімі 1951 жылға сәйкес келеді. "Индиана Джонс және корольдер штабы" видео ойынында Генри ойналатын кейіпкер болып табылады, әсіресе кооперативтік режим үшін жасалған сюжет желісінде. Ол Генри аға мен Генри кішінің Оңтүстік Америкаға бағалы артефактілерді немістердің қолына түсірмеу үшін жасаған саяхатын көрсетеді. Генри аға мен Генри кіші "Lego Star Wars III: The Clone Wars" видео ойынында өте қысқа ғана эпизодтық рөлдерде пайда болады. Олардың келбеті "Индиана Джонс және соңғы крест іздеуі" фильміндегі бір көрініске еліктейді. Генри аға "Disney Magic Kingdoms" әлем құру видео ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады.

Тұжырымдама

Стивен Спилберг үшінші фильмде Индиананың әкесін енгізуді жөн көрді, себебі ол қасиетті Гральді әсерлі сюжеттік құрал деп санамады. Спилберг Шон Коннеридің осы рөлге ең оңтайлы кандидат екенін түсінді, өйткені Джеймс Бонд Индианаға шабыт берген. Джордж Лукас пен Харрисон Форд бұл таңдауға таң қалды, себебі Форд бір сұхбатында түсіндіргендей, Коннери (1930 жылы туған) одан он екі жасқа ғана үлкен еді. Джонс аға бастапқыда көбірек оқуға бейім болған, бірақ Коннери кейіпкерді одан да ержүрек етуге мүмкіндік берді. Нацистер әке мен ұлын тұтқындаған сахнада Индиана Джонс ағаның Эльза Шнайдердің нацист екенін қалай білгенін білгісі келді. Коннери түсірілім барысында "Ол ұйықтағанда сөйлейді" деген сөзді импровизациялап (ad libitum) айтты. Алғашқы кадрды пайдалануға болмады, өйткені түсірілім тобы күлкісін жасыра алмады, себебі олар бұл әзілді өте қызық деп тапты. Коннери "Индиана Джонс және Кристалл бас сүйегінің патшалығы" (2008) фильмінде эпизодтық рөлден бас тартты, өйткені ол зейнеткерлікпен тым ләззаттанып жүрген және "бұл рөлге оралып, жұмыс істеуге тұрарлық емес" еді. Ол "Жастарға" соңғы кеңесін берді: тік жарларды төмен ұстаңыз, монстрларды компьютерлік графикамен жасаңыз және каскадерлер үйлестірушісінен қорғану үшін қамшыны қолға алыңыз. Джордж Лукас кейіннен Коннеридің қатыспағаны жақсы болғанын айтты, өйткені оның кейіпкері фильмнің оқиғасына қосылмаса, көрермендер көңілі қалуы мүмкін еді. Форд әзілдеп: "Мен өз әкемді ойнауға жеткілікті есімдімін" деді.

Қабылдау

Шон Коннери рөлі үшін «Алтын глобус» және BAFTA номинацияларын алды. 1993 жылы Horizon Генридің жинақталатын винилдік моделін шығарды. 2008 жылы жапондық Kotobukiya компаниясы винилдік жинақтың тағы бір нұсқасын шығарды. Сол жылы Hasbro 3 ¾ дюймдік әрекеттік фигураны шығарды, ол чемодан, қолшатыр және Киелі Граальмен бірге келді; мотоциклдегі оның және Индиананың металлдан жасалған үлгісі; сондай-ақ Mighty Mugg (карикатуралық) ойыншығы. Lego да мотоциклмен қуу және ұшақпен шайқасқа негізделген ойын жиынтығы үшін Генри фигурасын жасады. Time журналы Джонс ағаны «Кеміл әке құру үшін пайдаланатын 10 үздік кино әкесі» тізіміне енгізіп, оның Индиананың өміріне аңызға толы Киелі Граальды іздеуге көмектесу үшін қалай оралғанын және оның «бейтараптығын» «әкелік қасиет ретінде құрметтейтінін» айтты.